Vừa qua, Đề án phát triển kinh tế ban đêm ở Việt Nam đã được Thủ tướng phê duyệt. Mục tiêu của Đề án trên là khai thác tiềm năng phát triển kinh tế ban đêm nhằm tận dụng tối đa cơ hội phát triển kinh tế mới, nâng cao thu nhập và đời sống của người dân; đồng thời hạn chế những rủi ro, tác động tiêu cực đối với công tác đảm bảo an ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội.

Trước đó, đã có không ít đề xuất để kinh tế ban đêm thực sự trở thành biện pháp "thâm canh" của nền kinh tế Việt Nam.

Vai trò của các doanh nghiệp lữ hành

Trong kết quả nghiên cứu về kinh tế ban đêm của mình, ThS. Nguyễn Thu Hương và ThS. Cao Thị Phương Thuỷ -  Khoa Kinh tế và Quản lý, Trường Đại học Điện lực đã đưa ra một số đề xuất.

Cụ thể, nếu không có các hoạt động vui chơi, giải trí, kinh doanh về đêm, sẽ không làm cho điểm du lịch có sức hút và cũng không đem lại một nguồn thu lớn từ du lịch, vì thực tế hoạt động vui chơi, giải trí về đêm chiếm tỷ trọng doanh thu rất lớn. Vì vậy, việc phát triển kinh tế đêm là vấn đề thiết yếu để phát triển du lịch tốt hơn.

Theo bà Hương và bà Thuỷ, các thành phố du lịch hàng đầu đương nhiên sẽ là những thành phố cần được chọn để đặt những nền móng đầu tiên cho nền kinh tế đêm. Trong số đó, Phú Quốc sẽ là một trong điểm du lịch hàng đầu, với quần thể Vinpearl Phú Quốc tại Bãi Dài, Khu Casino Corona, thiên đường giải trí VinWonders, đặc biệt là siêu tổ hợp nghỉ dưỡng, vui chơi giải trí và mua sắm 85 ha Grand World của chủ đầu tư NewVision.

Đặc biệt đối với các doanh nghiệp lữ hành, nghiên cứu của ThS. Hương và ThS. Thuỷ cũng chỉ ra rằng hoạt động của các doanh nghiệp lữ hành góp phần quảng bá thông tin điểm đến cho du khách, ảnh hưởng đến lựa chọn điểm đến của du khách và phối hợp với các dịch vụ khác (nhà hàng, khách sạn…) tạo thành “gói” sản phẩm du lịch.

Đồng thời, hoạt động của các doanh nghiệp lữ hành không chỉ ảnh hưởng đến truyền thông, góp phần nâng cao chất lượng du lịch, mà còn liên quan đến các vấn đề bảo tồn văn hóa, bảo vệ tài nguyên môi trường… Vì vậy, hoạt động của các doanh nghiệp lữ hành chắc chắn có ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển bền vững của ngành Du lịch.

Về nội dung, kinh tế ban đêm sẽ không chỉ gói gọn trong chợ đêm, hay phố đi bộ, mà còn có hàng loạt dịch vụ khác, như: dịch vụ vận tải, thương mại, thậm chí là giao dịch tài chính xuyên quốc gia.

Do đặc thù múi giờ khác nhau, cho nên, các doanh nghiệp lữ hành cần đa dạng hóa thị trường du lịch, đa dạng hóa sản phẩm du lịch, đẩy mạnh liên kết du lịch, đặc biệt là cần, liên kết tổ chức các chương trình, tới những điểm đến như phố đêm 24/7, để làm đa dạng và phong phú các hoạt động du lịch về đêm tại khu vực này, ngoài các quán bar, pub... cần có những không gian công cộng, đưa các hoạt động nghệ thuật xuống phố như chơi bài chòi, các hoạt cảnh...

Đó phải là những chương trình để du khách không chỉ thưởng thức, mà còn có thể tham gia; đồng thời phải có sự tương tác qua lại giữa chủ thể hoạt động và du khách, kích thích sự tò mò, hấp dẫn du khách", bà Hương và bà Thuỷ đề xuất.

Tránh định kiến hay e ngại

Còn theo trả lời báo giới của TS. Lê Đăng Doanh, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương trước khi Đề án được phê duyệt, Kinh tế ban đêm ở Việt Nam thực tế tồn tại từ khá lâu rồi. Tiếc rằng là chúng ta nhìn nhận về kinh tế ban đêm còn hạn chế và chưa có công trình nghiên cứu một cách nghiêm túc. Thậm chí, có người còn đánh đồng kinh tế ban đêm với các tiêu cực, rồi cho rằng kinh tế ban đêm là vi phạm luật pháp nên muốn cấm.

Trong tình hình hiện nay, khi công nghệ thông tin, giao thông phát triển, mọi người đi lại dễ dàng, kinh tế ban đêm ngày càng được mở rộng trên thế giới. Hãy thử xem một đất nước nổi tiếng về vận dụng luật pháp rất nghiêm khắc như Singapore, kinh tế ban đêm rất phát triển.

Những vũ trường, cửa hàng, ngay cả kinh tế vỉa hè họ cũng cho phép hoạt động đến 1h sáng. Hay như Trung Quốc, họ có hẳn chính sách phát triển kinh tế ban đêm. Cho nên cái gì không quản được thì cấm, cách tiếp cận đó không phù hợp.

Ông Doanh cũng cho rằng muốn phát triển du lịch thì những trung tâm du lịch cần phát huy kinh tế ban đêm.

"Nhìn vào Đà Nẵng, một trung tâm phát triển rất năng động của nền kinh tế thì gần đây lại bị siết chặt nhiều quá. Tôi nghĩ đó là cách nhìn không cởi mở. Đà Nẵng có nhiều thắng cảnh, có thể tận dụng và phát triển kinh tế ban đêm. Theo tôi hãy đổi mới tư duy, nhìn nhận kinh tế ban đêm một cách lành mạnh, tạo khuôn khổ pháp lý, hướng dẫn và quản lý tốt để phát triển kinh tế ban đêm", ông Doanh chia sẻ với báo giới.

Vị nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương nói tiếp: "Theo tôi cần có khung pháp luật, tạo điều kiện để thực hiện. Tốt nhất là tránh có những định kiến hay e ngại. Tôi đề nghị là một số nơi như Đà Nẵng, Phú Quốc, TP. HCM nên thí điểm kinh tế ban đêm…Từ đó sẽ thấy kinh tế ban đêm đem lại lợi ích gì, có thách thức gì để tìm cách quản lý tốt hơn, cũng như có chính sách hỗ trợ cụ thể...

Các dịch vụ ban đêm có sự phức tạp, nên bên cạnh những mặt tích cực, cần phòng ngừa các tiêu cực. Vì vậy, cần có khu riêng. Trên thế giới họ quy hoạch kinh tế ban đêm thành khu riêng biệt. Ở đấy chuyên phát triển dịch vụ ban đêm, không để lẫn lộn vào các khu vực gần trường học, nhà dân.

Mỗi nơi có khu riêng, như Singapore có khu ẩm thực của người Hoa, người Ấn Độ; có những khu vũ trường, giải trí… Ai muốn thì đến và có hướng dẫn chứ không giấu diếm. Các phương tiện giao thông vẫn tấp nập và tiện lợi. Do đó hãy mạnh dạn thay đổi tư duy và tiến bước".

Ông Doanh cũng cho rằng cần thu hút những nhà đầu tư lớn vì họ có kinh nghiệm và vận dụng các mô hình quốc tế. Ngoài ra, họ có nhân lực được đào tạo, có nguồn lực tài chính. Nếu để doanh nghiệp lớn làm, họ có quy trình và có tính chuyên nghiệp cao. Hiện nay công nghệ thông tin, cách mạng 4.0 tiến như vũ bão, cần vận dụng mô hình quốc tế vào sao cho hợp lý để có kinh tế ban đêm hiện đại.

"Chúng ta đang thiếu khuôn khổ pháp lý và còn sự dè dặt của cơ quan nhà nước và địa phương. Để kinh tế ban đêm có thể trở thành khu vực kinh tế hiện đại, có tính chuyên nghiệp, tôi rất hy vọng có sự kết hợp giữa một số tập đoàn lớn và các chính quyền địa phương là trung tâm du lịch ở nước ta và có thể thực hiện sớm.

Điều này sẽ tạo thêm công ăn việc làm, thu nhập người lao động tăng. Khi đó, chắn chắn thu hút được khách du lịch. Du khách cũng sẽ chi tiêu nhiều hơn và ở lại lâu hơn. Qua đó, đóng góp vào thu ngân sách địa phương tăng lên, đóng góp của kinh tế ban đêm vào GDP cũng sẽ tăng lên", ông Doan nói.