Gen Z - Thế hệ khiến ba mẹ phải đau đầu vì không thể hiểu nổi những suy nghĩ kỳ và ước muốn của con mình. Nhiều phụ huynh đã phải khổ sở tâm sự vì họ thật sự bất lực trước những hành động của con cái.

Định vị Gen Z

Thế hệ Z (Gen Z) là từ dùng để chỉ những bạn trẻ có năm sinh trong giai đoạn từ năm 1995 - 2012. Gen Z được xem là thế hệ đầu tiên sinh ra và lớn lên trọn vẹn trong thời đại công nghệ số.

Những nhà nghiên cứu gọi Gen Z là thế hệ "Phigital" (Physical + Digital), tức là trong đầu của Gen Z thế giới ảo và thật không có ranh giới. Chính vì thế, những suy nghĩ của thế hệ này có phần đi ngược và mang tính chống đối với những thế hệ đi trước.

Những suy nghĩ và hành động khiến ba mẹ kêu trời

Anh M. (phụ huynh của Gen Z) tâm sự rằng con lúc nào cũng mang điện thoại bên người, cắm dây phone và đeo tai nghe, kể cả khi đang ăn cơm cùng ba mẹ. Mặc dùn đã gópý với con theo nhiều cách, từ khuyên bảo đến dỗ dành rồi dọa nạt, nhưng cháu vẫn không thay đổi.

Con của anh còn thẳng thắn nêu lý do về hành động này: "Con không muốn nghe mãi bài ca của bố mẹ về những khó khăn ngày xưa".

Lý do anh kể vềkhoảng thời gian phấn đấu trong học tập của mình ngày xưa vìhi vọng con trai sẽ noi theo gương bố, giành được học bổng du học ở nước ngoài.

Anh cũng tâm sự thêm: "Nó học rất giỏi nhưng lại hoạch định cho tương lai của mình là chỉ học hết lớp 12 rồi sẽ khởi nghiệp chứ không học tiếp lên đại học".

Dù ba mẹ khuyên nhủ nhưng con trai anh vẫn không nghe: "Thời của con không cần du học vẫn có thể thành công bố ạ, con sẽ kiếm tiền sớm hơn bố ngày xưa cho bố xem".

Con anh còn khẳng định sẽ làm youtuber, chỉ cần vợ chồng anh cho mượn một số tiền để nó mua sắm máy móc.

"Mới đây, vì quá bực mình tôi đã giằng lấy điện thoại của con trong bữa cơm và giữa 2 bố con xảy ra xô xát khiến dây phone bị đứt, điện thoại rơi xuống nền nhà suýt vỡ. Cứ tưởng sau hôm đó thì con sẽ nhận ra cái sai của mình, không ngờ nó còn giận lại bố và yêu cầu bố mẹ đừng can thiệp vào việc của con nữa" - anh M. kể.

Trong khi đó, chị N.T.T.H. (phụ huynh có con học lớp 11 ở Q.3, TP.HCM) lại đau đầu và bất lực khi con gái xin xăm hình bông hồng ở ngực trái. Chị H. đã giải thích hết nước hết cái về những tác hại của việc xăm hình lên người, về những suy nghĩ không hay của người đời khi thấy 1 cô gái có hình xăm trên ngực. Tuy nhiên, con chị vẫn không nghe lời và khăng khăng phải xăm mình. Thậm chí, con gái chị còn bỏ ăn, bỏ bê bài vở khiến vợ chồng chị phải nhượng bộ.

Chị T.H cũng đau khổ kể: "Hằng ngày đi học, cháu vẫn mặc đồng phục nhìn rất ngoan hiền. Nhưng buổi tối khi đi ăn uống với bạn bè hay gia đình là luôn luôn mặc áo hai dây để khoe hình xăm bông hồng kèm với cái quần thụng rộng đến nỗi không thể rộng hơn. Tôi khuyên con mặc đồ hở hang sẽ tạo điều kiện cho quấy rối tình dục thì nó phản bác ngay:Cái tụi ngực lép nó mới nghĩ vậy thôi mẹ. Trên mạng mấy hotgirl ngực to nổi tiếng ầm ầm đấy mẹ. Tốt khoe xấu che mà mẹ".

Mẫu thuẫn muôn thuở

Không chỉ có sự khác biệt trong lối sống và học tập, ba mẹ với con cái Gen Z còn "đấu đá" nhau trong việc chọn nghề.

Chị Ng.Th. kể vừa trải qua một giai đoạn cực kỳ khó khăn vì đứa con gái duy nhất khăng khăng đăng ký dự tuyển vào trường đại học sư phạm để theo đuổi giấc mơ làm giáo viên dạy hóa. Trong khi đó, lực học của con chị dư sức vào ngành y, ngành mà họ hàng hai bên nội ngoại nhà chị đều rất thành công.

"Tôi phân tích những khó khăn của người giáo viên trong thời đại hiện nay như áp lực bủa vây tứ phía, lương thì thấp mà lại nguy hiểm rình rập khắp nơi: bao nhiêu vụ phụ huynh, học sinh xông vào trường đánh giáo viên đến trọng thương đấy thôi. Trong khi nếu theo ngành y thì con sẽ thuận lợi hơn rất nhiều."

Sau khi nghe mẹ phân tích những điều trên, con gái chị đã bảo rằng mẹ mình đang quá thực dụng. Con chị bảo muốn thể hiện bản thân, làm thay đổi ngành giáo dục vốn đang rất trì trệ hiện nay.

Vì sao Gen Z "nổi loạn" và chống đối tư tưởng cũ?

Khao khát được công nhận

Gen Z cũng có những khao khát và ước muốn riêng. Bất kỳ Gen Z nào cũng muốn đi tìm cái tôi và bản chất thật của mình. Sự khao khát được ba mẹ, họ hàng, bạn bè và xã hội công nhận lớn dần theo những lời chỉ trích và câu chuyện từ phía gia đình.

Việc ba mẹ kể những câu chuyện ngày xưa, những tấm gương hiếu học không làm cho Gen Z có thêm động lực. Ngược lại, việc này khiến Gen Z cảm thấy mệt mỏi và càng muốn được công nhận hơn.

ThS Phương (người sáng lập và điều hành Học viện Thanh thiếu niên (YES)) kể được một phụ huynh nhờ nói chuyện về giới tính với con sau khi mắng con rất dữ dội vì cô bé hỏi "Con có thể đi bơm ngực được không?". ThS Phươnghỏi lý do phải đi bơm ngực, cô bé trả lời: "Là vì con thấy nhiều diễn viên, người mẫu cứ bơm ngực xong là nổi tiếng. Và con cũng muốn như vậy". ThS Phương cho rằng đằng sau câu hỏi ấy chính là nhu cầu được công nhận của cô bé.

Những áp lực ''đè chết" thế hệ mới

Thế hệ Z được kỳ vọng là thế hệ mới của thế giới, một thế hệ tự tin, sáng tạo, dám nghĩ dám làm vì được sống trong các tiến bộ vượt trội. Tuy nhiên, Gen Z lại vô tình để công nghệ và kỳ vọng thao túng bản thân. Cuộc sống ảo đối với Gen Z rất quan trọng và họ đầu tư để xây dựng một "gương mặt" được yêu thích bởi đại chúng. Mọi bình luận từ những người xa lạ có thể tạo nên áp lực đáng kể lên Gen Z.

Ngoài áp lực từ mạng xã hội, Gen Z còn gánh trên vai áp lực từ gia đình và ba mẹ. Phụ huynh luôn muốn con cái giỏi hơn mình và sẽ thành công rực rỡ. Họ đã vô tình đặt những ước mơ và khao khát của bản thân lên con cái. Và đây chính là một trong những điều đã giết chết mối quan hệ giữa ba mẹ và con cái.

Gen Z có nhiều điểm mạnh, nhưng lại vô tình biến những ưu điểm đó thành điểm yếu. Gen Z cá tính nhưng lại cá tính quá mức, sự mạnh mẽ của Gen Z đã dẫn đến việc thiếu tôn trọng người khác. Cá tính nhưng phải tôn trọng những giá trị phổ quát của xã hội, cá tính phải có giới hạn.

Để phụ huynh của Gen Z có thể dung hòa với con thì cả Gen Z và ba mẹ đều phải hạ cái tôi xuống và bắt đầu học cách lắng nghe, tôn trọng suy nghĩ của nhau.