Hội chứng Paris là gì?

“Hội chứng Paris” được đăng lên tờ báo tâm thần học Nervure đầu tiên vào năm 2004. Theo nhà tâm lý học Herve Benhamou, những du khách "mong manh" có thể mất đi một điểm tựa trong tâm hồn - tượng đài trong lòng họ về một thành phố với nền văn hoá tuyệt vời, khi những sự thật trần trụi của điểm đến họ nghĩ là hoàn hảo được phơi bày. Một Paris thành phố của những ánh đèn vàng thơ mộng dường như không hề tươi đẹp như trong mộng tưởng.

Hội chứng kì lạ này như một cú “sốc văn hoá” được nhận diện trong cộng đồng du khách Nhật Bản/hoặc những người Nhật đến sống và làm việc ở kinh đô ánh sáng này. Anh hưởng của hội chứng Paris lớn đến mức rất nhiều trong số họ phải tìm đến hỗ trợ y tế và chăm sóc tâm lý.

Ngoài ra, sự lãng mạn hoá và kì vọng quá to lớn bỗng dưng vỡ mộng ở mức cực đại cũng khiến họ sốc, phải nhờ đến can thiệp tâm lý, hình thành hội chứng Paris đau khổ.

Trong số đó, nhiều ca đã được xác định là do người mắc mang sẵn khuynh hướng tâm lý tiềm ẩn bên trong, và phong cảnh cũng như hoàn cảnh mà người đó chọn để đến với Paris như một còi súng kích hoạt sự mất cân bằng tâm lý bên trong họ.

Có những người khác mang hội chứng này được phát hiện đã mang sẵn tâm lý bất thường trước cả khi họ thực hiện hành trình đến với thủ đô ánh sáng, như một nỗ lực trốn chạy nhằm tìm kiếm lối thoát cho nỗi đau đang đục khoét bên trong tâm hồn của họ.

Dấu hiệu của hội chứng Paris

Những dấu hiệu đặc trưng bao gồm một loạt các hành vi tương tự như rối loạn tâm thần:

- Triệu chứng của thần phân liệt (ảo tưởng, ảo thanh)

- Mê sảng

- Trầm cảm

- Một loạt những biểu hiện bất thường trong hành vi như bộc phát tính hung hăng, cảm giác mạnh mẽ dữ dội rằng họ như đang bị bức hại...

- Chóng mặt

- Tim đập nhanh

- Những dấu hiệu khác tuỳ thuộc vào từng trường hợp khác nhau

Các dấu hiện trên đơn thuần như một phương pháp được ghi lại và phân loại dựa trên những người đã từng có xu hướng rối loạn này.

Thậm chí, trong một bài báo hướng dẫn du lịch còn có dòng ghi chú kì quặc giới thiệu về các bệnh viện như “rất gần trung tâm và gần nhiều địa điểm tham quan (Xaillé). Thậm chí họ còn ghi rằng khoa điều trị, đặc biệt là khu tiếp nhận bệnh nhân có rối loạn tâm thần, rất “hiếu khách” và “là nơi hấp dẫn và thuận tiện cho người mất lí trí” (convenient place indeed for one to lose one’s mind).

Vì sao có người mắc hội chứng Paris?

1. Bài viết về hội chứng Paris đưa ra một giả định rằng: Có lẽ lý do nhiều người Nhật mắc phải vấn đề này là sự khác biệt rõ ràng trong sự đa dạng văn hoá, giữa văn hoá Á Đông và phương Tây.

Theo Dr. Hiroaki Ota - một nhà tâm thần học đến Paris để làm việc: "Nhiều bức chân dung về Paris khiến nhiều người Nhật, đặc biệt là phụ nữ trẻ coi thành phố này như “một nơi bình dị”".

Chính sự khác biệt và những hiểu lầm trong văn hoá khiến họ thất vọng tột cùng. Cách biểu đạt và giao tiếp của 2 nền văn hoá quá khác biệt, khi mà người Paris bày tỏ cảm xúc và thái độ một cách thẳng thừng, khác hẳn so với giao tiếp kín đáo và dè dặt người Nhật.

2. Các nhà tâm thần học cho rằng những người mắc hội chứng Paris thường mang dấu hiệu của “trầm cảm lâm sàng”, vì họ không có khả năng dung hoà giữa chủ nghĩa lãng mạn về Paris trong tâm tưởng cá nhân và thực tế.

Trong một trường hợp có thật tên, Tanaka là người Nhật từng thất vọng về Paris nhưng vẫn giữ một suy nghĩ rằng “Paris thực sự của mình sẽ xuất hiện thôi” - một Paris lãng mạn trên sách báo và điện ảnh mà anh ta biết khi còn ở Nhật Bản.

Trong tưởng tượng của rất nhiều kẻ mộng mơ, Paris là tầm nhìn toàn cảnh từ đồi Montmartre - từng là điểm hẹn nghệ thuật của nhiều hoạ sĩ nổi tiếng; là Đại lộ Champs - Élysées nằm trong danh sách những cung đường đẹp nhất thế giới; hay Khải Hoàn Môn L'arc de triomphe de l'Etoile một cộc mốc tưởng niệm chiến thắng lẫy lừng được xây bởi vị Hoàng đế nổi tiếng Napoléon I.

Bạn sẽ hiểu được tại sao người ta lại có thể vỡ mộng đến thế, khi Paris của thế kỉ 21 đã không còn vẻ thơ mộng, không còn những chàng trai tóc xoăn vàng mắt xanh bước dọc đường phố (có thể thấy rõ sự khác biệt trong đội tuyển bóng đá quốc gia Pháp). Ngược lại, những người nhập cư với nhiều trò lừa lọc khắp các tượng đài nổi tiếng trong thành phố, mùi chất thải xộc thẳng vào mũi ở khắp các bến metro từ người vô gia cư hoặc những tên say rượu.

Thông qua phim ảnh, nhiều người nghĩ rằng Paris là một nơi bình yên với cánh chim bồ câu thơ thẩn bên vệ đường công viên, là những người bồi bàn thân thiện đầy thong thả - những hình ảnh như một bộ phim hay một khúc nhạc đầy tính biểu tượng. Tuy nhiên, Paris cũng mang một sắc màu khắc nghiệt - sự bất bình đẳng, tỉ lệ tội phạm, bạo lực, sự đối xử không quá thân thiện mà người địa phương dành cho du khách hay cách họ từ chối sử dụng tiếng Anh.

Thậm chí, chỉ cần bạn search từ “các luật lệ ở Paris” hay tại sao người Paris lại không thân thiện, một loạt các kết quả thách thức nền tảng khoa học rằng cư dân ở thành phố này không thích và thậm chí không ưa người nước ngoài - đặc biệt nếu người đó không nói tiếng Pháp - sẽ xuất hiện.

Đối với tuỳ người trải nghiệm ở Paris là khác nhau, riêng tác giả nhận thấy nơi này khá "lạnh lùng". Nên chọn lọc thông tin một cách khách quan.

Những người mắc hội chứng Paris nói rằng họ thực sự bị tổn thương, cảm thấy sợ hãi khi phải du lịch đâu đó trong tưởng tượng một lần nữa.

Theo Dr. Ota, hội chứng Paris thường được điều trị bằng các phương pháp trị liệu tâm lý và thuốc, giống như với các rối loạn tâm thần khác. Ở những người bị sốc văn hoá ít nghiêm trọng hơn có thể tự giải quyết nó bằng cách kiên nhẫn và để thời gian chữa lành.

Ở nhiều nước châu Âu hiện nay, thời kì đen tối và ngột ngạt của quá nhiều vấn đề về xã hội đang diễn ra rõ rệt hơn: lừa gạt du khách, hét giá lên trời... Ví dụ như ở Tây Ban Nha, người thất nghiệp tràn lan; London với những người vô gia cư vẫn nằm lim dim bên vỉa hè giữa thủ đô tráng lệ bậc nhất lục địa già. Họ như bị bỏ lại bên rìa cuộc sống phồn hoa hiện đại tại thủ đô London nổi danh với nền văn minh đi đầu thế giới. Ngược lại, những nước được biết là khó khăn như Campuchia vẫn có những người luôn cười hạnh phúc, tươi cười dù cuộc sống có nhiều biến động.

Bên cạnh những người mắc hội chứng Paris nghiêm trọng và do những vấn đề tâm lý có sẵn, có nhóm lại nói rằng: họ yêu Paris nhiều hơn cả mặt tối của nó. Theo họ, Paris có vẻ đẹp của riêng và sẽ được cảm nhận khác nhau tuỳ mỗi người.

Paris có lẽ không chỉ "đẹp" như một bức postcard hay những câu chuyện trên Instagram "lung linh". Nó cũng có vài vết bẩn và xám màu bên dưới những toà nhà và cung điện cổ dát vàng, có thể xô bồ như nhiều thành phố khác của thế kỷ 21. Tuy nhiên, Paris vẫn lộng lẫy theo một cách sâu sắc và không hoàn hảo của riêng nó - đến mức những cư dân và du khách mệt mỏi nhất cũng không nỡ rời đi. Cho dù Hội chứng Paris có tồn tại thì Paris vẫn là giấc mơ của rất nhiều người.

Nguồn:

Cohen, Erik. “A Phenomenology of Tourist Experiences”. Sociology, Vol. 13, No. 2,179-201 (1979)

Hiroaki OTA : "Syndrome de Paris”

Bài liên quan

Cạnh Paris phồn hoa là một phố cổ Lille dịu dàng

Cánh đồng hoa oải hương ở Pháp đẹp lãng mạn như tiểu thuyết