Đền Kim Liên – bông sen vàng giữa lòng Hà Nội
Tọa lạc ở phường Kim Liên, quận Đống Đa (trước đây là phường Kim Hoa, sau là phường Đông Tác, huyện Thọ Xương, phủ Hoài Đức), đền Kim Liên là trấn phía Nam của kinh thành Thăng Long xưa
Đền Kim Liên là nơi thờ thần Cao Sơn Đại Vương. Tương truyền thần là con trai của Lạc Long Quân và Âu Cơ, người đã cùng với các anh chị em lên núi với mẹ. Sau này, ngài đã cùng Sơn Tinh đánh bại Thủy Tinh mang lại cuộc sống êm đềm cho người dân. Sau đó, Ngài xin về vùng đất hoang vu lập nghiệp (nay vùng đất đó chính là phường Phương Liên). Khi Cao Sơn Đại Vương mất nhân dân đã lập đền thờ để tưởng nhớ công ơn to lớn của Ngài.
Đền Kim Liên - trấn phía Nam kinh thành Thăng Long xưa
Theo lịch sử ghi lại: Vùng đât mà đền Kim Liên ngự trước đây nằm ở làng Đồng Lầm, người dân làng sống bằng nghề làm ruộng, thả cá, thả rau muống bè và trồng màu. Đền được xây trên gò đất cao quay về hướng nam, theo các nhà phong thủy thì vị trí này chính là nằm trên lưng của Thần Kim Quy.
Phía trước đình là một cổng gạch gồm 2 trụ cột, phía trên có 2 con nghê. Cổng vào Đền có 5 cửa, phía trên cổng chính treo bức hoành phi đề “Kim Liên Tự”. Đến với nơi đây, chúng ta sẽ bắt gặp những hình ảnh hết sức quen thuộc của những ngôi đền với hình ảnh chim phượng được phác họa trên 4 cột trụ.
Cổng tam quan và bậc thềm mang dấu ấn thời Lê
Bước qua cổng là tới nghi môn của đền. Từ sân lên nghi môn phải qua chín bậc gạch, hai bên là hải dải mây cuộn – một chi tiết thường xuất hiện trong kiến trúc đình, đền của người Việt, hai bên thềm là hai con cá sấu đá được tạc dưới thời Lê.
Chi tiết mây cuộn
Có đặt một lư hương được đặt ngay trước nghi môn. Ngước mắt lên trên ta thấy có bức hoành phi với ba chữ “Trấn Nam phương”. Nghi môn có 3 gian, trên các cột trước và sau đều có câu đối ca ngợi công đức của thần Cao Sơn.
Đình nằm trên gò đất cao, quay mặt về hướng Nam, kiến trúc của Đình kết cấu chữ “Đinh” (T) gồm bái đường 5 gian và hậu cung.
Hậu cung được xây dựng nối tiếp với gian giữa nhà đại bái với 3 gian. Gian đầu tiên đặt hương án, gian giữa đặt long ngai và đồ tự khí, gian trong cùng đặt tượng Cao Sơn Đại Vương cùng 2 nữ thần là Huệ Minh công chúa và con gái vua Lê là Tôn nữ Đông Hồ Trưng Vương.
Tại đền Kim Liên hiện vẫn còn giữ 39 đạo sắc phong cho Cao Sơn Đại Vương (26 đạo thời Lê Trung Hưng và 13 đạo thời Nguyễn), cổ nhất là sắc phong năm 1620.
Tấm bia mang tên “Cao Sơn đại vương thần từ bi minh” ghi về thần tích và bài minh ca ngợi Thần do Sử thần Lê Tung soạn năm 1510 là di sản quý báu của Đền.
Tấm bia đá trong hốc cây ghi về thần tích và bài minh ca ngợi thần Cao Sơn, do Sử thần Lê Tung soạn năm Canh Ngọ - Hồng Thuận thứ 3 (1510)
Vào những ngày mồng một, ngày rằm hàng tháng nhất là ngày sinh của thần Cao Sơn Đại Vương (ngày 16-3 âm lịch)) người dân làng Kim Liên lại mở hội tưởng nhớ công ơn của thần và cầu xin cuộc sống thanh bình, yên ấm. Đền Kim Liên sẽ là lựa chọn lý tưởng cho những người muốn tìm hiểu về lịch sử các ngôi đền cổ ở Hà Nội.