Trong những năm gần đây, nhờ có chính sách quản lý, vận hành, phát triển du lịch hợp lý nên ngành du lịch của nước này đạt mức độ phát triển cao và ổn định, được du khách cũng như các chuyên gia du lịch thế giới đánh giá cao.

Thực trạng

Trong những năm từ 2000-2008 du lịch Nhật Bản đón lượng khách quốc tế rất hạn chế dao động từ 8-10 triệu khách/năm. Nguyên nhân là do Nhật Bản trước đây vốn nổi tiếng là thị trường gửi khách mà ít chú trọng tới việc thu hút khách du lịch quốc tế đến do những nguyên nhân như: sự ưu tiên của Chính phủ cho phát triển các ngành công nghiệp – điện tử, giá cả các sản phẩm dịch vụ du lịch rất cao làm hạn chế lượng khách quốc tế đến Nhật Bản.

Năm 2011 sau thảm họa động đất và sóng thần lượng du khách đến Nhật chỉ còn 6,21 triệu/năm. Trước đó du lịch chưa bao giờ được đánh giá đầy đủ là một ngành kinh tế tiềm năng, có ảnh hưởng lớn tới cán cân thương mại và kinh tế của Nhật Bản.

Chỉ sau khi thảm họa xảy ra, Nhật Bản muốn xây dựng lại hình ảnh đất nước mình trong mắt bạn bè và du khách quốc tế, khi đó Chính phủ và chính quyền các địa phương (đặc biệt là ở các khu vực bị thảm họa) cũng như các doanh nghiệp du lịch của Nhật Bản mới xúc tiến và đẩy mạnh hoạt động thu hút khách du lịch quốc tế đến Nhật Bản thông qua các chương trình du lịch trọn gói, giá rẻ nhưng vẫn đảm bảo chất lượng tốt.

Từ con số 6,21 triệu lượt khách quốc tế năm 2011 đến 2018 Du lịch Nhật Bản đã đón 31,2 triệu lượt khách, tăng gần 5 lần. Nhật Bản đã trở thành cường quốc về du lịch chỉ đứng sau Trung Quốc về lượng khách. Khách quốc tế đã đem lại 4.518,9 tỷ yên (42,197 tỷ USD) hỗ trợ cho nền kinh tế đang có dấu hiệu chững lại của Nhật Bản.

Đến năm 2019, số lượng du khách nước ngoài đến Nhật Bản lại tăng lên 31,88 triệu lượt. Cùng với đó là lượng chi tiêu của khách du lịch cho các dịch vụ, sản phẩm của Nhật Bản đạt kỷ lục 4,81 nghìn tỷ Yen (tương đương 43,6 tỷ USD) trong năm 2019.

Theo Cơ quan du lịch quốc gia Nhật Bản, khoảng 75% khách du lịch quốc tế đến Nhật chọn lưu trú tại khách sạn, 18% ở tại các khách sạn kiểu Nhật, 12% ở nhà dân và phòng trọ gọi là “minpaku” cho khách du lịch thuê. Tỷ lệ kín phòng ở các khách sạn trong thành phố và khách sạn công vụ đạt khoảng 80% trên toàn quốc, nhưng thường kín phòng tại Tokyo và các thành phố chính như Nagoya, Osaka và Fukuoka và các khu vực phụ cận. 

Mục tiêu phát triển của du lịch Nhật Bản

Mục tiêu cao nhất của Nhật Bản là “Ngành công nghiệp du lịch đẳng cấp thế giới!” Nhật Bản sẵn sàng đón khách du lịch quốc tế trên toàn quốc gia. Chính phủ mong muốn khuyến khích sự giao lưu văn hóa đa quốc gia để Nhật Bản có thể thực sự mở cửa với thế giới, nhanh chóng phát triển dịch vụ mới và các sáng kiến trong lĩnh vực du lịch để từ đó hình thành động lực cho phát triển kinh tế và công nghiệp của các vùng.

Mục tiêu cụ thể:

- Lượng khách du lịch quốc tế đến đạt 60 triệu người năm 2030

- Chi tiêu của khách du lịch quốc tế đến Nhật Bản đạt 15.000 tỷ Yên năm 2030 

- Số đêm khách quốc tế nghỉ ngoài 3 khu đô thị chính đạt 130 triệu đêm/2030.

- Lượng khách du lịch quốc tế quay lại Nhật đạt 36 triệu năm 2030.

- Chi tiêu của khách du lịch nội địa cho du lịch đạt 22.000 tỷ Yên năm 2030.

Để đạt được các mục tiêu đề ra và khắc phục vấn đề hiện tại, chiến lược đưa ra 3 tầm nhìn và 10 vấn đề cần cải cách:

- Tầm nhìn 1: Tối đa hóa sự hấp dẫn của các tài nguyên du lịch để đưa du lịch thành nền tảng cho sự khôi phục cấp vùng.

+ Thu hút khách du lịch nội địa và quốc tế vào tham quan các điểm di sản công

+ Điều chỉnh sự cân bằng trong chính sách di sản từ “chỉ tập trung vào công tác bảo tồn” sang khuyến khích khách du lịch tìm hiểu nhiều hơn về điểm di sản.

+ Nâng cấp các vườn quốc hiện tại thành các vườn quốc gia đẳng cấp thế giới (mục tiêu 5 vườn quốc gia của Nhật Bản).

+ Xây dựng các kế hoạch cải tạo cảnh quan cho các khu vực du lịch chính.

- Tầm nhìn 2: Tạo điều kiện thuận lợi cho sự sáng tạo trong du lịch để nâng cao năng lực cạnh tranh quốc tế và đưa du lịch thành một trong những ngành công nghiệp chính.

+ Rà soát các quy định và quy tắc để ngành du lịch đạt hiệu quả cao hơn.

+ Tập trung phát triển các thị trường mới, thời gian lưu trú dài ngày hơn (thị trường Châu Âu, Mỹ, Úc; thị trường khách MICE).

+ Cải tạo và nâng cấp các khu resort nước suối khoáng nóng và các khu thị trấn địa phương thông qua cải cách phương án quản lý (xây dựng các mô hình DMOs đẳng cấp thế giới).

- Tầm nhìn 3: Đảm bảo tất cả du khách có trải nghiệm thoải mái, thỏa mãn và stress-free.

+ Nâng cấp toàn bộ hệ thống cơ sở hạ tầng cứng và mềm đề khách du lịch có thể hưởng thụ môi trường cơ sở lưu trú tốt nhất trên thế giới.

+ Hoàn thành việc xây dựng “hành lang khôi phục cấp vùng” để khách du lịch có thể di chuyển một cách thoải mái tới tất cả các điểm đến trên nước Nhật.

+ Hoàn thiện hệ thống “ngày làm việc” và “ngày nghỉ” tạo điều kiện cho người dân Nhật có kỳ nghỉ dài để đi du lịch.

Để thực hiện các tầm nhìn và giải pháp trên, mỗi tầm nhìn sẽ có 8 đến 10 Dự án chính để có thể triển khai Chiến lược đạt mục tiêu đề ra. Các Dự án chính được thực hiện bởi nhiều dự án nhỏ với thời gian, địa điểm và quy mô dự án cụ thể được đưa ra.

- Một số chính sách nổi bật hỗ trợ phát triển du lịch của Chính phủ Nhật Bản thời gian qua

+ Làm suy yếu đồng Yên Nhật đẩy mạnh xuất khẩu từ đó làm cho giá cả các mặt hàng tại Nhật giảm.

+ Thiết lập mạng lưới các mặt hàng miễn thuế

+ Đa dạng các tuyến bay và giảm giá vé máy bay

+ Miễn thị thực cho một số nước ( miễn thị thực cho 67 nước và vùng lãnh thổ) để thúc đẩy du lịch

+ Đẩy mạnh đầu tư cho du lịch, xây dựng cơ sở hạ tầng du lịch

Bài học kinh nghiệm cho du lịch Việt Nam

   – Xây dựng chiến lược với tầm nhìn, giải pháp, kế hoạch thực hiện nhất quán, đồng bộ để đạt được mục tiêu chung đề ra.

   – Các giải pháp/hành động cụ thể, rõ ràng, với hoạt động cụ thể, thực hiện được, xác định được thời gian.

   – Các chính sách phát triển được thực hiện đồng bộ, sự kết hợp liên ngành thể hiện rõ ràng trong từng chính sách, trong đó đặt phát triển du lịch là trọng tâm.