Nỗ lực bảo tồn rồng Komodo tại Vườn quốc gia

Tại Vườn quốc gia Komodo thuộc tỉnh Đông Nusa Tenggara, số lượng rồng Komodo lên tới gần 2.900 con. Trong đó, số lượng rồng nói trên tập trung nhiều nhất ở đảo Komodo với 1.727 con, sau đó là đảo Rinca 1.049 con, đảo Gili Motang 58 con, Nusa Kode 57 con và đảo Padar 6 con.

Với những nỗ lực bảo tồn và nhân giống, số lượng rồng Komodo, loài thằn lằn khổng lồ quý hiếm tại Indonesia đã tăng nhanh trong 3 năm qua, từ 1.186 con năm 2016 đạt số lượng như hiện nay.

Vườn quốc gia Komodo, bao gồm 3 hòn đảo lớn là Komodo, Padar và Rinca cùng 26 hòn đảo nhỏ hơn, được thành lập vào năm 1980 để bảo vệ rồng Komodo (Veranus Komodoensis), loài thằn lằn khổng lồ duy nhất còn sót lại trên thế giới và được đưa vào sách đỏ là một trong các loài có nguy cơ bị tuyệt chủng.

Vườn quốc gia Komodo được Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên hợp quốc (UNESCO) xếp hạng là khu dự trữ sinh quyển năm 1977 và được UNESCO công nhận là Di sản Thế giới năm 1991. Năm 2012, khu vực này được liệt kê trong danh sách 7 kỳ quan thiên nhiên mới của thế giới.

Năm 2018, Vườn quốc gia Komodo đã ghi nhận doanh thu lên tới 32 tỷ rupiah (tương đương 1,5 triệu USD) từ các dịch vụ du lịch, tăng 3 tỷ rupiah so với năm trước. Tổng cộng gần 177.000 lượt khách du lịch đã đến thăm Vườn quốc gia Komodo trong năm, tăng mạnh so với con số gần 120.000 lượt khách trong năm 2017. Đa số khách du lịch đến thăm Komodo là người nước ngoài.

Tuy nhiên do lo ngại môi trường sống tự nhiên và sự yên tĩnh cần thiết cho loài thằn lằn này bị tác động quá nhiều bởi số lượng khách du lịch tăng vọt, Indonesia dự kiến tạm đóng cửa một năm đảo Komodo là nơi tập trung nhiều cá thể rồng nhất.

Một phương án khác cũng được tính đến là hạn chế số lượng du khách được phép lên đảo này. Tuy nhiên, các kế hoạch như vậy không ảnh hưởng đến việc du khách đến thăm các đảo khác thuộc Vườn quốc gia Komodo.

Gần đây, chính phủ Indonesia lại có quyết định khó hiểu khi lên kế hoạch biến nơi ở của rồng Komodo thành địa điểm tham quan.

Điểm thăm quan xây trên "ngôi nhà" của loài rồng

Giới chức xứ sở vạn đảo vừa thông báo về dự án xây dựng một khu du lịch ở công viên quốc gia Komodo, với tên gọi "công viên kỷ Jura". Có hơn 3.000 con rồng đang sống trên một cụm đảo phía đông Bali, gồm Komodo, Rinca, Flores, Gili Motang và Padar. Các con rồng có chiều dài 3 m, nặng tới 90 kg.

Tuy nhiên, sau đó hình ảnh một con rồng Komodo bò cạnh chiếc xe tải chở vật liệu xây dựng đã dấy lên cuộc tranh luận gay gắt về dự án này. Chỉ sau 2 tuần đăng tải, bức ảnh nhận được hơn 4.000 lượt quan tâm và hàng nghìn bình luận.

Các nhà bảo tồn ở Indonesia đã chỉ trích kế hoạch biến nơi ở của rồng Komodo có nguy cơ tuyệt chủng thành một điểm tham quan. Họ cảnh báo rằng dự án có thể đe dọa các loài vật vốn có nguy cơ tuyệt chủng.

"Ý tưởng xây dựng công viên thật đáng xấu hổ. Mọi người đến đây để xem rồng Komodo sống trong môi trường tự nhiên, còn họ xây một nơi để khách đi bộ xung quanh xem rồng. Với tôi, chẳng khác gì sở thú", Gregorius Afioma, một nhà bảo tồn cho biết.

Rima Melani Bilaut của diễn đàn môi trường Indonesia nói thêm rằng dự án này sẽ làm giảm diện tích môi trường sống của những con rồng.

Trước những phản ứng mạnh mẽ từ dư luận, chính phủ khẳng định chiếc xe tải trong bức ảnh không làm ảnh hưởng tiêu cực đến sự phát triển tự nhiên. Ngoài ra, dự án đang bị đóng băng cho đến giữa năm 2021 vì Covid-19. "Nếu chúng ta kiểm soát tốt và giảm thiểu tiếp xúc với động vật hoang dã, dự án không gây nguy hiểm cho quần thể rồng", một quan chức Bộ Môi trường cho biết.

Các nhà bảo tồn từ lâu đã bày tỏ lo ngại về việc phát triển du lịch ồ ạt, buôn bán rồng phi pháp và thực trạng thiếu thức ăn trong tự nhiên đe dọa đến sự tồn tại của rồng Komodo. Năm 2019, Indonesia đã loại bỏ kế hoạch cấm khách du lịch đến khu bảo tồn. Thay vào đó, họ hạn chế số lượng du khách, tăng giá vé vào cửa để tạo ra một "điểm đến cao cấp" trên đảo rồng.