Toraja - bộ tộc sống chung với xác chết

Toraja là một dân tộc thiểu số với khoảng một triệu người sing sống trên đảo Sulawesi. Dù phần lớn người Toraja theo đạo Cơ-đốc như hệ quả của một thời kỳ Indonesia là thuộc địa Hà Lan, họ vẫn duy trì truyền thống có nguồn gốc từ niềm tin duy linh.

Người Toraja quan niệm lễ càng công phu, linh hồn của con người càng tới gần với thánh thần hơn. Họ có truyền thống trò chuyện với xác ướp, mặc quần áo, chải tóc hoặc thậm chí chụp ảnh cùng người quá cố. Quá trình ướp xác có sử dụng dấm chua và lá trà, nhưng ngày nay các gia đình thường tiêm formaldehyde vào xác chết.

Một minh chứng như sự việc: Bà Martha Kande qua đời ở tuổi 81. Con cháu sống cùng thi hài của bà Kande trong nhà ở Indonesia suốt bảy tháng, để chuẩn bị cho một đám tang với nhiều nghi lễ phức tạp vốn là truyền thống hàng trăm năm của người Toraja.

Người Toraja tin rằng một người chỉ hoàn toàn chết và siêu thoát sau đám tang có tên "Rambu Solo". Rambu Solo kéo dài 5 ngày, thi thể của bà Kande được đặt trong một hang an táng trên núi, nơi hài cốt còn phân chia theo cấp bậc xã hội. Một số ngôi mộ đặt cạnh những con búp bê gỗ mặc trang phục truyền thống - đại diện cho giới quý tộc, trong khi một số thi hài nằm trong áo quan treo vách đá - do thiếu diện tích. 

"Chúng tôi đặt linh cữu trong nhà nhưng phải mở áo quan trước khi hạ huyệt vì chúng tôi chỉ coi họ như người ốm, vẫn mang đồ ăn và nước uống cho họ hàng ngày", theo Meyske Latuihamallo, cháu gái của bà Kande.

Và tất nhiên chuyện gì cũng có giá của nó. Có tới 100 con trâu sẽ bị hiến tế trong đám tang của một người thuộc tầng lớp quý tộc, và khoảng 8 con với tang lễ của một người Toraja thuộc tầng lớp trung lưu. Những đám tang có thể ngốn tới hai tỷ rupiah (khoảng 133.000 USD) - con số khổng lồ với một đất nước có tới hơn nửa dân số sống ở mức 5,5 USD một ngày, theo Ngân hàng Thế giới.

Có thể thấy, tập tục này sẽ khiến một số người cảm thấy rùng rợn: sống cạnh một xác ướp hàng tháng trời hoặc thậm chí hàng năm, trước khi tỏ lòng thành kính với người quá cố theo nghi lễ đầy bạo lực. Song chính phủ Indonesia đang nỗ lực quảng bá tập tục của bộ tộc Toraja nhằm thúc đẩy phát triển ngành du lịch trên đất nước vạn đảo này.

Chính phủ Indonesia nỗ lực quảng bá bộ tộc sống chung với xác chết

Trong khi khu vực người Toraja sinh sống đón hàng chục nghìn lượt khách hàng năm, đảo Bali lại là thỏi nam châm hút hàng triệu khách tới nghỉ dưỡng. Vì thế, chính phủ Indonesia đang nỗ lực quảng bá tập tục của bộ tộc Toraja nhằm thúc đẩy phát triển ngành du lịch trên đất nước vạn đảo này. 

Phát triển du lịch Toraja vấp phải nhiều rào cản, dù người dân bản địa dường như không phản đối. Hạ tầng nghèo nàn và thiếu vắng sân bay khiến việc di chuyển lên vùng núi này trở thành thách thức. Hơn nữa, du khách khó lòng lên kế hoạch để tận mắt chứng kiến Rambu Solo, bởi ngày giờ có thể thay đổi nếu gia quyến không có đủ tiền tổ chức.

Tuy nhiên, du khách vẫn sẵn sàng chớp lấy cơ hội và lái xe hàng giờ từ sân bay gần nhất để tham dự một trong những nghi thức tâm linh độc đáo nhất thế giới. "Toraja là một mảnh thiên đường hạ giới. Vẻ đẹp tự nhiên kết hợp với những nghi thức tâm linh của người Toraja là điều phi thường", theo Harli Patriatno, giám đốc Sở văn hóa và du lịch của vùng Bắc Toraja.

 XEM THÊM