Không phải tự nhiên mà bốn năm trước Thủ tướng Chính phủ lại phê duyệt quy hoạch và phát triển hồ Hòa Bình trở thành một khu du lịch quốc gia. Với vị trí đắc lợi ở ngay mối giao trung chuyển giữa vùng du lịch Tây Bắc với Hà Nội, thêm vào đó cảnh sắc thiên nhiên nơi đây lại sơn thủy hữu tình, hồ Hòa Bình xứng đáng được quan tâm và phát triển du lịch cũng như bất động sản nghỉ dưỡng.

Đã từ lâu hồ Hòa Bình được xem là một trong những hồ chứa nước nhân tạo lớn nhất nước ta. Hồ được xây dựng và hình thành sau khi xây dựng nhà máy thủy điện Hòa Bình. Hồ nằm gọn trong phạm vi hành chính của 5 huyện và thành phố, diện tích mặt hồ rộng lên tới 8.000ha, chỗ rộng nhất là 2km và mực nước dao động từ 81 – 112m so với mực nước biển.

Thêm vào đó, khí hậu xung quanh hồ vô cùng trong lành. Diện tích mặt hồ lớn với tạo ra hàng chục hòn đảo lớn nhỏ, hai bên hồ là những cánh rừng và dãy núi đá vôi sừng sững tạo nên cảnh quan thiên nhiên hùng vĩ thu hút khách du lịch. Chưa hết, cảnh quan hai bên bờ còn tạo ra nhiều điểm du lịch, di tích lịch sử, văn hóa tâm linh nổi tiếng như động Thác Bờ, đền Thác Bờ, vịnh Ngòi Hoa, chùa Hòa Bình Phật Quang. Ngoài ra, nơi đây còn có những bản làng dân tộc của người Mường, Thái còn lưu giữ nhiều giá trị văn hóa truyền thống.

Với tài nguyên du lịch phong phú như vậy, vào tháng 8/2016, Thủ tướng Chính phủ đã chính thức phê duyệt quy hoạch phát triển hồ Hòa Bình trở thành khu du lịch quốc gia. Theo đó, đến năm 2025, hồ Hòa Bình cơ bản sẽ đáp ứng được các tiêu chí của khu du lịch quốc gia với các chỉ tiêu như đón 1 triệu lượt khách, trong đó có 50.000 khách quốc tế, dự kiến tổng thu từ du lịch sẽ đạt 600 tỷ đồng. Đến 2030, khu du lịch hồ Hòa Bình có thể đón 1,55 triệu lượt khách, mang lại tổng doanh thu 1.800 tỷ đồng.

Có nhiều lợi thế như vậy, song đến hiện tại, việc khai thác phát triển du lịch hồ Hòa Bình vẫn còn manh mún và hạn chế. Hệ thống cơ sở hạ tầng phục vụ du lịch thiếu đồng bộ và không đảm bảo về chất lượng, các sản phẩm du lịch chưa thực sự hấp dẫn du khách, khiến lượng khách ghé thăm nơi đây bạn còn thấp.

Theo thống kế, đa số khách du lịch ghé thăm hồ Hòa Bình chủ yếu đến từ Hà Nội và một số tỉnh thành phía Bắc với mục đích chính là tham quan nhà máy thủy điện Hòa Bình, du lịch văn hóa tâm linh, du lịch cuối tuần và phượt. Độ tuổi khách đến du lịch chủ yếu nằm ở độ tuổi trẻ, ưa khám phá, mạo hiểm và khách du lịch tâm linh tập trung chủ yếu vào dịp cuối tuần hoặc lễ hội.

Do vẫn còn hạn chế về cơ sở hạ tầng, nên khách du lịch đến thăm chỉ có thể đi trong ngày bởi số lượng cơ sở lưu trú quanh hồ vẫn còn ít và hạn chế. Gần đây nhất có xuất hiện thêm hai khu nghỉ dưỡng trong lòng hồ là Làng Bakhan và Mai Châu Hideaway nhưng số lượng phòng nghỉ vẫn còn ít. Các dịch vụ vui chơi giải trí hầu như chưa phát triển mạnh, chỉ mới dừng lại ở một số dịch vụ vui chơi giải trí loại nhỏ tại đảo Dừa, đảo Cối Xay Gió.

Cũng vì lý do đó, khách du lịch sau khi tham quan hồ Hòa Bình muốn lưu trú nghỉ qua đêm cũng khó, buộc họ phải lựa chọn các cơ sở lưu trú ở xa, dẫu vậy thì các cơ sở này chất lượng vẫn còn thấp nên đa số khách chỉ ghé thăm một lần cho biết chứ rất ít khách muốn quan lại lần hai. Nhìn nhận được mặt hạn chế này, những năm gần đây, hồ Hòa Bình cũng thu hút được một số nhà đầu tư rót vốn xây dựng bất động sản nghỉ dưỡng cuối tuần ven đô.

Cộng với đó, ngay chính bản thân tỉnh Hòa Bình cũng đã nỗ lực quyết tâm đưa hồ Hòa Bình thành khu du lịch quốc gia. Đặc biệt, tỉnh Hòa Bình đang triển khai dự án đầu tư nâng cấp đường 435, tổng mức đầu tư 756 tỷ đồng với chiều dài 21,18km từ ngã ba Bình Thanh đi Thung Nai đến xã Ngòi Hoa. Với những bước chuyển mình này, một số doanh nghiệp đã âm thầm tiến vào hồ Hòa Bình với những dự án đầy tham vọng nhằm biến nơi đây thành điểm du lịch nghỉ dưỡng ven đô xứng tầm với một khu du lịch quốc gia trong tương lai không xa.