Đã là người Nam Bộ, không ai là không biết món gỏi. Gỏi chung quy đều có vị chua ngọt, ăn kèm với nước mắm tỏi ớt thì không còn gì sánh bằng. Gỏi có khi xuất hiện cao sang trên bàn tiệc, khi lại giản dị nằm trong những xe đẩy ven đường. Cũng cái vị chua ngọt, mằn mặn, cay cay mà quyến rũ biết bao nhiêu thế hệ người Việt.

Gỏi đa phần đều phải trộn chung với chanh và nước mắm tỏi ớt pha chua ngọt. Gỏi không ngon nếu thiếu chanh hoặc bóp không thấm. Ăn gỏi phải kèm với bánh phồng tôm giòn tan, quyện với phần gỏi thấm mềm tạo cảm giác khó quên lạ lùng.

Gỏi gắn liền với sự giản dị, dân dã của người dân Nam Bộ, thứ rau gì ăn sống được đều có thể đem đi bóp gỏi. Vì thế nên gỏi cũng được biến tấu muôn hình vạn trạng. Dưới đây là năm món gỏi thường hay xuất hiện nhất trong bàn tiệc người Nam Bộ.

Gỏi ngó sen tôm thịt

Đây mà loại gỏi mà chúng ta có thể dễ dàng bắt gặp nhất ở các bàn tiệc. Ngó sen là loại thực vật nhiều dinh dưỡng, lại dễ mua, nhưng muốn chế biến được thì vô cùng kỳ công. Người đầu bếp phải thật sự khéo léo trong công đoạn cắt và ngâm ngó sen sao cho không bị thâm đen, sủng nước. Ngó sen đem đi bóp gỏi vẫn giữ được độ giòn, trắng muốt nhưng vẫn thấm vị chua của chanh.

Gỏi ngó sen thường hay trộn với cà rốt, rau mùi cho thêm phần màu sắc. Sau cùng thì luộc thịt và tôm bóc vỏ hết rồi cho lên mặt. Rải thêm chút đậu phộng rồi hành phi. Người nào khéo léo thì có thể tỉa trái ớt sừng thành cái bông đỏ rồi ngâm nước. Khi nào mang ra thì cắm vào cho đặc sắc.

Gỏi củ hủ dừa

Gỏi củ hủ dừa có cách làm tương tự như gỏi ngó sen, chỉ cần thay đổi nguyên liệu chính. Hủ dừa là phần thân non của cây dừa. Loại này ăn mềm nhưng giòn và dễ thấm. Củ hủ dừa có giá thành cao vì hiếm gặp, không nhiều như ngó sen. 

Sợi hủ dừa khi cắt ra phải ngâm cho giòn và trắng sáng, lên dĩa gỏi mới đẹp và ngon mắt.

Gỏi xoài

Khác với những món gỏi trên. Gỏi xoài không cần chanh vì trong xoài sống lúc nào cũng có vị chua nhẹ. Gỏi xoài thường trộn với tôm khô loại một có vị ngọt thanh và hơi mằn mặn. Có nơi còn trộn xoài với cá khô xé nhỏ ăn rất đưa cơm và ngon miệng.

Gỏi bắp chuối

Bắp chuối thường trổ rất ít nên món này rất đắt, chứ không phổ biến như gỏi ngó sen hay gỏi xoài. Bắp chuối có vị mềm nhưng hơi giòn giòn, ăn kèm thịt gà luộc trong nồi cháo rồi đem đi xé phay, chang miếng nước mắm lên vỏ bánh phồng tôm nghe xèo xèo rồi xúc ăn, cảm giác hòa quyện vị giác vô cùng. 

Món gỏi này thường ăn kèm với cháo. Trong những ngày mưa rả rích, được thưởng thức một một tô cháo gà nóng hỏi bên dĩa gỏi bắp chuối chua chua ngọt ngọt thì còn gì sánh bằng.

Gỏi rau càng cua

Rau càng cua là thứ rau dễ tìm, mọc dại ở Nam Bộ. Hôm nào thèm gỏi, chỉ cần tìm kiếm trong vườn nhà là sẽ vô tình thấy được những bụi càng keo mọc nép mình trong những vùng đất ẩm ướt. Đem vào rửa sạch với bóp với chanh, đậu phộng, hành phi và nước mắm ớt là quá tuyệt hảo. Hôm nào mà có điều kiện thì cho ít thịt bò vào là có một dĩa gõi đậm đà dinh dưỡng.

Có thể nói, gỏi không chỉ là món ăn mà còn là một phương pháp chế biến. Ở mỗi vùng trong khu vực Đông Nam Á đều có gỏi. Nhưng khi trở về Việt Nam, kết hợp cùng những nguyên liệu thân thương, dĩa gỏi trông sao quen thuộc và đượm tình xứ sở.