Hủ tiếu gõ - thực phẩm đường phố 'ôm lấy' những mảnh đời lao động

Hủ tiếu gõ đã xuất hiện trên đường phố Sài Gòn từ lâu đời. Món ăn này dần len lỏi trong các ngõ nhỏ và nuôi lớn những mảnh đời lao động trên đất Sài Gòn.

Sài Gòn là thành phố có diện tích nhỏ bé, nhưng là điểm đến thiên đường cho hàng triệu niềm hy vọng đổi đời của người dân tứ xứ. Sài Gòn dễ dàng chấp nhận những mảnh đời, từ cao sang đến nghèo khó, từ trí thức đến lao động chân tay. Đất Sài Gòn chưa bao giờ từ chối bất cứ giấc mơ nào của những người lao động đổ về nơi đây với một ước mơ về tương lai tươi sáng. Sài Gòn dễ chịu là thế đấy, dễ dàng chấp nhận những người con xa xứ. Tưởng chừng ở vùng đất hứa ấy là cuộc sống đắt đỏ và vô cùng xa hoa. Nhưng ngược lại, Sài Gòn còn dung nạp cả những món ăn giản dị, gần gũi, có thể nuôi sống những mảnh đời lao động nghèo. Một trong những món ăn hấp dẫn ấy chính là hủ tiếu gõ. 

Một tô hủ tiếu gõ thường thấy ở đường phố Sài Gòn. Ảnh: Vda.foodie.

Một tô hủ tiếu gõ thường thấy ở đường phố Sài Gòn. Ảnh: Vda.foodie.

Hủ tiếu gõ là tên gọi của một loại hình buôn bán hủ tiếu. Người bán có một chiếc xe đẩy to mà bên trong ấy là cả một vũ trụ ẩm thực mê hoặc vị giác con người. Vì bán bằng xe nên nơi bán cũng không cố định, thường là rày đây mai đó, bấp bênh như cuộc sống của những con người xung quanh xe hủ tiếu gõ vậy.  

Chiếc xe hủ tiếu thường len lỏi vào những con hẻm nhỏ, những bãi đất trống hay những khu dân cư đông người. Thường sẽ có một người bán và một người rao đi khắp hang cùng ngõ hẻm. Cách rao của hủ tiếu gõ cũng vô cùng đặc biệt. Không giống như tiếng rao của những gánh hàng rong, xe hủ tiếu gõ không rao thành tiếng mà cầm hai thanh gỗ hoặc sắt rồi gõ mạnh vào nhau tạo thành tiếng lớn. Đó cũng là lý do chính mà món ăn này có tên là hủ tiếu gõ.

Thường là những đứa trẻ con sẽ được giao cho nhiệm vụ đi gõ để "chào mời", nếu có khách gọi món thì sẽ chạy về "đặt món" rồi mang đến tận nhà cho khách. Tiếng gõ hủ tiếu một thời là tiếng gõ rất riêng, dù ngày nay không còn nhiều nữa, nhưng đây vẫn là một âm thanh giàu ký ức đối với những con người đã từng sống qua những năm 90 và 2000. 

Xe hủ tiếu gõ cũng đơn giản chứ không cần cầu kỳ như những xe hủ tiếu trong cửa hàng. Chỉ một cái xe đẩy, bên dưới là thùng nước lèo đang được hâm nóng bằng củi lửa bên dưới. Hộc dưới bên cạnh là chỗ để đựng tô và muỗng đũa để lấy ra cho tiện. Phía trên là những nguyên vật liệu căn bản để làm nên một tô hủ tiếu gõ bình dân. 

Xe hủ tiếu gõ thường thấy. Ảnh: Jenlakersfan.

Xe hủ tiếu gõ thường thấy. Ảnh: Jenlakersfan.

Thường thì bên cạnh hủ tiếu, người ta còn bán thêm mì, nui, bánh canh và hoành thánh. Đều là những món dễ ăn, được ưa chuộng ở Sài Gòn này. Trong tô hủ tiếu gõ thường sẽ có giá hẹ và bò viên, kèm theo vài ba lát thịt cắt mỏng nhất có thể. Tô đặc biệt hơn thì có cả móng giò để tha hồ mà thưởng thức. Ngày nay, người ta còn cải tiến thêm bằng cách cho vào cái loại nhân khác như trứng cút hay thịt gà luộc xé mỏng để trộn vào tô hủ tiếu cho ngon. Tô hủ tiếu gõ không thể thiếu đi hành phí và tóp mỡ phi giòn, đây là một trong những thứ quyết định độ ngon miệng của tô hủ tiếu, làm được thì cũng kỳ công chứ không hề đơn giản. 

Một phần ăn bắt mắt tại các xe hủ tiếu gõ. Ảnh: Saigonfoodys.

Một phần ăn bắt mắt tại các xe hủ tiếu gõ. Ảnh: Saigonfoodys.

Ăn hủ tiếu thì không thể không kèm thêm gia vị. Hủ tiếu gõ cần đầy đủ những loại gia vị căn bản như một tô hủ tiếu thông thường để đảm bảo vị ngon và thu hút. Trên bàn ăn lúc nào cũng có một chén ớt sừng cắt lát mỏng, một dĩa chanh, một hủ nước mắm, một hủ sa tế và hai bình tương đen và đỏ. Ăn hủ tiếu gõ phải nêm đầy đủ gia vị như vậy mới tuyệt. Đặc biệt là cảm giác thưởng thức tô hủ tiếu gõ nóng hổi giữa tiết trời mưa lất phất hơi se se lạnh thật đáng để trải nghiệm.

Những loại gia vị thường gặp khi ăn hủ tiếu gõ. Ảnh: Chinhle13.

Những loại gia vị thường gặp khi ăn hủ tiếu gõ. Ảnh: Chinhle13.

Hủ tiếu gõ thường được bán từ chiều muộn đến nửa khuya, chủ yếu để phục vụ những người gấp gáp hay có việc muộn mà cần thứ gì đó lót dạ. Hủ tiếu gõ dễ tính như chính tâm hồn của vùng đất Sài Gòn này vậy, dễ chấp nhận và không khước từ một ai. Không ai lý giải được, các xe hủ tiếu thường có chủ là người Quảng Ngãi, Bình Định. Chỉ biết rằng, những chiếc xe ấy cùng những người chủ quán đôn hậu thật thà ấy đã nuôi sống biết bao nhiêu thế hệ người Sài Gòn.

Hủ tiếu gõ là một món ăn dân dã và bình dị, với giá thành rẻ hơn những món hủ tiếu khác nhưng vẫn đảm bảo cho người ăn về mặt dinh dưỡng. Vì thế, hủ tiếu gõ trở thành một thức ăn đường phố được ưa chuộng ở Sài Gòn, đặc biệt là với đối tượng sinh viên hay người lao động nghèo. Dần dà, xe hủ tiếu gõ đã được nâng cấp với nhiều món hơn nhưng vẫn được phong vị chuẩn của nó. Hủ tiếu gõ không còn là món ăn riêng của người lao động nghèo, mà dần trở thành một nét văn hóa đa dạng và độc đáo của ẩm thực đường phố Sài Gòn. Hễ đã đến Sài Gòn, là phải nhanh chân thưởng thức một tô hủ tiếu gõ nồng ấm dưới sự se lạnh của trời mưa, rồi cùng nhau trò chuyện thâu đêm suốt sáng, quên đi hết những mệt mỏi của cuộc sống thường nhật vất vả ngoài kia.