Chợ nổi Cái Răng là một trong những điểm nhấn du lịch của thành phố Cần Thơ. Năm 2016, chợ nổi Cái Răng đã chính thức được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Hầu hết du khách đến Cần Thơ đều tham gia tour tham quan chợ nổi trên sông độc đáo này. Tuy nhiên, du lịch chợ nổi Cái Răng chưa phát triển đúng tầm, cũng như đang đứng trước nguy cơ mai một…

Và chiều 15/10, Sở Văn hóa – Thể thao – Du lịch Cần Thơ đã tổ chức hội thảo “Làm gì để bảo tồn chợ nổi Cái Răng”.

Tại hội thảo, nhà nghiên cứu văn hóa Nhâm Hùng cho rằng: “Cần tiếp tục thực hiện đề án bảo tồn chợ nổi Cái Răng nhưng nên theo hướng mở, có sự điều chỉnh, nhìn nhận lại và tìm hướng đi mới. Đồng thời, xác định sự can thiệp, hỗ trợ của nhà nước đến chừng mực nào, để không gây xáo trộn hoạt động giao thương, không mất đi tính nguyên sơ của chợ nổi”.

Nhiều hạn chế cũng đã được chỉ ra tại hội thảo. Theo đó, với sự phát triển nhanh và tiện lợi của giao thông đường bộ, việc giải phóng mặt bằng, xây dựng bờ kè ít nhiều ảnh hưởng đến quy mô chợ nổi. Ngoài ra, công tác bảo vệ môi trường còn bất cập, điều kiện sinh sống của thương hồ còn khó khăn;  thu hút đầu tư chưa hiệu quả, sản phẩm và dịch du lịch chưa phong phú...

Cũng theo dự báo, với đà phát triển hiện nay, trong 10-20 năm sau có thể sự thu hẹp và suy giảm của chợ nổi Cái Răng diễn ra càng nhanh chóng. Hơn nữa, với công trình bờ kè, sẽ cắt rời sự liền kề chợ, phố trên bờ. Do đó, rất cần có tầm nhìn, có lộ trình. Đặc biệt, là sáng tạo thiết lập một mô hình chợ nổi tự nhiên, kết hợp với chợ nổi tự tạo.

Như vậy, sẽ vừa bảo tồn được chất văn hóa gốc, vừa làm mới được đặc sản du lịch chợ nổi độc đáo của Cần Thơ và miền sông nước Cửu Long.

Ông Hùng đề xuất: “Trong bảo tồn văn hóa chợ nổi, cần nghiên cứu, có cách tái hiện tiếng rao hàng, lối hò đối đáp trên sông, đờn ca tài tử... Việc tái hiện phải đúng với chất gốc chợ xưa, hòa trong bối cảnh chợ nổi ngày nay. Mạnh dạn thử nghiệm mô hình du lịch đường sông Cần Thơ, gắn với chợ nổi Cái Răng về đêm, như một cách làm kinh tế đêm trên sông nước”.

Có cùng quan điểm với nhà nghiên cứu Nhâm Hùng, ông Nguyễn Khánh Tùng – Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch cho biết, từ năm 2016, thành phố đã triển khai nhiều giải pháp đồng bộ nhằm hỗ trợ thương hồ chợ nổi Cái Răng ổn định sinh kế, gia tăng thu nhập, như: hỗ trợ vốn vay, tổ chức thu gom rác trên sông bảo vệ môi trường, hỗ trợ nước sạch và trợ giá cho người dân chợ nổi...

Trong đó, ưu tiên duy trì và phát triển các hoạt động văn hóa bản địa như: tập huấn cho thương hồ các kiến thức và cách biểu diễn những bài đờn ca tài tử, kiến thức về các mô hình ghe, tàu để giao lưu, nói chuyện về văn hóa với du khách, duy trì mô hình trình diễn đờn ca tài tử định kỳ vào cuối tuần trên chợ nổi…

Ngoài ra, thành phố đang nghiên cứu các mô hình tái hiện tiếng rao hàng, lối hò đối đáp trên sông, đờn ca tài tử trên ghe thương hồ. Việc tái hiện phải đúng với chất gốc chợ xưa, hòa trong bối cảnh chợ nổi ngày nay. Đồng thời, có thể thử nghiệm mô hình du lịch đường sông Cần Thơ, gắn với chợ nổi Cái Răng về đêm, như một cách làm kinh tế đêm trên sông nước…

Đối với lợi ích của nhà nông, cụ thể là các nhà vườn cung cấp hàng nông sản để thương hồ buôn bán tại chợ nổi, thành phố đã chỉ đạo xây dựng các mô hình chợ đầu mối nông sản, tổ hợp tác, hợp tác xã sản xuất nông sản, trái cây sạch cung cấp cho chợ nổi.

Về vấn đề này, ông Ngô Anh Tín, Giám đốc Sở KH&CN TP. Cần Thơ cho rằng, cần hỗ trợ nhà vườn đẩy mạnh ứng dụng công nghệ cao vào sản xuất, đặc biệt là công đoạn thu hoạch. Có như vậy mới giảm thiểu thất thoát sau thu hoạch, cung ứng được các sản phẩm nông sản chất lượng, thời gian bảo quản dài… đến du khách tham quan chợ nổi Cái Răng.

Đề cập đến lợi ích của du khách, ông Vương Công Khanh, Phó Chủ tịch UBND quận Cái Răng thông tin, thực hiện chỉ đạo của thành phố, quận đã tiến hành nhiều giải pháp quyết liệt nhằm nâng cao chất lượng phục vụ tại chợ nổi Cái Răng, như: xây dựng quầy hàng nổi trên sông, nhà vệ sinh công cộng trên sông, niêm yết giá bán thống nhất, công bố bộ quy tắc ứng xử trong du lịch…

Ở tầm quản lý nhà nước, ông Dương Tấn Hiển, Phó Chủ tịch UBND TP. Cần Thơ cho biết, thành phố đã xây dựng và triển khai Đề án “Bảo tồn và Phát triển chợ nổi Cái Răng”. Ðề án có hai giai đoạn 2016-2018 và 2019-2020; với tổng cộng 13 hạng mục công trình trọng điểm như: xây dựng hệ thống phao tiêu phân luồng giao thông, duy trì các hoạt động mua bán trên sông, trạm dừng chân, cầu tàu chợ nổi, du thuyền, nhà hàng nổi ven sông…

Công trình tuyến kè sông Cần Thơ hiện đang được gấp rút hoàn thành. Trong đó đoạn kè đi qua chợ nổi Cái Răng sẽ được đặc biệt chú trọng thiết kế phù hợp với đặc thù hoạt động của mô hình “trên bến dưới thuyền” ở chợ nổi; tạo điều kiện để việc vận chuyển, lên xuống hàng hóa dễ dàng kể cả đảm bảo mỹ quan, có thể dành cho du khách đứng trên bờ ngắm cảnh.

Hiện nay ĐBSCL còn 6 chợ nổi: Cái Răng (Cần Thơ), Ngã Bảy (Hậu Giang), Ngã Năm (Sóc Trăng), Cái Bè (Tiền Giang), Long Xuyên (An Giang), Trà Ôn (Vĩnh Long).

Chợ nổi Cái Răng là một trong ít chợ nổi ở Việt Nam còn duy trì các hoạt động mua bán tương đối nhộn nhịp, nơi đây không chỉ mua bán hàng hóa nông sản mà còn là sản phẩm du lịch đặc thù của Cần Thơ.

Hiện nay, có khoảng 250-300 ghe tàu mua bán sỉ hàng nông sản trên chợ nổi; khoảng 30 ghe nhỏ mua bán trái cây, ẩm thực địa phương. Hằng ngày, vào giờ cao điểm có trên 200 lượt tàu du lịch đưa đón khách du lịch tham quan. Qua đó tạo điểm nhấn, thu hút đầu tư các khu, điểm du lịch, cơ sở lưu trú du lịch và các dịch vui chơi giải trí phát triển.