Marriage Story là bộ phim mới nhất của đạo diễn/biên kịch Noah Baumbach, lấy cảm hứng từ câu chuyện ly hôn của chính vị đạo diễn và nữ diễn viên Jennifer Jason Leigh, đồng thời từ trải nghiệm của những người xung quanh anh.

Tựa đề Marriage Story (Câu chuyện hôn nhân) mang tính mỉa mai khi phần lớn thời lượng phim xoay quanh một cuộc hôn nhân đang đi đến hồi kết. Hai nhân vật chính là Charlie (Adam Driver đóng) và Nicole (Scarlett Johansson) từng có thời gian mặn nồng, ăn ý trong đời tư lẫn sự nghiệp. Chàng làm đạo diễn còn nàng là diễn viên. Họ sống với nhau nhiều năm và tưởng như chẳng gì có thể chia cách cả hai: “Lúc nào cũng là Charlie và Nicole”. Thế rồi, đột nhiên họ ly hôn.

Marriage Story có nhiều điểm tương đồng với The Squid and the Whale, bộ phim lấy đề tài tương tự cũng do Noah Baumbach thực hiện, với nhân vật tương tự, mâu thuẫn tương tự, nhưng khác biệt ở điểm bộ phim được kể thông qua góc nhìn của 2 đứa trẻ, những người bị ảnh hưởng trực tiếp từ vụ ly hôn. Marriage Story lật góc nhìn lại và cho khán giả thấy quan điểm của mỗi nhân vật là Charlie và Nicole trong cuộc ly hôn, sự khác biệt và những bất hòa trong cuộc sống tưởng chừng như hoàn hảo của họ. Chẳng đơn giản là hết yêu, chẳng đơn giản là một trong hai người lừa dối người còn lại… mà cuộc ly hôn là kết quả của một loạt hành động trong quá khứ mà kết quả của hành động đó có thể thỏa mãn người này, nhưng không làm người còn lại hài lòng.

Bộ phim của Noah Baumbach súc tích, sâu sắc và làm người ta choáng ngợp bởi cảm xúc mà nó mang đến. Những vấn đề trông có vẻ nhỏ nhặt với người ngoài, nhưng lại lớn lao và phức tạp đối với mỗi thành viên trong gia đình, với từng người đang trải qua những vấn đề đó. Marriage Story không bi lụy, không đau khổ đến thắt lòng, đôi khi thậm chí còn hài hước, nhưng mang vẻ man mác buồn và cay đắng, những cảm xúc khiến người ta nhớ mãi bởi dư âm của nó.

Marriage Story mở đầu với một trường đoạn ấn tượng, khi Nicole và Charlie lần lượt liệt kê những điểm mình yêu thích ở người kia, như: "Nicole biết cách lắng nghe", "Charlie yêu việc làm cha" hoặc những điều đơn giản như: "Charlie dễ khóc khi xem phim", "Nicole là chuyên gia mở nắp lọ". Cách thiết lập câu chuyện cho thấy hai nhân vật vốn rất hiểu nhau, có sự cộng hưởng trong cuộc sống. Chính vì thế, mối tình tan vỡ sau đó tạo cảm giác bi kịch.

Mạch truyện chính được kể theo tuyến tính, dần lộ diện vết nứt trong tình cảm, đời tư qua những gì hai vợ chồng trao đổi. Cuộc ly hôn đến như một điều không thể tránh. Ban đầu, Charlie và Nicole giao ước chia tay trong hòa bình, không có sự can dự của luật sư. Nhưng khi Nicole thuê nữ luật sư Nora (Laura Dern), chuyện ly dị dần biến thành một "cuộc ẩu đả đường phố" (lời nhân vật).

Nhiều trích đoạn tạo cảm giác đau lòng về sự gãy đổ quan hệ, chia cắt gia đình và cách mà cuộc ly hôn ảnh hưởng đến tâm lý hai nhân vật. Khán giả dễ cảm nhận những mâu thuẫn được chôn chặt trong họ, để rồi bùng nổ trong trích đoạn tranh cãi cao trào. Đối lập với kịch tính đó là sự vô tư, hồn nhiên của cậu con trai, chưa ý thức rõ biến động của gia đình.

Dù có đề tài tâm lý, dài trên hai giờ, Marriage Story không khô khan và khó xem. Bên cạnh những giây phút nhiều chiêm nghiệm về tình yêu và hôn nhân, người xem dễ bật cười trước những câu thoại của các nhân vật luật sư. Cách tiếp cận thiên về lý trí, phân tích cặn kẽ tình tiết trong hôn nhân đôi khi tạo tiếng cười trái khoáy. Có những hành động Nicole và Charlie nghĩ là bình thường, thậm chí rất hợp lý trong đời thường nhưng dưới lăng kính luật pháp, chúng là chứng cứ chống lại họ trước tòa. Để xây dựng nhân vật, đạo diễn Baumbach tham vấn ý kiến các luật sư ngoài đời, nêu tình huống giả định và hỏi họ bảo vệ các thân chủ như Nicole và Charlie ra sao. 

Thông qua cuộc ly hôn, phim nhấn mạnh thông điệp sự trân trọng tình yêu và hôn nhân. Hai nhân vật Charlie và Nicole được xây dựng trung dung, có lý lẽ riêng và nhận được thiện cảm từ khán giả, thay vì một trong hai bị khắc họa theo hướng phản diện. Diễn xuất của Adam Driver và Scarlett Johansson nhận những lời tán dương và đề cử Oscar. Trong dạng tác phẩm nhiều thoại như vậy, màn trình diễn của họ là yếu tố chính lôi kéo cảm xúc người xem vào đường dây. Cảnh Charlie và Nicole đối thoại với những chất chứa trong lòng tuôn trào thành cuộc cãi vã, đem lại cảm giác căng thẳng. Hai diễn viên từng cho biết họ mất hai ngày với 50 lần quay một đúp liền mạch mới được như ý do đạo diễn.

Marriage Story, tựu trung, là câu chuyện vừa nhẹ nhàng, nhưng cũng vừa kịch tính, không chỉ về hôn nhân, gia đình, mà còn là sự tha thứ, chấp nhận và buông bỏ. Phim là một tác phẩm đáng xem và xứng đáng là đối thủ đáng gờm trên đường đua Oscar năm 2020.