Hiện nay, khi ‘dạo chơi’ trên mạng xã hội, chúng ta không khó để bắt gặp những từ như: 'Fishu', 'Chằm Zn', 'Khum', 'J z tr'… Những từ ngữ này khiến cho một số người hoang mang vì không hiểu mình đang đọc tiếng Việt hay tiếng Anh hay là thứ tiếng nào đó.

Trước sự xuất hiện mạnh mẽ của kiểu ngôn ngữ này, có một vài ý kiến cho rằng ngôn ngữ gen Z thật 'lố bịch, kệch cỡm' và đang làm giảm sự trong sáng của tiếng Việt. Trước những quan điểm tiêu cực ấy, các bạn Gen Z và những người ngoài độ tuổi của Gen Z nghĩ gì?

"Tiếp theo, mình không cho rằng 'ngôn ngữ Gen Z' đang giúp tiếng Việt thêm muôn màu, muôn vẻ.

Muốn một ngôn ngữ thêm muôn màu, muôn vẻ, vốn từ vựng bổ sung phải đủ các yếu tố: Chứa đựng đủ nghĩa phù hợp với sự phát triển của đời sống xã hội; có sức sống dài lâu, không bị mai một; được chấp nhận và sử dụng rộng rãi bởi mọi tầng lớp, đối tượng già trẻ, trai gái; đi vào văn bản pháp luật, hành chính và thơ ca, nghệ thuật.

Trong khi đó, 'ngôn ngữ Gen Z' không bổ sung thêm lớp nghĩa mới hay phát triển các khái niệm mới trong đời sống. Kiểu nói này mang tính thời vụ, cùng lắm một năm nữa mai một khi có xu hướng từ ngữ mới. Hơn nữa, ngôn ngữ này không được chấp nhận và sử dụng rộng rãi ở mọi lứa tuổi. Cũng như không đi vào văn bản chính thống hay được sử dụng làm nguyên liệu sáng tác thơ ca, nghệ thuật". - Đồ chơi chữ

Sự ổn định thể hiện ở những quy tắc chung; các âm tiết có kết cấu chặt chẽ, ranh giới rõ ràng; hình thái từ không biến đổi. Tính biến đổi của từ thể hiện ở việc hình thành và phát triển các khái niệm từ, các thuật ngữ mới qua thời gian. Từ văn kiện Đường kách mệnh của Chủ tịch Hồ Chí Minh, viết năm 1926, tiếng Việt đã có nền móng để xây dựng hệ thống thuật ngữ về chính trị, xã hội và triết học sau này. Trải qua nhiều năm tháng, chúng ta đã có những thuật ngữ, những khái niệm tương đối hoàn chỉnh để đưa vào giảng dạy và thâm nhập vào ngôn ngữ nói.

Hơn nữa, ngôn ngữ luôn có hai mặt: Mặt cá nhân và mặt xã hội, ngôn ngữ của Việt Nam cũng thế. Một ngôn ngữ chỉ được chấp nhận khi sở hữu đủ hai mặt này. Suy đi xét lại, ngôn ngữ Gen Z chỉ mang tính cá nhân, không mang tính xã hội đặc biệt, không sở hữu sử tính, không dễ hiểu và có cơ sở phát triển thành một hệ thống rõ ràng. Chính vì thế, theo thời gian, ngôn ngữ Gen Z có khả năng cao sẽ bị đào thải và lãng quên. Một trào lưu ‘từ lạ’ khác sẽ lại lên ngôi.

Tiếng Việt chỉ mất đi sự trong sáng khi chúng ta dùng sai từ, hiểu sai từ ngữ, sử dụng tùy tiện yếu tố ngôn ngữ khác và khi người trẻ lười dùng tiếng Việt. Ví dụ: Thay vì dùng từ cà phê, bạn lại dùng cafe, coffee. Thay vì sử dụng từ tập tin, chúng ta có xu hướng dùng từ file. Thay vì dùng từ chăm sóc da, bạn lại dùng skin care... Đây vẫn là một trong những cách dùng từ có thể tạo thành thói quen và khiến bạn quên mất rằng tiếng Việt có từ ngữ để miêu tả hành động, sự vật, sự việc đó.

Cuối cùng, vấn đề ‘Giữ gìn sự trong sáng của Tiếng Việt’ là một vấn đề lớn và mang tính toàn dân. Để đảm bảo tiếng Việt giàu đẹp, chúng ta cần học cách dùng thạo từ và loại bỏ dần thói quen pha tạp ngôn ngữ khác vào tiếng Việt. Với bạn, việc sử dụng ngôn ngữ, tiếng lóng Gen Z có thể là hình thức làm mất đi vẻ đẹp của tiếng Việt nhưng với người khác, đây chưa hẳn là yếu tố gây nên điều đó. Vì vậy, hãy chỉ nhìn những từ như ‘dảk bủh’ dưới góc nhìn giải trí thôi nhé!

Bài viết không mang tính học thuật/ đánh giá/ thiên vị cho xu hướng dùng từ ngữ nào mà đóng vai trò như một "lát cắt" - "cắt" vào cảm nhận, ý kiến của những đối tượng ngẫu nhiên. Thì vậy đó, bài viết chỉ giúp bạn nhìn nhận được nhiều khía cạnh hơn về việc dùng ngôn ngữ Gen Z.

Cám ơn Bà Dì Nulo, Đồ chơi chữ, tác giả Quốc Thái, chị Nam Linh, Quốc Huy, Thái Bão, Nhi Nguyễn và Thu Uyên!

Thực hiện: Hồng Trân (Trợ giúp: Jennie)