Gia Cát Lượng là ai?
Gia Cát Lượng (biểu tự Khổng Minh, hiệu Ngọa Long) là "công thần khai quốc", chính trị gia, nhà ngoại giao, nhà chiếc lược, nhà giáo dục và cũng là một nhà phát minh kỹ thuật nổi tiếng của Thục Hán thời Tam Quốc.
Gia Cát Lượng là một trong hai học trò được Tư Mã Huy tiến cử cho Lưu Bị, giúp Lưu Bị thống nhất thiên hạ. Không chỉ có tài năng, tầm nhìn và óc chiến lược hơn người, ông nổi tiếng là trung thần vì giang sơn xã tắc với câu "cúc cung tận tụy, đến chết mới thôi".
Trong Tam quốc diễn nghĩa, Gia Cát Lượng là "ông tổ" của chiếc bánh bao quen thuộc. Qua câu chuyện về kế bánh bao đầu người này, mới thấy món ăn đó không chỉ mang giá trị văn hóa mà còn truyền tải tính nhân đạo.
Kế sách "bánh bao đầu người" đầy ý nghĩa
Sau khi trận Di Lăng thất bại, Lưu Bị đã gửi gắm vận mệnh của xã tắc cho Gia Cát Lượng. Phụng mệnh chủ công, năm 225, Gia Cát Lượng dẫn đại quân bình định phản loạn phương Nam, thu phục chúa Man là Mạnh Hoạch, tạo nên kỳ tích "bảy lần bắt bảy lần thả Nam Man Vương Mạnh Hoạch".
Sau khi thu phục Vương Mạnh Hoạch, quân của nhà Thục đã không thể vượt qua sông Lô Thủy để về quê nhà. Theo Tam quốc diễn nghĩa, lúc này Mạnh Hoạch và toàn bộ trướng dưới của mình đều ra tiễn Gia Cát Lượng. Tới sông Lô Thủy, mây mù và cuồng phong kéo đến khi quân lính không tài nào sang sông.
Trong lúc Gia Cát Lượng vẫn chưa tìm ra cách qua bờ bên kia, Mạnh Hoạch thưa:
- Sông này xưa nay thường bị "Xướng thần" tác oai gây họa, ai qua lại trên sông phải cúng tế mới yên.
Hỏi ra mới biết, khi sông Lô Thủy "nổi giận, người dân trong nước dùng 49 cái đầu người với trâu đen, dê trắng đem cúng tế thì mới mong an toàn qua được bên kia.
Gia Cát Lượng lắc đầu, cho rằng tục này quá dã man. Ông nói: "Chiến tranh vừa xong, tang tóc vô số, ta làm sao nỡ lòng giết hại thêm người?"
Sau khi đích thân xem xét sông, Gia Cát Lượng vẫn không từ bỏ và tìm đến thổ dân để tham khảo, nghĩ cho ra cách. Những người này báo: "Từ ngày thừa tướng đem binh qua sông, đêm đêm nơi đây cứ nghe tiếng ma quỷ gào khóc. Đôi lúc còn có hình dạng của binh ma tướng quỷ trong mây mù trên sông, dẫn đến không ai dám qua sông nữa".
Gia Cát Lượng trầm ngâm: "Đây là tội của ta. Trong lúc giao tranh, quân ta và và cả người Man bỏ mạng ở đây vô số kể, từ đó hình thành nên âm hồn, oán khí. Để cho những vong linh này được xoa dịu và giải thoát, ta phải đích thân ra sông cúng tế vậy".
Cũng như vương tướng Mạch Hoạch, nhóm thổ dân khuyên ông phải có đủ 49 đầu người thì sông mới yên. Gia Cát Lượng vẫn quả quyết: "Chỉ vì bỏ mạng oan uổng nên sông mới có binh ma tướng quỷ, lẽ nào ta lại sát hại thêm những người vô tội?Ta đã có kế hay, các ngươi đừng sợ".
Nói xong, Khổng Minh Gia Cát Lượng truyền lệnh làm thịt trâu đen, dê trắng nhưng thay vì dùng tục hiến tế man rợ kia, ông cho người nhào 49 viên bột thành bánh, tròn như đầu người với nhân là thịt trâu, thịt dê. Lúc này, "bánh bao đầu người" được gọi là "bánh đầu người dã man" (Man đầu).
Ngay canh ba đêm đó, Gia Cát Lượng bày đủ hương án, cờ trắng... và 49 chiếc bánh bao đầu người rồi đọc bài tế chiêu hồn đầy thống thiết cho binh sĩ tử trận. Trong lúc đọc tế, Gia Cát Lượng trông thấy có phảng phất hàng nghìn hồn ma bên sông. Khi hoàn thành, ông cho đổ hết lễ vật xuống sông Lô Thủy.
Kế sách và lòng thành của Khổng Minh đã công hiệu. Hôm sau, binh lính hành quân trở lại bờ sông thì thấy trời yên nước lặng, có thể sang sông an toàn.
Đến nay, "Man đầu" đã trở thành Màn thầu, hay bánh bao - một món ăn phổ biến ở các nước châu Á. Dù nguồn gốc thực sự của bánh bao bắt nguồn từ đâu, câu chuyện về chiếc bánh bao đầu người vừa rồi là minh chứng cho tài trí, đức độ của Gia Cát Lượng.