Vụ khủng bố 11/9 

Sự kiện 11 tháng 9 (còn gọi trong tiếng Anh là 9/11) là một loạt bốn vụ tấn công khủng bố có mục tiêu bởi nhóm khủng bố Hồi giáo al-Qaeda chống lại Hoa Kỳ vào sáng thứ Ba, ngày 11 tháng 9 năm 2001. Vụ tấn công làm 2.996 người chết, hơn 6.000 người khác bị thương, và gây ra thiệt hại về tài sản và cơ sở hạ tầng ít nhất 10 tỉ đôla và gây tổn thất tổng cộng 3 nghìn tỷ đôla.

Bốn chiếc máy bay dân dụng chở khách được điều hành bởi hai hãng hàng không chở khách lớn của Hoa Kỳ (United Airlines và American Airlines). Tất cả đều cất cánh từ các sân bay tại Đông Bắc Hoa Kỳ để đi tới California thì bị không tặc bởi 19 tên khủng bố al-Qaeda. Hai chiếc máy bay trong số đó, Chuyến bay 11 của American Airlines và Chuyến bay 175 của United Airlines, lần lượt đâm vào tòa tháp Bắc và tòa tháp Nam của khu phức hợp Trung tâm Thương mại Thế giới tại Thành phố New York. Chỉ trong 1 giờ 42 phút, cả hai tòa tháp cao 110 tầng sụp đổ, mang theo mảnh vỡ và gây ra những vụ cháy khiến tất cả các tòa nhà khác trong khu phức hợp Trung tâm Thương mại Thế giới bị sụp đổ một phần hoặc hoàn toàn, bao gồm tòa tháp Trung tâm Thương mại Thế giới số 7 cao 47 tầng, cũng như gây thiệt hại đáng kể cho mười công trình lớn khác xung quanh.

Một chiếc máy bay thứ ba, Chuyến bay 77 của American Airlines, đâm vào Lầu Năm Góc (trụ sở của Bộ Quốc phòng Hoa Kỳ) tại Quận Arlington, bang Virginia, gây sụp đổ một phần mặt phía tây của tòa nhà. Chiếc máy bay thứ tư, Chuyến bay 93 của United Airlines, ban đầu được nhắm vào Washington, D.C., nhưng đã rơi xuống một cánh đồng tại Xã Stonycreek gần Shanksville, Pennsylvania, sau khi các hành khách cố gắng khống chế các tên không tặc. Đây là thảm họa gây thiệt hại về người lớn nhất của lực lượng lính cứu hỏa và lực lượng hành pháp trong lịch sử Hoa Kỳ, với 343 lính cứu hỏa và 72 sĩ quan hành pháp thiệt mạng.

Sự nghi ngờ về vụ tấn công nhanh chóng đổ lên al-Qaeda. Hoa Kỳ đã đáp trả vụ tấn công với việc phát động cuộc Chiến tranh chống khủng bố và xâm lược Afghanistan để lật đổ Taliban, lực lượng đã che giấu cho al-Qaeda. Nhiều quốc gia thắt chặt luật chống khủng bố và mở rộng quyền lực của các cơ quan hành pháp và tình báo để ngăn ngừa các cuộc tấn công khủng bố. Mặc dù thủ lĩnh của al-Qaeda, Osama bin Laden, ban đầu phủ nhận mọi cáo buộc liên quan, vào năm 2004 y nhận trách nhiệm cho vụ tấn công. Al-Qaeda và bin Laden nhắc tới sự hỗ trợ của Hoa Kỳ cho Israel, sự hiện diện của quân đội Hoa Kỳ tại Ả Rập Xê Út, và các lệnh trừng phạt Iraq làm động cơ. Sau khi trốn thoát khỏi bị bắt giữ gần một thập kỷ, bin Laden đã bị tiêu diệt bởi Biệt đội SEAL 6 của Hải quân Hoa Kỳ vào tháng 5 năm 2011.

Sự phá hủy Trung tâm Thương mại Thế giới và các cơ sở hạ tầng xung quanh gây ra thiệt hại nghiêm trọng cho kinh tế của khu vực Lower Manhattan và đã có tác động đáng kể tới thị trường toàn cầu, đóng cửa Phố Wall tới ngày 17 tháng 9 và không phận dân dụng tại Hoa Kỳ và Canada tới ngày 13 tháng 9. Nhiều dịch vụ, địa điểm và sự kiện phải đóng cửa, sơ tán hoặc hủy bỏ sau đó, do lo sợ các cuộc tấn công tiếp theo. Việc dọn dẹp khu vực Trung tâm Thương mại Thể giới được hoàn thành tháng 5 năm 2002, và Lầu Năm Góc được sửa chữa lại trong một năm.

Tòa nhà đã được chính thức mở cửa vào ngày 3 tháng 11 năm 2014. Nhiều công trình tưởng niệm đã được xây dựng, bao gồm Bảo tàng & Khu tưởng niệm 11 tháng 9 Quốc gia tại Thành phố New York, Khu tưởng niệm Lầu Năm Góc tại Quận Arlington, Virginia, và Khu tưởng niệm Quốc gia Chuyến bay 93 tại một cánh đồng ở Xã Stonycreek gần Shanksville, Pennsylvania.

Mặc dù không được xác nhận, nhưng có bằng chứng cáo buộc rằng chính quyền Ả Rập Saudi có vai trò liên quan trong các vụ tấn công. Đưa ra làm bằng chứng chính trong các cáo buộc này là nội dung của 28 trang được điều chỉnh lại trong Cuộc điều tra chung về các hoạt động cộng đồng tình báo tháng 12 năm 2002 trước và sau các cuộc tấn công khủng bố ngày 11 tháng 9 năm 2001 do Ủy ban tình báo Thượng viện và Ủy ban chọn thường trực của Hạ viện tiến hành về Tình báo. 28 trang này chứa thông tin liên quan đến sự hỗ trợ về tài chính của chính phủ Ả Rập Saudi dành cho những kẻ khủng bố trong vụ tấn công này. Do hậu quả của các cuộc tấn công, Hoa Kỳ đã ở trong tình trạng khẩn cấp quốc gia kể từ năm 2001.

Những bí ẩn về vụ khủng bố 11/9

19 năm trôi qua sau ngày nước Mỹ chứng kiến vụ khủng bố khiến hơn 3.000 người thiệt mạng, dư luận vẫn thắc mắc về nhiều vấn đề chưa có câu giải đáp thích đáng.

1. Vì sao Washington cho phép rất nhiều công dân Saudi Arabia, bao gồm nhiều người trong gia đình trùm khủng bố Osama bin Laden, rời nước Mỹ vài ngày sau vụ 11/9?

Báo cáo của Ủy ban 11/9 cho biết, sau khi không phận New York mở cửa trở lại, 6 chuyến bay chở phần lớn công dân Saudi Arabia đã rời Mỹ từ ngày 14 đến 24/9/2001. Một chuyến bay cất cánh ngày 20/9 chỉ chở 26 khách, phần lớn là họ hàng của Osama bin Laden.

Sự việc khiến nhiều chuyên gia kinh ngạc vì những người có thể cung cấp thông tin nhiều nhất cho nhà điều tra lại được phép rời khỏi nước Mỹ. Ông Jack Cloonan, cựu chuyên viên nhóm điều tra al-Qaeda của FBI và CIA, cho rằng tên trùm khủng bố rất có thể đã liên lạc với một người trong số này. Tuy nhiên, Richard Clarke, người phụ trách đội xử lý khủng hoảng ở Nhà Trắng ngay sau vụ khủng bố, khẳng định hành động của Washington là hợp lý. Theo Clarke, việc để những người Saudi trở về quê hương nhằm giúp họ tránh khỏi làn sóng trả thù của những người quá khích trong nước.

2. Những người có nghĩa vụ bảo vệ an ninh nước Mỹ không bị trừng phạt mà còn được thăng chức

Nhiều tuần, hoặc nhiều tháng sau vụ 11/9, Mỹ không kỷ luật bất kỳ quan chức nào có trách nhiệm dự báo hoặc bảo vệ nước Mỹ trước các cuộc tấn công. Trên thực tế, phần lớn họ đều được thăng chức.

Một trong những nhân vật điển hình bao gồm đại tướng không quân Richard Myers. Vào thời điểm vụ khủng bố xảy ra, Tổng tham mưu trưởng Liên quân Hugh Shelton đang trên máy bay đến dự một cuộc họp của NATO. Do vậy, cấp phó của ông Shelton là Richard Myers trở thành người quản lý Bộ Quốc phòng trong tình huống khủng hoảng, chủ trì việc ngăn chặn 4 máy bay thương mại bị không tặc gây ra thảm họa.

Trước ngày vụ tấn công xảy ra, Bộ Chỉ huy phòng không Bắc Mỹ (NORAD) đã thực hiện nhiều vụ ngăn chặn trên không. Tuy nhiên, hôm 11/9/2001, không một chiến đấu cơ nào xuất kích để bảo vệ hai thành phố quan trọng nhất của nước Mỹ là New York và Washington.

Đầu tháng 10/2001, ông Myers chính thức được thăng bậc trở thành tổng tham mưu trưởng liên quân.

3. Vì sao chính quyền Bush muốn né tránh điều tra toàn diện vụ 11/9?

Thời gian đầu, Nhà Trắng không thành lập ủy ban điều tra để nghiên cứu về hậu quả và các yếu tố, lỗ hổng của lực lượng an ninh, tình báo Mỹ đã dẫn đến vụ khủng bố. Trải qua một thời gian dài đối mặt với làn sóng phản đối gay gắt từ gia đình của hàng nghìn nạn nhân, Tổng thống George W. Bush mới phê chuẩn việc thành lập ủy ban điều tra, người phụ trách là ông Henry Kissinger.

4. Vì sao Không quân Mỹ không hành động?

Trước thời điểm khủng bố, Cơ quan quản lý hàng không liên bang (FAA) duy trì việc hợp tác với NORAD để triển khai chiến đấu cơ nếu một máy bay đi chệch khỏi lộ trình và ngắt tín hiệu với kiểm soát không lưu. NORAD đã điều động máy bay chiến đấu 67 lần từ tháng 9/2000 đến tháng 6/2001.

Tuy nhiên, không tiêm kích nào xuất phát trong suốt 90 phút trước khi các máy bay đâm vào tòa tháp hoặc rơi xuống trụ sở Bộ Quốc phòng. Giới quan sát an ninh cũng cho rằng việc Lầu Năm Góc, căn cứ đầu não của nền quân đội lớn nhất thế giới, hoàn toàn không có biện pháp ngăn ngừa trong hơn một tiếng trước khi trở thành mục tiêu tấn công là điều kinh ngạc nhất.

5. Những kẻ không tặc vẫn còn sống?

Một trong những bí ẩn lớn nhất của vụ 11/9 là về số phận những kẻ khủng bố. 19 tên này được cho là thành viên của al-Qaeda, chủ yếu là công dân Saudi Arabia. Vài ngày sau vụ tấn công, BBC đưa tin một số tên khủng bố vẫn an toàn. “Waleed al-Shehri là một trong 5 người FBI cáo buộc cố tình điều khiển phi cơ của American Airlines lao vào tòa tháp WTC. Tuy nhiên, lúc này anh ta đang khẳng định sự vô tội ở Casablanca, Morocco”, BBC đưa tin ngày 23/9/2001.

Bản tin của BBC cũng tiếp tục đề cập về Abdulaziz Al Omari, một trong những kẻ tấn công khác trên chuyến bay Amerrican Airlines. Theo đó, Omari tự xưng là một kỹ sư ở Saudi Arabia và bị mất hộ chiếu khi du học ở thành phố Denver, bang Colorado.

Tờ nhật báo Asharq Al Awsat có trụ sở tại London (Anh) cũng đăng bài phỏng vấn Saeed Alghamdi vào cuối tháng 9/2001. Alghamdi là một trong những nghi phạm khủng bố trong danh sách mà nhà điều tra Mỹ công bố. Đến nay, 7 trong số 19 đối tượng mà Mỹ cáo buộc là không tặc vẫn sống sót sau những vụ tấn công kinh hoàng khiến ít nhất 3.000 người thiệt mạng.

6. Tại sao chưa đầy một tháng sau vụ tấn công 11-9, Mỹ lại vội vã tấn công Afghanistan?

Không mất nhiều thời gian sau vụ tấn công, Tổ chức khủng bố Al-Qaeda nhanh chóng xác nhận và bị xác nhận là những kẻ chủ mưu tiến hành các vụ tấn công nhằm vào Mỹ. Trong đó, lời hiệu triệu thánh chiến nhằm chống lại nước Mỹ do Osama bin Laden, thủ lĩnh của Al-Qaeda, được xem là động cơ lớn nhất dẫn tới hành động tấn công liều chết của 19 tên không tặc.

Mặc dù 15 trong tổng số 19 tên không tặc đến từ Saudi Arabia trong khi những kẻ còn lại tới từ UAE, Ai Cập và Lebanon – các nước đồng minh thân cận nhất của Mỹ tại Trung Đông - nhưng Mỹ cho rằng, chính sự bảo bọc của Taliban- một phong trào Hồi giáo thống trị ở Afghanistan từ năm 1996 đến năm 2001 mới là kẻ đầu sỏ cần bị trừng trị.

Ngày 7-10-2001, Cựu Tổng thống George W. Bush, với sự hậu thuẫn từ Quốc hội Mỹ, đã phát lệnh mở cuộc tấn công quân sự toàn diện ở Afghanistan để tiêu diệt Al-Qaeda nhằm đánh bật quyền lực của Taliban.

16 năm sau cuộc chiến tốn kém của Mỹ tại quốc gia Trung Đông này, nhiều người vẫn đang hỏi tại sao Mỹ mất chưa đầy 1 tháng để tìm đủ lý do bắt đầu cuộc chiến tại Afghanistan, mất 2 năm để tìm ra mối liên hệ giữa phần tử Al-Qaeda với lực lượng tình báo Iraq và tiến hành cuộc chiến tại Iraq nhưng lại mất 10 năm để tìm và tiêu diệt thấy Bin Laden?

Cần lưu ý rằng, tại Iraq, giới chức Mỹ đã cáo buộc chính quyền Bagdad khi đó sở hữu vũ khí hủy diệt hàng loạt, đặc biệt là các phòng thí nghiệm cơ động có thể sản xuất vũ khí sinh học. Tuy nhiên, trong suốt cuộc chiến ở Iraq, Washington chưa phát hiện ra bất kỳ vũ khí hủy diệt hàng loạt nào.