Cốm là thức quà dân dã mà lại thanh tao của mảnh đất Hà Nội nghìn năm văn hiến. Nhắc tới cốm của Hà Nội, người ta sẽ nghĩ ngay tới làng Vòng - nơi làm ra những hạt cốm đặc biệt thơm ngon mà khó có nơi nào sánh được.

Làng Vòng thuộc phường Dịch Vọng, quận Cầu Giấy, cách vị trí trung tâm Hà Nội khoảng 8 km về phía tây bắc. Làng Vòng có nhiều thôn, trong đó thôn Vòng Hậu và Vòng Sở là làm cốm ngon nhất.

Mỗi năm làng Vòng có hai mùa cốm: cốm chiêm có vào tháng 4 đến tháng 5 âm lịch; từ tháng 7 tới tháng 9, và có khi kéo dài đến cả tháng 10 âm lịch là mùa cốm chín. 

Cốm làng Vòng thơm, mềm, có vị ngòn ngọt thanh khiết. Người làm cốm làng Vòng sành sỏi luôn biết cách chọn những hạt gạo nếp cái hoa vàng dài và mẩy để tạo ra loại cốm ngon nhất. Trước đây người làng Vòng tự lấy gạo từ những ruộng lúa mình trồng, tuy nhiên ngày nay làng không còn đất trồng lúa, người dân phải nhập lúa từ những nơi khác về, song các tiêu chí lựa chọn vẫn vô cùng khắt khe.

Quy trình làm ra những hạt cốm làng Vòng vô cùng tỉ mỉ và công phu, chứa biết bao tâm huyết của những người dân làng. Thường lúa gặt hôm nào là phải chọn hạt đem rang ngay hôm đó trên chiếc chảo gang đúc, đế dày và giữ lửa ổn định. Nếu sử dụng than thì lửa không đều nên người làng Vòng đều dùng củi để đốt lửa. Cốm rang phải đảo liên tục, bởi chỉ cần quá lửa một chút là hạt cốm sẽ bị gãy. 

Khi vừa rang xong thì cốm phải được đem đi giã ngay lúc còn nóng. Người làng Vòng hay có những chiếc cối đá được chôn dưới nền nhà, với mục đích đảm bảo độ đầm, và tránh tiếng ồn. Sau khi giã khoảng 10 phút, cốm bắt đầu có trấu, người làm cốm lại phải đem đi sàng bớt vỏ, rồi lại đổ vào giã tiếp. Thường người ta phải lặp đi lặp lại công đoạn đó khoảng hơn 5 lần thì cốm mới được phân loại. 

Nếu tiếp xúc với gió thì cốm sẽ bị khô, không còn độ dẻo, vậy nên người ta sẽ gói cốm bằng lá ráy để giữ màu và độ ẩm, và bọc bên ngoài một lớp lá sen thơm mát. 

Cốm làng Vòng rất mềm và thơm, mang vị dịu ngọt nhẹ nhàng. Nhấm nháp những hạt cốm thơm ngon đã trở thành thói quen thi vị của người Hà Nội trong tiết trời mùa thu se mát. Người Hà Nội có thể ăn cốm riêng, hoặc ăn kèm với chuối trứng cuốc (chuối chín đã lốm đốm các vết màu nâu). Ngoài ra, cốm còn có thể được dùng để làm món cốm xào, cốm chiên, chả cốm...

Từng hạt cốm làng Vòng dẻo đượm mùi thơm tươi mát của lá sen như tượng trưng cho cho một miền dân dã và bình yên giữa lòng thủ đô, trở thành thức quà mà người Hà Thành nâng niu và trân quý. Mùa thu đã chạm ngõ Hà Nội, và một mùa cốm thơm nức lòng người lại đang tới gần.