Nam Phương Hoàng hậu bị mẹ chồng 'gai mắt', giao quyền cho thứ phi
Vốn là người phụ nữ xinh đẹp và thông minh, khéo léo nhưng Nam Phương Hoàng hậu vẫn có quan hệ mẹ chồng - nàng dâu sóng gió.
Nam Phương Hoàng hậu là ai?
Nam Phương Hoàng hậu (tên thật Nguyễn Hữu Thị Lan, 1914 - 1963) là vợ Bảo Đại - vị vua cuối cùng của triều đại phong kiến Việt Nam. Bà là ái nữ ông Nguyễn Hữu Hào và bà Lê Thị Bình, có cậu ruột là đại phú hào Lê Phát Đạt - người giàu nhất nhì xứ Nam Kỳ thời đó. Sinh ra tại Gò Công (tỉnh Tiền Giang) song từ nhỏ Thị Lan đã được gia đình cho lên Sài Gòn học tập. Năm 12 tuổi, bà sang Pháp theo học trường nữ sinh danh tiếng Couvent des Oiseaux (Paris).
Nam Phương Hoàng hậu thuở còn là nữ sinh đã sở hữu nhan sắc hơn người.
Sau lần gặp đầu tiên năm 1932 khi mới từ Pháp trở về, Vĩnh Thụy - tức cựu hoàng Bảo Đại - đã đem lòng yêu mến bởi nhan sắc và học thức của Thị Lan.
"Cô Lan có một vẻ đẹp thùy mị của người con gái miền Nam, hiền lành và quyến rũ làm tôi say mê", Bảo Đại từng viết trong cuốn hồi ký Le Dragon d’Annam của mình.
Ông quyết định hỏi cưới Thị Lan bất chấp khác biệt tôn giáo (Bảo Đại theo Phật giáo còn vợ theo Công giáo) và sự ngăn cản từ gia đình. Đám cưới cử hành ngày 20/3/1934 tại Điện Dưỡng Tâm (Tử Cấm Thành – Huế). Khi đó Bảo Đại 21 tuổi, còn Nguyễn Hữu Thị Lan tròn 20. Thị Lan được phong hậu ngay sau đó.
Vua Bảo Đại và Nam Phương Hoàng hậu.
Không chỉ có tri thức, con nhà danh gia mà Thị Lan còn khiến nhiều người ái mộ vì nhan sắc hơn người. Ở tuổi 20, Nam Phương Hoàng hậu có dáng người cao, mảnh khảnh và gương mặt thanh thoát.
Mối quan hệ mẹ chồng - nàng dâu của Nam Phương Hoàng hậu
Vốn nổi danh là người thông minh, ứng xử khéo léo nhưng cũng giống như nhiều phụ nữ Việt khác, mối quan hệ mẹ chồng - nàng dâu của Nam Phương Hoàng hậu cũng rơi vào cảnh "cơm không lành, canh không ngọt". Nhiều mâu thuẫn, bất hòa nảy sinh giữa Nam Phương Hoàng hậu và mẹ chồng Đoan Huy Hoàng Thái hậu (Đức Từ cung).
Lý do khiến mối quan hệ mẹ chồng - nàng dâu của Nam Phương Hoàng hậu gặp nhiều mâu thuẫn được cho là bắt nguồn từ khi bà chính thức được Vua Bảo Đại lựa chọn để kết hôn. Bởi trước đó, gia đình của Vua Bảo Đại đã đĩnh sẵn vợ cho con trai mình - cô Bạch Yến, một người con gái chuẩn truyền thống có xuất thân quý tộc, gia giáo, giữ đúng phép tắc lễ nghi cung đình. Trong khi đó, Thị Lan lại theo Công giáo còn Bảo Đại theo đạo Phật. Nhưng vì tình yêu, Vua Bảo Đại cãi lời mẹ để cưới cô làm vợ.
Đức Từ Cung - mẹ chồng của Nam Phương Hoàng hậu.
Không chỉ khiến Bảo Đại si mê mình, cách Thị Lan đường hoàng trở thành người phụ nữ quyền lực nhất triều đình cũng khiến Đức Từ Cung không vừa ý. Một cô gái 20 tuổi nhưng lại dám ra điều kiện với Vua mới đồng ý cưới càng khiến Đức Từ Cung khó lòng chấp nhận.
Có lẽ Đức Từ Cung phần nào cảm thấy chạnh lòng khi so sánh mình với con dâu. Trước đây, bà từng chỉ là một cung nữ tầm thường, may mắn được ân sủng, mang thai rồng. Khi ấy còn đang mang long thai của Vua, Đức Từ Cung cũng bị mẹ chồng bạo hành vì những nghi ngờ. Phải kinh qua rất nhiều cực khổ, bà mới chính thức bước lên vị trí cao quý, quyền lực. Vậy mà giờ con dâu lại dám ra điều kiện, một bước có được mọi quyền uy trong tay. Bảo Đại còn cho phép vợ mình mặc trang phục màu vàng, vốn chỉ dành riêng cho Hoàng Đế. Điều đó hẳn cũng khiến trái tim của Đức Từ Cung không dễ chấp nhận.
Mẹ chồng - nàng dâu và những khác biệt trong lối sống
Vốn có khác biệt về tôn giáo và hoàn cảnh xuất thân nên mối quan hệ mẹ chồng - nàng dâu của Nam Phương Hoàng hậu ngày càng xa cách. Đức Từ Cung có lối sống khuôn thước, chuyện thờ cúng tổ tiên, hương hỏa là nhiệm vụ hàng đầu của người phụ nữ theo đạo Phật.
Tuy nhiên, con dâu của bà lại theo đạo Công giáo, nàng không thắp hương, khấn bái hay thờ cúng tổ tiên. Điều này khiến Đức Từ Cung cảm thấy bị đả kích rất lớn khi con dâu chính thức lại không theo lễ nghi của nhà chồng.
Mối quan hệ giữa Đức Từ Cung và Nam Phương Hoàng hậu ngày càng xa cách vì có nhiều khác biệt trong lối sống.
Nam Phương ảnh hưởng nhiều bởi lối sống phương Tây vì theo học tại Pháp từ nhỏ. Trong khi đó, mẹ chồng lại là người mang đậm nét truyền thống. Bà Từ Cung ra sức ủng hộ Bảo Đại lập thê, lập thiếp vì cho rằng đấng thiên tử nhiều vợ là chuyện thường tình thì Nam Phương Hoàng hậu lại yêu cầu chồng bỏ tam cung lục viện, giữ chế độ 1 vợ 1 chồng.
Hoàng hậu lại có tư tưởng tự do do ảnh hưởng Tây phương, nên không thể nói một câu, làm một việc nhỏ cũng phải đón ý mẹ chồng nên mối quan hệ mẹ chồng – nàng dâu cũng nhiều lần căng thẳng.
Mâu thuẫn trong việc nuôi dạy Thái tử
Ngày Nam Phương Hoàng hậu hạ sinh hoàng tử, Đức Từ Cung thể hiện rõ sự vui mừng vì đã có người kế vị ngai vàng. Ở thời ấy, cháu trai như một "bảo bối" thuộc quyền của ông bà nội, điều này như lẽ thường tình trong mọi gia đình từ thường dân đến vua chúa. Ấy vậy mà Nam Phương lại chủ động hướng con trai mình theo cách trái ngược hoàn toàn với mẹ chồng khiến Đức Từ Cung "gai mắt".
Trước khi cưới, Nam Phương đã yêu cầu Bảo Đại cam kết cho bà giữ đạo Thiên Chúa. Và để Hoàng hậu không bị Vatican rút phép thông công vì lấy chồng ngoại đạo, ông cũng chấp nhận điều kiện của Tòa thánh: các con sinh ra sẽ rửa tội theo đạo của mẹ.
Chính vì vậy, Hoàng tử Nguyễn Phúc Bảo Long đã chịu phép rửa tội và đặt tên thánh là Philippe. Dĩ nhiên cái lễ “nhạy cảm” này được Hoàng hậu tổ chức lặng lẽ và kín đáo. Được mẹ “bồi dưỡng” mỗi ngày nên Hoàng Tử Bảo Long cũng chăm chỉ cầu nguyện, đọc kinh.
Nam Phương Hoàng hậu dạy các con nói tiếng Pháp, theo đạo Công giáo.
Tuy nhiên, con trai là đích tôn của Hoàng tộc nên Nam Phương Hoàng hậu vẫn cố gắng chiều lòng mẹ chồng, đồng thời không để con trai tham gia quá nhiều lễ nghi cổ truyền mang màu sắc đạo Phật. Bà Từ Cung cảm nhận được rõ điều này nhưng không có cớ để bắt bẻ con dâu. Mâu thuẫn mẹ chồng - nàng dâu ngày càng lớn hơn khi Thái hậu bắt cháu đeo những đạo bùa cầu an, trừ tà ở cổ tay mà Nam Phương Hoàng hậu nhất quyết phản đối.
Bên cạnh đó, Nam Phương Hoàng hậu còn dạy tiếng Pháp cho con trai. Vốn Đức Từ Cung không xuất thân cao sang nên việc này khiến bà cảm thấy khó chịu khi nhìn con dâu chỉ dạy cháu đích tôn bằng ngôn ngữ mình không hiểu. Vì thế, tuy không công khai đả kích Nam Phương nhưng tình cảm mẹ chồng - nàng dâu không thể nói là tốt đẹp, mâu thuẫn cứ ngấm ngầm phát triển.
Vì không ưa con dâu, Đức Từ Cung "mở lòng" với nhân tình của con trai
Quá nhiều mâu thuẫn trong mối quan hệ với con dâu khiến bà Từ Cung dành tình cảm đặc biệt cho Mông Điệp, nhân tình của con trai. Mặc dù chính Vua Bảo Đại đã bãi bỏ chế độ phi tần như trong mắt Thái hậu, Mông Điệp vẫn là một thứ phi đích thực.
Khác với Nam Phương Hoàng hậu, Mộng Điệp vừa được Bảo Đại yêu quý, vừa được lòng Đức Từ Cung. Hơn nữa, Mông Điệp lại theo đạo Phật nên càng có chung tiếng nói, lối sống với mẹ chồng Nam Phương. Dù không cưới xin, không hôn thù nhưng bà Từ Cung luôn coi Mộng Điệp là con dâu, giao toàn quyền việc thờ cúng tổ tiên nhà chồng.
Thứ phi phương Bắc - Mộng Điệp.
Thời gian đầu, tình cảm vợ chồng của Nam Phương Hoàng hậu và Bảo Đại vô cùng hạnh phúc, thắm thiết. Nhưng càng về sau, Cựu Hoàng bất chấp lời hứa "1 vợ 1 chồng" với Nam Phương Hoàng hậu, cuốn vào cuộc tình với vô số "bóng hồng" khác.
Bị chồng bội ước, cuộc sống với mẹ chồng cũng chẳng êm đẹp, Nam Phương Hoàng hậu sống trong cung với cảnh cô đơn, buồn tủi. Sau này, bà đưa các con sang Pháp và qua đời khi không có người thân nào ở bên cạnh.
