Ai cũng biết Nam Định là vùng đất hội tụ những tôn giáo chính thống của Việt Nam. Nơi đây tồn tại ba tôn giáo lớn là Phật Giáo, Công Giáo và Tin lành. Song, Công Giáo vẫn là tôn giáo phát triển mạnh nhất ở vùng này, thu hút được lòng tin của đông đảo người dân. Ở Nam Định, những tín đồ của Công giáo tập trung nhiều ở 3 huyện Giao Thủy, Xuân Trường và đặc biệt là Hải Hậu, nơi có một công trình tôn giáo chơi vơi giữa biển khơi, mang tên Nhà thờ đổ Hải Lý. 

Nguồn gốc tên gọi Nhà thờ đổ Hải Lý

Nhà thờ đổ Hải Lý là một nhà thờ bị bỏ hoang nằm ven bờ biển Xương Điền, thuộc xã Văn Lý, huyện Hải Hậu tỉnh Nam Định. Người ta ghép lại chữ sau của tên huyện và tên xã, rồi gọi tên nơi này là nhà thờ đổ Hải Lý. 

Trước kia, khu vực này là một quần thể gồm nhiều nhà thờ lớn nhỏ, nhằm đáp ứng được nhu cầu tôn giáo của người dân Hải Hậu. Những ngôi nhà thờ này được xây dựng theo kiến trúc Pháp, nằm ven một làng chài nhỏ ở huyện Hải Hậu. Thường vào những buổi sớm hừng đông hay chiều tà hoàng hôn, khung cảnh nơi đây vô cùng hữu tình và đượm chút màu buồn.

Những lần phải xây dựng lại vì sự xâm thực của nước biển

Nhà thờ đổ Hải Lý bị bỏ hoang ở bở biển còn có tên gọi là Nhà thờ Trái Tim, tín đồ Công giáo vẫn hay gọi đây là Nhà thờ Thánh Maria, được thiết kế bởi một kiến trúc sư người Pháp. 

Lần thứ nhất, xây lại trên vùng đất Nhà thờ đổ Hải Lý ngày nay

Bản gốc của nhà thờ này được xây dựng lần đầu tiên vào năm 1877, ở khu vực cách Nhà thờ đổ ngày nay khoảng 3 km. Dần dần, sự xâm thực của nước biển ngày càng mạnh, sự phong hóa, ăn mòn ngày càng trở nên nguy hiểm hơn, khu làng chài quanh nhà thờ cũng bị xóa sổ, nhà thờ cũng được dời vào khu vực Nhà thờ đổ ngày nay cách nền cũ hơn 3 km. Công trình này được xây dựng vào năm 1917 và hoàn thành 1927 với kiến trúc lãng mạn đậm chất Âu Châu với mái vòm nhọn, tháp chuông và những bức tượng được điêu khắc hoàn hảo. 

Lần thứ hai, chuyển vào đất liền để tránh xâm thực

Những tưởng nhà thờ đã thoát khỏi những trận "banh da xẻ thịt" của những đợt xâm thực, song, vào năm 1996, giáo dân đành phải bỏ hoang nhà thờ Trái Tim để di chuyển vào khu vực đất liền nhằm tránh sự xâm thực. Nhà thờ dần rơi vào sự quên lãng cho đến một ngày xuất hiện thật hữu tình trên các trang mạng xã hội về du lịch. 

Nguyên trạng nhà thờ đổ Hải Lý ngày nay

Một số công trình ở nhà thờ đã bị nước biển đánh đổ sập. Riêng khu vực Nhà thờ Trái tim vẫn còn đó với ngọn tháp chuông sừng sững. Bên trong đó là những hoa văn bị phai mờ, những bức tượng bị đổ nát. Bên ngoài là những mảng gạch xây bị lộ rõ và những mảng tượng sập nằm vùi dưới đất cát. Vào mùa thủy triều lên, khu vực nhà thờ bắt đầu rơi vào tình trạng ngập sâu khoảng 1 km. Quả thực, đây là một nỗi buồn của một tuyệt tác tôn giáo trước biển khơi. 

Thế nhưng, Nhà thờ đổ Hải Lý ngày nay đang dần thu hút du khách đến tham quan vì sự độc đáo của mình. Đứng trước bãi biển một cách trơ trọi, nhà thờ chơi vơi tạo nên một nỗi buồn lãng mạn đến lạ thường. Sự xuất hiện của các thuyền chài lúc Mặt Trời ló dạng hay khuất bóng tạo một khung cảnh nức lòng những người đam mê sự dịch chuyển. Đây là một điểm đến nên thơ đối với các du khách khi lần đầu bước chân đến Nam Định - thủ phủ của Công giáo.

Ngày nay, chính quyền huyện Hải Hậu đã và đang có những biện pháp để bảo vệ và giữ gìn tuyệt tác này, như đắp đê ngăn nước biển và tạo các rào chắn bảo vệ. Hy vọng, công trình này sẽ tồn tại mãi với thời gian để Nam Định không bị mất đi một điểm đến nằm ngoài sự lãng quên của thời gian.