Làng cổ Đường Lâm nằm ở huyện Sơn Tây, ngoại thành Hà Nội. Nơi đây là quê hương của Ngô Quyền và Phùng Hưng nên được gọi là “đất hai vua”. Làng cổ Đường Lâm hiện nay còn lưu giữ rất nhiều ngôi nhà đậm chất kiến trúc xưa với những con đường gạch, cây đa, bến nước, sân đình, những bức tường đá ong cùng những nét văn hóa của làng quê vùng Bắc Bộ.

Cổng làng Mông Phụ, làng cổ Đường Lâm

Cổng làng Mông Phụ là cổng cổ duy nhất còn lại cho đến ngày nay tại làng cổ Đường Lâm. Cổng làng được xây dựng dưới thời Hậu Lê, có nét kiến trúc khác biệt so với các cổng làng truyền thống. Hình thù tựa như một ngôi nhà hai mái dốc, có trụ đỡ mái và đầu nóc theo kiểu “thượng gia hạ môn” (trên là nhà, dưới là cổng). Cổng Mông Phụ với cây đa, bến nước, ao sen đã tạo nên một khung cảnh đặc trưng của làng quê Bắc Bộ xưa.

Những ngôi nhà có tuổi đời hàng thế kỷ tại làng cổ Đường Lâm

Nếu ở Trung Quốc có làng cổ Tây Đệ và Hoành Thôn nổi tiếng với những ngôi nhà hàng trăm năm tuổi thì làng cổ Đường Lâm cũng có tới hàng nghìn mái nhà truyền thống với ngôi nhà lâu đời nhất lên tới 400 năm tuổi. Làng cổ Đường Lâm hiện nay có 956 ngôi nhà cổ, trong đó có nhiều ngôi nhà được xây dựng từ những năm 1649, 1703, 1850,… Những ngôi nhà cổ được xây bằng đá ong với mái ngói đỏ, gỗ xoan, đất nung đã nhuốm màu rêu phong có kiến trúc 3 gian, 5 gian, 7 gian được người dân ở đây gìn giữ hàng thế kỉ qua.

Đình làng Mông Phụ ở làng cổ Đường Lâm – Mang đậm kiến trúc Việt – Mường

Đình làng Mông Phụ đã có cách đây 380 năm trên một khu đất trung tâm của làng. Thiết kế của đình mang đậm dấu ấn của kiến trúc Việt – Mường, đình được xây bằng gỗ, bên trong đình còn lưu lại những bức chạm cốn và đầu dư được chạm khắc rất tinh tế. Sàn đình được làm bằng gỗ cách mặt đất vài tấc mô phỏng theo kiến trúc nhà sàn của người dân tộc. Sân đình có một ngã sáu khổng lồ là nơi quy tụ những con đường trong làng. Nơi đây còn lưu giữ nhiều giá trị đặc sắc về kiến trúc và văn hóa, hấp dẫn du khách.

Giếng cổ Đường Lâm, lăng và đền thờ vua Ngô Quyền

Ngô Quyền là vị vua thứ 2 sinh ra ở làng cổ Đường Lâm. Quần thể đền và lăng Ngô Quyền được xây dựng tại một vị trí đẹp nhất trên đồi Cấm, phía trước là một cánh đồng lúa rộng và vũng Hùm chảy ra sông Tích. Đền thờ gồm có nơi thờ tự, đại bái, hậu cung, nhà bia. Đền có quy mô khá khiêm tốn được xây bằng gạch và lợp ngói đỏ. Bên trong đền là phòng trưng bày các hiện vật gắn liền với cuộc đời của Ngô Quyền. Ở phía dưới, cách đền khoảng 100m là lăng vua Ngô xây theo hình 4 mái trên bệ cao, có tường bao quanh.

Đền thờ giáo họ Mông Phụ tại làng cổ Đường Lâm

Nổi bật giữa hàng trăm ngôi nhà cổ chính là nhà thờ giáo họ Mông Phụ. Ngôi nhà thờ mới hơn so với những ngôi nhà cổ thuần Việt, nét đạo chưa thể sánh với nét cổ đi cùng năm tháng của Đường Lâm nhưng khi nói về lịch sử công giáo ở Việt Nam thì Mông Phụ quả thực đáng được khen ngợi. Có thể chính do cái cổ của Đường Lâm đã làm nên cái cổ của họ Đạo này.