Du lịch Bình Định, nhiều người vẫn thường hay nghe thấy câu ca: “Muốn ăn bánh ít lá gai/ Lấy chồng Bình Định cho dài đường đi…”. Thế mới thấy, bánh ít lá gai không chỉ là đặc sản độc đáo mà còn là nét văn hóa riêng biệt, đặc trưng của xứ Nẫu.

Nguồn gốc và tên gọi “bánh ít”

Theo truyền thuyết xưa, khi Lang Liêu sáng tạo ra 2 thức bánh trên để dâng lên vua Hùng thì nàng công chúa ít lại có sự sáng tạo tuyệt vời, cho ra đời loại bánh độc đáo hơn mang tên là bánh ít. Có thể thấy, bánh ít chính là sự kết hợp hoàn hảo của vỏ bánh dày và nhân của bánh chưng. Đồng thời, để không trùng lặp kiểu dáng hình vuông và hình tròn của 2 loại bánh ấy, công chúa út lại nặn bánh thành hình tam giác. Và lấy màu đen của lá gai để biến tấu cho vỏ bánh. Màu đen mộc mạc, truyền thống, tượng trưng cho màn đêm thanh bình và êm ả.

Về tên gọi, do công chúa út ít sáng tạo ra nên người đời quen gọi là bánh ít lá gai.

Cách làm bánh ít lá gai

Người thợ sẽ phải trải qua 3 công đoạn làm bánh như sau:

Vỏ bánh

Nguyên liệu chính để làm vỏ bánh ít là gạo nếp và lá gai. Đối với gạo nếp, phải chọn nếp mới, hạt to rồi đem vo sạch, ngâm với nước trong vài tiếng đồng hồ. Sau đó, xay nhuyễn để có một khối bột dẻo. Còn đối với lá gai, bạn phải bỏ cuống và gân lá. Rồi xé làm nhiều mảnh nhỏ, luộc chín nhừ, cho vào cối giã thật nhuyễn.

Trộn bột nếp với bột lá gai và cho thêm một ít đường. Bỏ vào cối giã nhuyễn. Lưu ý, khi giã nên cho một chút dầu ăn để khỏi bị dính và giúp bánh mịn màng hơn. Sau đó, chia thành từng cục bột nhỏ.

Nhân bánh

Cũng giống như vỏ bánh, phần nhân bánh ít lá gai công phu không kém. 

Nguyên liệu sẽ gồm có đậu xanh, sợi dừa non và gừng. Đầu tiên, phải ngâm mềm đậu xanh trong vài giờ rồi nấu chín, giã nhuyễn. Chọn quả dừa không non cũng không già, đổ hết nước ra uống để lấy cùi dừa bào thành sợi. Mang đi sao khô. Ngào đậu xanh cùng với dừa, đường và một chút gừng để có hương thơm đặc trưng của món bánh ít.

Gói bánh

Nhiều người cho rằng, đây là công đoạn đơn giản. Nhưng thực ra, không phải ai cũng dễ dàng gói bánh đẹp mắt như người dân xứ Nẫu được. Bánh ít lá gai được gói giống như hình tháp tam giác của Kim Tự Tháp. 

Vậy đó, trên khắp mọi miền đất nước có rất nhiều loại bánh nhưng bánh ít lá gai của xứ Nẫu sẽ luôn khiến thực khách nhớ mãi. Một loại bánh mộc mạc, chân chất nhưng lại uy hùng như ngọn tháp, ấm áp lòng người…