Trong ký ức của người dân Sài Gòn, đã từ lâu con kênh Nhiêu Lộc nổi tiếng với dòng nước đen ngòm, bốc mùi hôi thối tồn tại suốt hơn một thập kỷ là biểu tượng, huyền thoại, minh chứng không thể phai mờ của sự nghèo đói và an ninh phức tạp tại TP.HCM.

Con kênh huyền thoại ấy thậm chí còn được đạo diễn Đỗ Phú Hải lột tả chân thực trong bộ phim “Xóm nước đen” năm 1996. Xóm nước đen hay Xóm Cù Lao là cái tên mà người dân nơi đây tự gọi khu dân cư khu vực này.

Năm 2002, Chính quyền địa phương đã có một dự án xây dựng với mục tiêu “mặc một chiếc áo mới” cho dòng kênh đen Nhiêu Lộc – Thị Nghè. Theo đó, họ đã xây dựng hệ thống ngầm dài 8km thu gom nước thải phía dưới kênh, gia cố bờ kênh và lắp đặt 60km cống thu nước thải.

Kèm theo đó là việc xây dựng tuyến đường hai bên kênh. Nhờ vậy, con kênh đen hôi thối ngày nào giờ đã trở thành nơi sầm uất với nhiều nhà cửa, trung tâm. Đặc biệt, dòng kênh bẩn ấy giờ còn trở thành kênh du lịch nằm giữa lòng thành phố, được người dân tự hào ví von đẹp không kém gì các kênh đào ở Venice.

Đến tháng 9/2015, kênh Nhiêu Lộc – Thị Nghè chính thức có tour du lịch thưởng ngoạn với tổng chiều dài 4,5km, đi qua địa bàn các quận 1, 3, Bình Thạnh và Phú Nhuận. Được biết, người đứng sau đầu tư cho tour du lịch hấp dẫn này là Công ty TNHH Thuyền Sài Gòn – Saigon Boat.

Theo đó, tour thưởng ngoạn này sẽ đưa du khách đi chầm chậm trên dòng kênh để có dịp chiêm ngưỡng một phần vẻ đẹp của thành phố với 9 cây cầu bắc qua dòng kênh, bao gồm Thị Nghè, Điện Biên Phủ, Bùi Hữu Nghĩa, Bông, Hoàng Hoa Thám, Trần Khánh Dư, Kiệu, Công Lý và Lê Văn Sỹ.

Men theo dòng kênh ấy, du khách còn được ngắm nhìn các điểm du lịch như Thảo Cầm Viên, chùa Vạn Thọ, chùa Vĩnh Nghiêm, chùa Pháp Hoa, chùa Quan Âm Tu Viện... và cuộc sống sinh hoạt đời thường của người dân ở hai bên bờ kênh. Đồng thời đây cũng là nơi du khách có thể check in, ngắm tòa nhà Landmark 81 chọc trời và khu phố ẩm thực trên con đường Hoàng Sa - Trường Sa.

Đằng sau vẻ đẹp lung linh, thơ mộng ấy thì ít ai biết được để có thể tổ chức tour trên kênh là cả một quá trình gian nan. Để kinh doanh được dưới nước cần rất nhiều giấy phép như giấy chứng nhận đảm bảo an toàn môi trường, môi sinh,… Đối với người lái đò cũng cần được qua đào tạo bài bản kỹ lưỡng.

Đại diện Saigon Boat, Chủ tịch Phan Xuân Anh cho biết, mức nước trên đôi khi cạn, thậm chí nước chỉ cách đáy có nửa mét. Cho nên, anh đã phải đi tới một số nước để khảo sát và quyết định đóng thuyền đáy bằng để giải bài toán nước nông. Đồng thời, việc cách âm thuyền cũng là chuyện đau đầu. Bởi nếu âm thanh to, du khách khó có thể nói chuyện được.

Đại diện công ty cũng cho biết, mỗi chiếc thuyền lớn của công ty có công suất chở tối đa 49 người, nhưng dù có 10 khách thì thuyền vẫn chạy. Mỗi chuyến chạy như vậy, thuyền cần tới 5 nhân viên vừa là người phục vụ vừa là nghệ sĩ biểu diễn.

Việc kinh doanh diễn ra rất tốt, đa số khách quốc tế thích đi tour ban ngày còn khách nội địa lại thích tour chiều tối, đêm hơn. Lộ trình đi từ bến thuyền đối diện số 1 Hoàng Sa (quận 1) và “chui” qua 9 cây cầu. Theo đó, giá tour thuyền lớn là 280.000 đồng tour/người, so với giá bình thường là 350.000 đồng.

Trong quá trình thưởng ngoạn, du khách trên thuyền còn được nghe nhạc trữ tình, đờn ca tài tử, ăn nhẹ và ngắm nhà cao tầng, các khu cao ốc, trung tâm hiện đại của TP.HCM,…

Thế nhưng khi dịch Covid-19 bùng phát, việc kinh doanh cũng ảnh hưởng không nhỏ. Theo anh Nguyễn Văn Mỹ, Chủ tịch Lửa Việt, đơn vị hỗ trợ tổ chức tour cho Saigon Boat cho hay, Covid-19 khiến du khách nước ngoài hầu như không có và khách trong nước ít đi. Tour du thuyền tổ chức theo nhóm nhỏ, ít người và đảm bảo các yêu cầu chống dịch bệnh nên du khách vẫn có thể thưởng ngoạn tour này trong mùa dịch.

Anh Mỹ cũng cho biết thêm, theo đánh giá của những du khách trải nghiệm thì tour du lịch thưởng ngoạn trên kênh có đờn ca tài tử, đàn violin, ảo thuật và một bữa ăn có xôi gà với giá 300.000 đồng là vô cùng rẻ. Thế nhưng nó lại chưa thực sự thu hút được khách du lịch nội địa.

Anh cũng cho rằng, kênh Nhiêu Lộc hiện tại hoàn toàn không có mùi dù du khách có đi vào ngày nước cạn. Nếu có mùi hôi thì nó là cống thải dưới lòng kênh. Anh Mỹ nói thêm: “Nếu biết trang điểm thêm một chút thì thật tuyệt. Thay vì trang trí đường phố tốn kém gây mất tập trung cho khách tham gia giao thông thì nên tổ chức thi làm đẹp mặt tiền, nhà cửa, cơ quan theo thủy lộ (Sông Sài Gòn và Kênh Nhiêu Lộc, đoạn từ Cầu Thị Nghè đến cầu Lê Văn Sỹ)”.

“Sài Gòn vừa tráng lệ, hiện đại nhưng cũng có dòng sông bình lặng, dễ thương. Du khách đi trên kênh có thể ngắm thành phố, rồi mùi đồ ăn từ hai con phố ẩm thực Hoàng Sa, Trường Sa tỏa đi khắp nơi. Tour du thuyền nội đô vốn là độc bản. Sài Gòn đã có Củ Chi, có Cần Giờ và tour kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè được kỳ vọng sẽ là một kênh thu hút du khách quốc tế sau Covid”, anh Mỹ chia sẻ.