Việt Nam có 54 anh em dân tộc cùng chung sống hòa bình trên mảnh đất hình chữ S. Mỗi dân tộc thường có những phong tục tập quán riêng biệt. Và có lẽ, độc đáo nhất chính là 3 tục "ngủ thử" của các dân tộc Mường, Dao, Cơ tu.

"Ngủ thăm" của trai Mường ở Hòa Bình

Đây được biết đến là một phong tục lâu đời của người Mường và cho đến nay vẫn còn duy trì ở một số nơi trên tỉnh Hòa Bình. 

Theo tục ngủ thử này thì những chàng trai dân tộc Mường đến độ tuổi trưởng thành sẽ được phép tới ngủ ở nhà cô gái mà họ ưng. Thông thường, các cô gái sẽ đốt một ngọn đèn "tín hiệu" cho những chàng trai đó. Nếu đèn còn sáng thì tức là chưa có ai và chàng trai phải tự cạy cửa vào để tán tỉnh. 

Khi vào được rồi, chàng trai sẽ nằm xuống bên cạnh cô gái rồi trò chuyện, tâm sự, đắp chung chăn, chung gối nhưng không được chạm vào người nhau.

Tuy nhiên, có trường hợp cạy cửa vào được nhà, chui được vào màn nhưng lại bị cô gái cự tuyệt, dửng dưng, hét toáng lên… không cho ngủ thăm. Điều đó khiến nhiều người chưa đủ kinh nghiệm, vẫn còn non gan nên lo sợ chạy mất dép.

Theo phong tục, sau 5 lần áp dụng tục ngủ thử, nếu cả 2 ưng nhau và mọi chuyện tốt đẹp thì chàng trai sẽ mang bạc trắng, lợn béo sang hỏi cô gái làm vợ, sau đó sẽ cùng gia đình tới nhà gái để xin làm đám cưới.

"Ngủ mái" của dân tộc Thổ ở xứ Thanh

Dân tộc Thổ định cư ở huyện Như Xuân, Thanh Hóa hiện đang lưu giữ khá nhiều nét phong tục độc đáo trong yêu đương. Đặc biệt tục ngủ thử hay còn gọi là ngủ mái chính là một nét văn hóa độc lạ của dân tộc này.

Vào dịp Tết đến xuân về, những người con trai, con gái đang độ tuổi cập kê sẽ được tự do, thoải mái tìm hiểu nhau. Khi đã ưng cái bụng, cô gái có thể đưa chàng trai về nhà mình và ngủ chung với nhau nhưng không được để có bầu. Mà thay vào đó, họ có thể tâm sự, trò chuyện với nhau. Bởi luật của dân tộc Thổ khá nghiêm nên mặc dù chung giường, chung chăn nên không ai dám làm chuyện tày đình. 

Sau đó, những đôi trai gái có ý với nhau thì chàng trai sẽ về thông báo với gia đình để chuẩn bị sính lễ đến nhà cô gái đó làm đám cưới.

"Ngủ duông" của dân tộc Cơ-tu Quảng Nam

Tục ngủ thử này còn có tên gọi khác là "lướt zướng". Đây là phong tục lâu đời, có từ thời xa xưa của dân tộc Cơ-tu, ngụ tại rừng núi phía tây Quảng Nam.

Theo đó, khi mùa màng đã thu hoạch xong, lúa đã chất đầy kho thì cũng là lúc chàng trai chọn địa điểm làm nhà ngủ duông với cô gái mình đã tìm hiểu. Thực ra, nhà duông chỉ là một cái chòi nhỏ, quây bằng cây và lá rừng đơn sơ, đủ cho 2 người ngủ và được làm ở trên rẫy, ven rừng hoặc bìa suối. 

Khi đã làm xong, người con trai ấy sẽ mang lễ vật đến nhà cô gái để xin được ngủ duông. Dù cô gái không ưng nhưng bố mẹ đã nhận lễ rồi thì vẫn phải ra ngủ với chàng trai đó. Ngủ duông có thể diễn ra trong 5, 10 buổi tối, thậm chí cả tháng. Nếu chàng trai sau khi ngủ duông với một cô gái mà không ưng thì có thể lại mang lễ đến nhà cô gái khác. 

Gọi là ngủ duông nhưng thực ra là tâm sự, tìm hiểu nhau. Đôi nào thật sự tâm đầu ý hợp thì chỉ qua một vài buổi áp dụng tục ngủ thử như vậy là đi đến hôn nhân. Mặc dù nam nữ có quyền tự do yêu đương nhưng luật của dân tộc Cơ-tu khá nghiêm khắc nên cũng không có ai dám quan hệ tình dục bừa bãi hoặc có thai trước khi cưới.