Tuyên Từ Hoàng thái hậu tên thật là Nguyễn Thị Anh, bà từng là một trong những phi tần được Lê Thái Tông hoàng đế sủng ái nhất chốn hậu cung. Bà cũng là Hoàng thái hậu quản lý chuyện chính sự thay Hoàng Đế đầu tiên và duy nhất của triều đại nhà Hậu Lê.

Tuyên Từ Hoàng thái hậu (1422 – 1457) quê ở xã Bố Vệ huyện Đông Sơn, Thanh Hóa (nay là phường Đông Vệ). Qua sách lịch sử, các nhà sử gia cùng lời đồn dân gian, Tuyên Từ Hoàng thái hậu là một trong những phi tần nham hiểm nhất của lịch sử Việt Nam, không ngại dùng mọi thủ đoạn để tranh sủng, giành quyền lực.

Ngay từ khi còn trẻ, bà đã được nhận định là người thông minh, xinh đẹp, sáng suốt, có đủ mọi tố chất để trở thành bậc mẫu nghi thiên hạ. Ngay từ khi mới nhập cung, Tuyên Từ Hoàng thái hậu đã được vua ân sủng, sắc phong làm Thần phi. Đây là vị trí quyền lực tương đối cao đối với một phi tần khi đó.

Qua những lời đồn đoán lịch sử, bà có thể làm mọi thứ vì ngôi vị và quyền lực. Ban đầu, thế lực của bà rất yếu, tuy nhiên kể từ khi Ái phi Dương Thị Bí bị giáng xuống làm thứ dân, giam vào lãnh cung thì Tuyên Từ Hoàng thái hậu được sung ái, vị trí của bà còn tăng cao khi hạ sinh hoàng tử Lê Bang Cơ. Tuy nhiên, có lời đồn Bang Cơ lại không phải con của vua, bởi trước khi vào cung làm phi tần, Thần phi đã qua lại với người khác. Thời gian mang thai đến khi hạ sinh của Thần phi chỉ vỏn vẹn 6 tháng.

Cùng thời điểm Bang Cơ hạ sinh còn có một phi tân khác là Tiệp dư Ngô Thị Ngọc Dao cũng đang mang long thai. Sợ con trai mất ngôi vị, Thần phi liền bày mưu, cấu kết với hoạn quan Đinh Thắng làm giả một hình nhân ghi tên Bang Cơ rồi cố tình để cho một cung nhân bắt được tâu lên vua. Bà cứ như thế thành người bị hại, Thái Tông dù vẫn băn khoăn nhưng cũng đành phải hạ chỉ lưu đày Ngọc Dao. Khi ấy, Nguyễn Trãi là vị quan thần nhận ra điểm bất thường nên đã tự mình xin vua đi điều tra sự việc.

Theo nhiều nhà sử học, sự việc chưa được sáng tỏ thì Thần phi đã ra tay xử lý mọi chuyện. Khi biết Thái Tông về thăm Nguyễn Trãi, bà đã ra lệnh cho người ám sát vua, đồng thời đổ oan cho gia đình vị học sĩ tài danh. Cũng vì lẽ đó mà ông bị tru di tam tộc oan, tạo nên thảm án Lệ Chi Viên nổi tiếng.

Năm 1442, khi Hoàng thái tử Bang Cơ lên ngôi, Thần phi Nguyễn Thị Anh đã buông rèm nhiếp chính, trực tiếp quản lý chuyện chính sự do Hoàng thượng vẫn còn nhỏ. Bà có năng lực chính trị hơn người, thậm chí khiến Bí Cai - người đã nhiều lần cho quân quấy nhiễu bờ cõi nước ta phải đầu hàng. Trong 17 năm nắm quyền, Tuyên Từ Hoàng thái hậu đã “giải quyết” vô số công thần, dù đó có là người "vào sinh ra tử" để thực hiện mệnh lệnh của Hoàng thái hậu vì những lời gièm pha.

Năm 1453, khi Bang Cơ (khi đó lấy tự Nhân Tông) lên 13 tuổi, Hoàng thái hậu lui về hậu cung, tuy nhiên tin đồn trước kia rằng Bang Cơ không phải con ruột của vua Lê Thái Tông năm xưa lại bị truyền rộng khắp thiên hạ. Điều này khiến huynh trưởng của vua Nhân Tông có ý làm loạn, đoạt lại ngai vàng.

Sau cùng, lịch sử ghi lại Lê Nghi Dân chính thức lên ngôi. Đồng thời, ông cũng kể hết mọi tội trạng của Thái hậu Nguyễn Thị Anh năm nào. 8 tháng sau, các đại thần Nguyễn Xí, Đinh Liệt, Lê Lăng tổ chức binh biến thành công, đưa Hoàng tử Lê Tư Thành (con của Tiệp dư Ngô Thị Ngọc Dao) lên ngôi, lấy hiệu Lê Thánh Tông.