Nhã Nhạc cung đình Huế - âm hưởng cổ truyền của Việt Nam

Nhã Nhạc cung đình Huế thuộc thể loại nhạc cổ truyền của dân tộc Việt Nam. Đây là một loại hình âm nhạc mang tính bác học của các triều đại quân chủ Việt Nam trong suốt hơn 10 thế kỷ.

Nhã Nhạc cung đình Huế thể hiện sự uy nghi, trang trọng, sự hưng thịnh của Vương quyền qua từng triều đại. Qua bao thăng trầm lịch sử, Nhã Nhạc cung đình được kế thừa và phát huy cho tới ngày hôm nay.

Nhã Nhạc xuất hiện từ thế kỷ 13 với ý nghĩa “âm nhạc tao nhã”, được các triều đại quân chủ Việt Nam hết sức coi trọng, bởi thể loại này tượng trưng cho sự trường tồn, hưng thịnh của triều đại. Trong các thể loại âm nhạc phong phú đã từng được phát triển ở Việt Nam, chỉ có Nhã Nhạc mang tầm quốc gia.

Đội nhạc công biểu diễn Nhã Nhạc khi xưa. Ảnh: Internet

Đội nhạc công biểu diễn Nhã Nhạc khi xưa. Ảnh: Internet

Mặc dù đã có từ thế kỷ 13, nhưng Nhã Nhạc chỉ đạt đến độ mức điêu luyện tại cung đình Huế dưới triều Nguyễn (1802 - 1945). Các vị vua đã chọn Nhã Nhạc trở thành thể loại nhạc chính thức của cung đình, được biểu diễn trong các dịp lễ quan trọng.

Thời kì vàng son của Nhã Nhạc là dưới triều đại nhà Nguyễn. Ảnh: TL

Thời kì vàng son của Nhã Nhạc là dưới triều đại nhà Nguyễn. Ảnh: TL

Theo các chuyên gia, Nhã Nhạc là một thể loại âm nhạc có kết cấu chặt chẽ giữa các lĩnh vực bao gồm: Sự hoàn chỉnh của cấu trúc các dàn nhạc, hệ thống bài bản nhạc không lời hoà tấu, nhạc đệm cho phần múa hát, ca khúc trong các loại múa có hát, các ca chương hát trong các hình thức của buổi lễ. Khi xưa, tất cả các loại dàn nhạc, các nhạc khí, bài bản âm nhạc, ca chương… đều do những nhạc công, ca công, vũ công tài ba nhất của đất nước thực hiện.

Nhã Nhạc cung đình Huế đã từng phải đối mặt với nguy cơ biến mất do sự sụp đổ của triều đại nhà Nguyễn và chiến tranh kéo dài. Sau năm 1945, Nhã Nhạc không có giá trị với người dân lúc bấy giờ và bị mai một dần. Từ năm 1992, nhà hát Nghệ thuật Cung đình Huế thuộc Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế ra đời, chuẩn bị các cơ sở phục vụ cho công tác bảo tồn âm nhạc cung đình Huế. Những năm sau đó, Chính phủ, Bộ Văn hóa Thông tin và lãnh đạo của tỉnh Thừa Thiên Huế đã có nhiều chủ trương, quyết định để bảo tồn loại hình văn hóa độc đáo này.

Với giá trị lịch sử và ý nghĩa thời đại to lớn, Nhã Nhạc cung đình Huế đã được UNESCO công nhận là di sản văn hoá phi vật thể và truyền khẩu của nhân loại vào tháng 12 năm 2003. Ngày nay, Nhã Nhạc vẫn được bảo tồn và phát huy. Hình thức âm nhạc này được biểu diễn trong nhiều dịp lễ khác nhau như: Festival Huế, lễ hội dân gian, lễ hội Phật giáo, âm nhạc thính phòng, trong các nghi thức ngoại giao, biểu diễn phục vụ khách du lịch, biểu diễn phục vụ nhân dân trong các cuộc đại lễ hoặc tết cổ truyền dân tộc...

Nhã Nhạc cung đình Huế tiếp tục được bảo tồn, kế thừa và phát huy. Ảnh: Internet

Nhã Nhạc cung đình Huế tiếp tục được bảo tồn, kế thừa và phát huy. Ảnh: Internet

Nhã Nhạc cung đình Huế cần được bảo tồn, kế thừa và phát huy bởi đây là tài sản vô giá của dân tộc Việt Nam ta, mang những giá trị, ý nghĩa to lớn trường tồn qua bao tháng năm lịch sử.