Năm 2020, ngoài việc con người phải đối mặt với những diễn biến khó lường của dịch bệnh COVID-19, thì còn phải chịu đựng những hiện tượng thời tiết cực đoan, gây thiệt hại nhiều về người và của. Theo các nhà khí tượng học, năm nay, Trái Đất còn chứng kiến hiện tượng La Nina, khiến mùa mưa lũ trở nên nghiêm trọng hơn.

Bạn biết gì về hiện tượng La Nina?

1. Hiện tượng La Nina là gì?

La Nina là hiện tượng nước biển lạnh đi so với bình thường. Nó trái ngược hoàn toàn với hiện tượng El Nino (nước biển nóng lên) nhưng lại thường sẽ xảy ra ngay sau khi hiện tượng El Nino kết thúc. Và sau 2019 - năm hiện tượng El Nino diễn ra khiến nhiệt độ nhiều nơi trên Trái Đất cao kỷ lục - thì giờ sang năm 2020, Trái Đất hứng chịu La Nina.

2. Hiện tượng La Nina thưởng xảy ra khi nào?

Hiện tượng La Nina thường bắt đầu hình thành từ tháng 3 đến tháng 6 hằng năm, và gây ảnh hưởng mạnh nhất vào cuối năm cho tới tháng Hai năm sau đó. Tuy nhiên, theo hãng tin Reuters, La Nina năm nay tại Bắc bán cầu sẽ hình thành vào khoảng tháng 8 đến tháng 10, và dự kiến sẽ kéo dài tới năm 2021. Lần gần đây nhất La Nina xảy ra là vào cuối năm 2017 đến đầu năm 2018.

3. Hiện tượng La Nina kéo dài đến bao giờ?

Các chuyên gia dự báo, khu vực Đông Nam Á, Nam Á và nhiều nơi ở Australia có khả năng phải hứng chịu mưa lớn hơn bình thường. Các trận bão cũng có khả năng xuất hiện nhiều hơn về lượng và mạnh hơn về cường độ do hiện tượng La Nina. Hiện tượng này dự kiến sẽ kéo dài tới cuối năm 2020 hoặc đầu năm 2021.

Dự báo trên được đưa ra sau khi Trung tâm Dự báo khí hậu của Mỹ phát hiện bề mặt nước biển ở phía Đông Thái Bình Dương lạnh đi khoảng 0,5°C so với thông thường. Trong khi đó, dòng nước ấm bị đẩy về phía Tây Thái Bình Dương khiến bề mặt biển nóng lên, cung cấp lượng hơi nước dồi dào, dễ dàng hình thành các cơn bão.

4. Hiện tượng La Nina ảnh hưởng như thế nào đến các quốc gia?

Những hiện tượng thời tiết cực đoan do tác động của La Nina khiến nhiều quốc gia lo ngại về ngành nông nghiệp. Như tại Australia, các chuyên gia dự đoán: khí hậu bất thường sẽ ảnh hưởng tới sản xuất ngũ cốc, lúa gạo. Trong khi đó, nguồn cung gạo nội địa tại quốc gia này được dự báo là sẽ cạn vào tháng 12 tới. Trước đó, do lượng mưa thấp, thời tiết khô hạn và tình trạng tích trữ lương thực dưới tác động của COVID-19 đã khiến nguồn cung gạo nội địa của Australia giảm dần.

Hiện tượng La Nina sẽ gây bão dồn dập dịp cuối năm, mùa đông miền Bắc sớm và lạnh chưa từng có!

Tại Việt Nam, Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia nhận định, nhiệt độ mặt nước biển tại khu vực trên tiếp tục lạnh đi và sẽ chuyển hoàn toàn sang trạng thái La Nina vào các tháng cuối năm 2020 sang đầu năm 2021 với xác suất khoảng 65 - 70%. Trong những năm trước đây, nước ta đã ghi nhận nhiều cơn bão mạnh gây thiệt hại nặng nề cũng như bất thường trong mùa mưa bão, điển hình và gần đây nhất là La Nina năm 2017.

Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia đã đưa ra những nhận định về mùa bão từ nay đến cuối năm. Theo đó, từ nửa cuối tháng 9 cho tới hết năm, trên Biển Đông có khả năng xuất hiện khoảng 6 - 8 cơn bão, áp thấp nhiệt đới. Trong đó, từ 4 - 5 cơn bão ảnh hưởng trực tiếp đến đất liền nước ta. Đáng chú ý, ngoài khả năng bão diễn ra dồn dập, dự báo tới cuối năm nay, không khí lạnh sẽ hoạt động sớm và mạnh hơn so với trung bình nhiều năm.

Để phân tích rõ hơn về trạng thái này, ông Nguyễn Đức Hòa - Phó Trưởng phòng Dự báo Khí hậu, Trung tâm Dự báo Khí tượng Thuỷ văn Quốc gia đã trả lời  trong bài đăng của báo Laodong.vn như sau:

1. Hiện pha La Nina đã quay trở lại. Vậy diễn biến cụ thể như thế nào thưa ông?

- Hiện tại, ENSO đang chuyển dần sang trạng thái La Nina với chuẩn sai nhiệt độ mặt nước biển khu vực NINO3.4 thấp hơn so với trung bình 1,00C trong tuần giữa tháng 9.2020, giảm 0,3 độ C so với tuần đầu tháng 9.2020.

Dự báo nhiệt độ mặt nước biển tại khu vực trung tâm Thái Bình Dương (khu vực NINO3.4) tiếp tục lạnh hơn và có khả năng chuyển sang trạng thái La Nina vào các tháng cuối năm 2020 và đầu năm 2021 với xác suất xảy ra khoảng 65 - 75%, nhưng có cường độ yếu và ít có khả năng kéo dài.

2. Khi trạng thái khí quyển chuyển sang pha La Nina thì phía Tây Thái Bình Dương trong đó có Việt Nam sẽ có những sự tác động rất lớn. Vậy dự báo, thực tế từ nay đến cuối năm tình hình mưa bão và lũ lụt diễn biến như thế nào thưa ông?

- Dưới tác động của hiện tượng La Nina thời tiết ở các khu vực ở nước ta sẽ có những diễn biến khá phức tạp, có thể khái quát một số đặc trưng chính về tác động của La Nina đến thời tiết nước ta như sau: Thông thường, trong các năm La Nina, không khí lạnh có xu hướng hoạt động sớm, nhiệt độ trung bình ở mức xấp xỉ hoặc thấp hơn so với trung bình nhiều năm.

Bão và áp thấp nhiệt đới hoạt động trên Biển Đông và ảnh hưởng đến đất liền nhiều hơn so với bình thường và mùa bão thường kéo dài về những tháng cuối năm. Mưa có xu hướng gia tăng hơn so với trung bình nhiều năm ở khu vực Miền Trung và phía Nam, đáng lưu ý khu vực Tây Nguyên và Nam Bộ trong thời kỳ mùa khô khi chịu tác động của La Nina thường xuất hiện nhiều mưa trái mùa hơn.

Dự báo từ tháng 10 cho tới hết năm 2020, trên khu vực Biển Đông có khả năng xuất hiện khoảng 5 - 7 cơn bão và áp thấp nhiệt đới, trong đó có khoảng 3 - 4 cơn ảnh hưởng trực tiếp đến đất liền nước ta, tập trung nhiều ở khu vực Trung Bộ và phía Nam. Trong tháng đầu năm 2021 vẫn có khả năng xuất hiện xoáy thuận nhiệt đới trên khu vực phía Nam Biển Đông và có thể ảnh hưởng đến khu vực Nam Trung Bộ và Nam Bộ.

Đề phòng các đợt mưa lớn, đặc biệt lớn dồn dập và kéo dài ở khu vực Trung Bộ, đặc biệt khu vực Trung và Nam Trung Bộ trong các tháng 10 và tháng 11.2020. Trong những tháng mùa khô 2020 - 2021, tại khu vực Tây Nguyên và Nam Bộ nhiều khả năng xuất hiện các đợt mưa trái mùa.