Tục bắt vợ hay còn được gọi với cái tên khác như cướp vợ, kéo vợ. Hủ tục này được nhắc đến khá nhiều trong những tác phẩm văn học. Trong đó, nổi bật là tác phẩm “Vợ chồng A Phủ” của nhà văn Tô Hoài.

Các nghi thức diễn ra tục bắt vợ của người H'Mông ở Sapa 

Tục bắt vợ của người H'Mông xuất phát từ việc các cặp đôi yêu nhau nhưng không được sự chấp thuận của hai bên hoặc có thể là chàng trai không đủ tiền thách cưới,... Lúc này, tục bắt vợ được coi như một giải pháp, giúp các cặp đôi có cơ hội được kết duyên.

Theo đó, đến ngày hẹn các chàng trai sẽ nhờ bạn bè, gia đình giúp mình bắt cô gái về nhà.  Dù các cô gái đã biết trước kế hoạch nhưng vẫn kêu khóc thật to, giả vờ như mình không biết để kêu người nhà đến cứu giúp. Trong trường hợp người nhà đến cứu, những người bạn của chàng trai sẽ xông ra ngăn cản thậm chí là đánh trả để bảo vệ hạnh phúc của đôi vợ chồng. Ngoài ra, khi tiến hành bắt cô gái các chàng trai phải đảm bảo chân cô gái không chạm đất, không bị thương tích. 

Đến khi tục bắt vợ của người HMông sắp sửa kết thúc phía nhà trai sẽ cử một người về nhà báo tin. Tiếp đó, nhà trai sẽ bắt một đôi gà - Một trống, một mái tơ đặt trước cửa chính để làm phép khi người con gái chính thức trở thành con dâu của gia đình. 

Tiếp đó, nhà trai phải sắp xếp một chỗ ngủ thoáng mát, sạch sẽ để cô gái ở lại trong 3 đêm. Đây chính là khoảng thời gian quyết định cặp đôi có cơ duyên trở thành vợ chồng hay không. Nếu như thời gian ở lại của cô gái ít hơn 3 đêm đồng nghĩa với hôn ước sẽ bị hủy.

Đáng chú ý, nếu như người con trai bắt vợ nhưng tình yêu chỉ xuất phát từ một phía thì người con gái sẽ tìm cách trốn thoát. Khi đó, gia đình nhà trai phải đền danh dự cho cô gái bằng các lễ vật cũng như khao cả dân làng ăn uống liên tiếp trong 7 ngày để tạ lỗi.

Có thể thấy, tục bắt vợ của người HMông là một trong những nét văn hóa độc đáo, tạo cơ hội để các cặp trai gái đến được với nhau. Tuy nhiên, nó cũng sẽ trở thành nỗi lo dành cho các cô gái xinh đẹp, lọt vào tầm ngăm của nhiều chàng trai.