Nằm ở địa phận làng Xuân Am, xã Hưng Thịnh, huyện Hưng Nguyên (Nghệ An), đền Ông Hoàng Mười là điểm đến văn hóa tâm linh nổi tiếng của người Việt. Ngôi đền này được xây dựng từ năm 1634, vào thời hậu Lê. Nơi đây đã trải qua nhiều thăng trầm lịch sử, bị phá hủy và xây dựng lại vào năm 1995.

Đền Ông Hoàng Mười - Công trình kiến trúc độc đáo

Theo nhân gian truyền lại, ông Hoàng Mười (hay còn gọi là Ông Mười Nghệ An) là nhân vật huyền thoại, được giáng trần để giúp dân, giúp nước. Cho đến nay, có rất nhiều dị bản về thân thế, sự nghiệp của Ông Hoàng Mười, gắn với những nhân vật lịch sử có thật ở Việt Nam. Có người cho rằng, ông Mười là tướng Nguyễn Xí, một trong những tướng giỏi dưới thời vua Lê Thái Tổ.

Đền thờ ông Hoàng Mười tọa lạc trên vùng đất sơn thủy hữu tình. Nhìn từ trên cao xuống sẽ chiêm ngưỡng được hình tượng đầu một con Hạc tuyệt đẹp, tạo bởi những con sông Mộc, sông Vĩnh. Đầu con Hạc đội Lam giang, mỏ chầu về Đồng Trụ Sơn, nơi có đền ông Hoàng Mười Linh Thiêng.

Trải qua nhiều biến động lịch sử, đền Ông Hoàng Mười được phục dựng theo quy mô truyền thống, với tam quan, tắc môn, đài trung thiên, lầu cô và lầu cậu. Ngôi đền này giữ 21 sắc phong, bẩn thần tích chữ Hán và hệ thống tượng pháp mang đến giá trị lịch sử và thẩm mỹ cao.

Khu đền chính có ba tòa điện, gồm Thượng điện, Trung điện và Hạ điện. Công trình này mang kiến trúc đền chùa đặc trưng của thời Nguyễn, được chạm trổ công phu, với các chi tiết long, lân, quy, phụng điêu khắc sinh động, phản ánh tư duy sáng tạo và tài hoa của nghệ nhân xứ Nghệ. Hiện nay, ngôi đền này nằm trên mảnh đất bằng phẳng với diện tích 10.615 m2.

Năm 2016, đèn Đức Thánh Hoàng Mười được UNESCo công nhân là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Nơi đây cũng từng được Ủy ban nhân dân tỉnh Nghệ An xếp hạng di tích lịch sử văn hóa vào nằm 2002.

Đền Ông Hoàng Mười - Điểm nhấn du lịch văn hóa tâm linh

Ngày 10/10 âm lịch được coi là ngày tổ chức lễ hội chính của đền thờ Ông Hoàng Mười Nghệ An. Vào ngày chính hội, du khách thấp phương nô nức đến chiêm bái cưaar đền, trải dài đến tận đôi bờ sông Lam. Nơi đây cũng diễn ra lễ cầu siêu cho các anh hùng liệt sỹ đã hy sinh trong thời kháng chiến chống quân xâm lược hào hùng.

Theo ghi chép lại: “Người dân đến đền ông Hoàng Mười để cầu cho việc học hành, thi cử nên mỗi khi ông nhập đồng các con nhang thường dâng tiền và lễ vật xin ông ban lộc học hành và thi cử cho con em được đỗ đạt khoa cử, thành tài để làm rạng danh tổ tông”.

Hàng năm, lễ hội khai điểm vào ngày rằm tháng 3. Với các hoạt động hấp dẫn như rước sắc bằng thuyền từ nhà thờ họ Nguyễn ra đền, thi chọi gà, đánh cờ người… Một trong những hoạt động tâm linh “ăn sâu” vào đời sống của người dân Nghệ - Tĩnh nói riêng, người dân cả nước hướng tới mỗi dịp lễ nói chung.

Với sự ngưỡng mộ của nhân dân với quan Hoàng Mười và cảnh quan đặc sắc xung quanh nôi đền và giá trị lịch sử - văn hóa tiêu biển, đền ông Hoàng Mười hứa hẹn là điểm đến hấp dẫn, là điểm hẹn tâm linh cao quý của người dân đất Việt.