Điều khiển những chiếc máy bay có giá hàng trăm triệu USD từng là công việc mơ ước của nhiều người và cơ hội việc làm cũng không thiếu. Năm ngoái, Boeing ước tính các hãng hàng không sẽ cần thêm 800.000 phi công trong 20 năm tới, để đáp ứng sự bùng nổ nhu cầu du lịch của châu Á. Một số hãng bay Trung Quốc còn đưa ra mức lương hơn 300.000 USD một năm, đi kèm các đặc quyền để tuyển phi công kinh nghiệm.

Tuy nhiên, Covid-19 đột ngột ập tới, khiến các đường bay quốc tế phải tạm dừng và 51% phi cơ toàn cầu xếp xó. Trong khi chờ đợi ngày quay trở lại buồng lái, các phi công tạm thời duy trì thu nhập bằng muôn kiểu công việc khác nhau.

Phi công thành tài xế giao đồ ăn

Tại Thái Lan, nơi ngành du lịch nội địa mới chỉ mở cửa trở lại trong tháng 6 khi các lệnh hạn chế đi lại được nới lỏng, nhiều phi công đã phải chuyển sang làm tài xế cho các ứng dụng gọi xe và giao hàng.

Trong số này có Nakarin Inta, người từng làm phi công thương mại trong 4 năm. Hiện Inta đang làm tài xế giao hàng bằng xe máy cho Line Man, một ứng dụng nhắn tin của Thái Lan.

"Nhân viên của nhiều hãng hàng không phải nghỉ việc không lương. Và với hầu hết chúng tôi, thu nhập bị giảm hơn 70%”, Inta nói với CNN. “Vì có quá nhiều khoản chi phí hàng tháng, tôi buộc phải tìm kế sinh nhai”.

Cũng như tại nhiều đô thị khác trên thế giới, dịch vụ giao đồ ăn tại Bangkok ngày càng trở nên phổ biến do các biện pháp phong tỏa chống dịch Covid-19 của chính phủ hồi tháng 3. Tương tự nhiều đồng nghiệp, Inta hiện kiếm được một khoản thu nhập nhỏ để chu cấp cho gia đình nhờ giao đồ ăn bằng xe máy mỗi ngày.

"Tôi không thể cứ ngồi đó và chờ sự giúp đỡ. Tôi phải chiến đấu vì gia đình mình. Tôi có xe máy, vì vậy tôi trở thành nhân viên giao hàng", phi công 42 tuổi nói.

Trước đây, chứng kiến sự phát triển bùng nổ của các hãng hàng không giá rẻ, Inta đã theo học để trở thành phi công và sớm tìm được việc tại Thai Lion Air. Với công việc này, anh thường kiếm được khoảng 6.000-8.000 USD mỗi tháng. Giờ đây, khi phải nghỉ việc vì dịch bệnh kể từ giữa tháng 3, kiếm được 30 USD/ngày đã là khoản tiền lớn với Inta.

Inta cho biết anh biết khoảng hơn 50 phi công Thái Lan khác cũng đang làm tài xế giao đồ ăn hoặc lái xe cho các ứng dụng gọi xe hay thậm chí bán đồ ăn trên phố. Một số thậm chí sử dụng những phương tiện đắt tiền như xe BMW để làm công việc bán thời gian.

Phi công thành nhân viên siêu thị, thợ sửa bể bơi

Tại Mỹ, một số phi công đang làm việc tại các siêu thị. Những người khác làm tại các công ty điện thoại. Có người còn học thêm bằng lái xe tải hoặc làm việc trong ngành dịch vụ tài chính. Nhiều người nhận ra những nghề tay trái họ làm bấy lâu giờ lại trở thành nguồn thu nhập chính.

"Chúng tôi sẽ làm bất cứ điều gì có thể để giải quyết vấn đề và bảo vệ gia đình", Chris Riggins, một phi công của Delta Air Lines và là người phát ngôn của Hiệp hội Phi công quốc tế (ALPA) cho biết, "Điều đó có nghĩa nếu cần làm việc trong cửa hàng tạp hóa, phi công cũng chấp nhận".

Trên một cộng đồng của các phi công có tên Professional Pilots Rumour Network, nhiều người đã chia sẻ về công việc mới của mình. Một phi công lái Boeing 737 than thở rằng việc xếp hàng siêu thị có thu nhập chẳng thấm tháp gì với số nợ 60.000-70.000 USD của anh. Trong khi đó, một phi công lái Airbus A320 nói rằng anh đang làm công việc bảo mật bán thời gian, với thu nhập cả tuần chỉ bằng lái máy bay nửa ngày. Một người khác còn chấp nhận việc nặng nhọc hơn như đi sửa chữa và lắp đặt bể bơi.

Hai năm trước, Richard Garner, 43 tuổi, phi công của Qantas Airways thành lập một công ty tư vấn tài chính, sắp xếp các khoản vay cho nhân viên hàng không. Anh chưa bao giờ nghĩ đó là một nghề chính. Garner lái chiếc máy bay đầu tiên ở tuổi 14 và không bao giờ muốn làm bất cứ điều gì khác. Cho đến tháng 3/2020, anh vẫn còn lái chiếc Airbus A330 chặng Australia - châu Á. Nhưng sau đó, Qantas cho tạm nghỉ hai phần ba trong số 30.000 nhân viên, bao gồm cả Garner.

Bây giờ, công ty tư vấn tài chính trở thành sinh kế chủ lực của anh. "Đó không phải là điều tôi thực sự muốn. Nhưng khi cuộc đời ném cho bạn quả chanh, hãy làm một ly nước chanh. Chẳng phải mọi người hay nói thế sao?", anh giải thích.

Mọi thứ có thể chỉ là tạm thời

Các chuyến bay nội địa đang bắt đầu cất cánh trở lại ở nhiều quốc gia, bao gồm Trung Quốc và Mỹ - hai thị trường hàng không lớn nhất thế giới. American Airlines đã tăng 74% lịch trình tháng 7 so với tháng 6, nhưng công suất vẫn thấp hơn cùng kỳ năm ngoái.

Dù bay nội địa dần phục hồi giúp các phi công bớt thất nghiệp, số chuyến bay trên toàn cầu hiện vẫn ít hơn hai phần ba so với năm ngoái, theo công ty dõi chuyến bay Aviation Worldwide. Tính đến 8/6, số chuyến bay ở Tây Âu, Mỹ Latinh và Nam Á thấp hơn 70% so với thời điểm trước đại dịch.

Hiện chưa rõ khi nào ngành hàng không sẽ phục hồi hoàn toàn. Theo Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế, các hãng hàng không trên thế giới dự kiến lỗ 84,3 tỷ USD và giảm 50% doanh thu trong năm nay. Cathay Pacific Airways tuần trước cho biết cần huy động 39 tỷ đôla Hong Kong từ chính phủ và các cổ đông để tránh sụp đổ. Điều này chỉ ra một tương lai ảm đạm cho sự nghiệp các phi công. 

Tuy nhiên, tất cả có thể chỉ là tạm thời. Boeing chỉ ra rằng nhu cầu của hành khách sẽ tăng dần đều sau các biến cố. Các sự kiện như dịch SARS năm 2003, khủng bố 11/9 năm 2001 và khủng hoảng tài chính là ví dụ. Điều tương tự cũng sẽ đến nếu Covid-19 hạ nhiệt. Boeing cho biết trong một tuyên bố. Về lâu dài, nhu cầu đi lại và vận tải hàng không vẫn tăng nên các phi công và kỹ thuật viên vẫn sẽ có việc làm.

Theo nhà phân tích Helene Becker của Cowen and Co, các hãng sẽ không sa thải trước ngày 30/9, tuân thủ yêu cầu trong điều khoản viện trợ của chính phủ. Vì vậy, nhiều người trong ngành đang chờ đợi ngày 1/10 trong "sợ hãi".