VITM được tổ chức thường niên đã trở thành ngày hội của những người làm ngành du lịch Việt Nam. Bước sang năm thứ 8 liên tiếp, năm 2020, những người tổ chức VITM đã phải đối diện với thách thức rất lớn từ những ảnh hưởng do Covid-19 gây ra khi VITM 2020 đã phải diễn ra chậm hơn so với thường lệ 4 tháng. Trước ngày hội lớn của ngành du lịch, chúng tôi đã có cuộc phỏng vấn ông Vũ Thế Bình, Phó Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Việt Nam, người khai sinh ra Hội chợ VITM về những kỉ niệm từ những ngày đầu thực hiện đến nay.

'Covid-19 hay SARS chưa phải là khó khăn lớn nhất'

 - Là người khai sinh ra VITM, xin ông có thể chia sẻ đôi điều về ý tưởng và bối cảnh thúc đẩy sự ra đời của Hội chợ này?

 Ông Vũ Thế Bình: Một trong những hoạt động quan trọng của ngành du lịch đó là phải tổ chức các sự kiện thu hút sự quan tâm của cả xã hội đối với du lịch. Nước nào cũng sẽ tìm mọi cách để tổ chức hội chợ để nâng cao hình ảnh đất nước của mình lên cao trong mắt của những người làm du lịch.

Thường các hội chợ trên thế giới, diễn ra ở trung tâm du lịch lớn nhất như hội chợ ITB tại Berlin, Đức; WTM tại London, Anh và IFTM Top Resa ở Pháp. Đó là hội chợ du lịch hàng đầu thế giới. Tại đây các doanh nghiệp du lịch mang những sản phẩm đến giới thiệu cho các doanh nghiệp du lịch và các khách du lịch.

Du lịch Việt Nam cũng đã phát triển được mấy chục năm rồi nhưng công tác giới thiệu về du lịch chưa làm được nhiều lắm. Có thể nói Việt Nam thực sự bắt đầu bước chân ra thế giới để triển khai các hoạt động xúc tiến du lịch có tầm cỡ là sau khi Chương trình Quốc gia về Du lịch được thông qua và bắt đầu được triển khai từ năm 2000.

Trong suốt một thời gian đó, chúng tôi thấy cần phải có một sự kiện ngay tại Việt Nam để thu hút các doanh nghiệp du lịch đến đất nước chúng ta.

Trước đó, trong một thời gian dài, ngành du lịch cũng đã từng làm được một hội chợ. Đó là hội chợ du lịch năm 1995. Tuy nhiên, hội chợ này chỉ mang ý nghĩa giới thiệu tiềm năng du lịch của đất nước và thực chất chỉ là một triển lãm không phải là một hội chợ. Do nhiều yếu tố, từ 1995 trở đi, du lịch Việt Nam không tổ chức được hội chợ du lịch nào nữa

Trong bối cảnh đấy thì những người làm du lịch rất băn khoăn khi du lịch thực sự được đánh giá sẽ trở thành ngành kinh tế mũi nhọn của đất nước thì các hoạt động du lịch cũng phải mang tầm quốc tế. Đây chính ý nghĩ thúc đẩy cho Hiệp hội Du lịch tổ chức hội chợ.

- Đối với việc tổ chức một hội chợ có qui mô và tầm cỡ lớn như VITM, đến thời điểm này, theo ông, đâu là những khó khăn lớn nhất?

Ông Vũ Thế Bình: Ngành du lịch đã từng trải qua nhiều khủng hoảng như khủng hoảng kinh tế, dịch SARS và đến giờ là Covid-19 nhưng đó không phải là những khó khăn lớn nhất đối với những người làm công tác tổ chức VITM. 

Khó khăn đáng nhớ nhất phải kể đến lần tổ chức đầu tiên. Bởi vì chữ VITM khi đó không ai biết. Quyết định tham dự hội chợ của một người phụ thuộc vào thương hiệu của hội chợ, phụ thuộc vào niềm tin đối với người tổ chức hội chợ. Chúng ta chưa làm bao giờ thì làm sao chúng ta có thể có được niềm tin đó?

Khi đó chúng tôi đã phải trực tiếp đi đến từng quốc gia để thuyết phục họ, liên lạc bằng điện thoại, bằng thư. Và với những nỗ lực trực tiếp ấy, tại hội chợ lần đầu tiên đã có 17 quốc gia và vùng lãnh thổ tham gia gian hàng. Đó là cái khó nhất, căng thẳng nhất. Ngay cả về kinh nghiệm tổ chức hội chợ, khi đó chúng ta cũng không có. Tuy rằng năm 1995 đã có hội chợ nhưng kinh nghiệm tổ chức của hội chợ đó cũng không giúp được gì cho chúng tôi tại thời điểm 2013.

Ngoài ra, một trong những điểm khó khăn nhất khi mà tổ chức hội chợ này đó là chúng ta không biết hội chợ ở phục vụ cho ai? Và vì vậy ai sẽ là người tham dự hội chợ này? Khi không xác định được cái đối tượng phục vụ thì hiển nhiên là không làm như thế nào và đó chính là cái bế tắc hiện nay của tất cả các hội chợ trong nước.

Nhiều tỉnh đã tổ chức nhưng thường thì coi đấy là một sự kiện chính trị để chào mừng ngày nào đó và quên mất rằng ai là người đến. Đối với VITM, chúng tôi xác định rất rõ đó là một hội chợ và vì vậy đối tượng phục vụ của VITM chính là người đi du lịch và những người kinh doanh du lịch.

Tạo thói quen xếp đặt du lịch trong kế hoạch sống

- Vậy khi đã xác định được đối tượng phục vụ thì mục tiêu của VITM là gì, thưa ông?

Ông Vũ Thế Bình: Hiện rất nhiều người hiện nay còn đang lẫn lộn giữa việc tổ chức hội chợ để thu hút nhiều khách quốc tế đến với Việt Nam.

Đấy là mong muốn, nhưng thực tế không phải như vậy. Du lịch có ba loại hình: Du lịch nội địa, du lịch inbound (đưa khách quốc tế vào) và du lịch outbound (đưa người Việt Nam đi du lịch nước ngoài). Mỗi một sự kiện xúc tiến thường chứa đựng trong nó cả ba yếu tố đó nên chỉ chăm chăm vào một yếu tố thì không bao giờ làm được.

Chính vì điều đấy, hội chợ VITM là một hội chợ và đa dạng hơn, trong đó nhấn mạnh về vấn đề du lịch nội địa và sau đó hướng mạnh về du lịch outbound tức là người Việt được quyền chọn lựa những điểm đến của mình. Điều đó cũng có nghĩa là những nước muốn đón khách Việt Nam thì phải vào đây để giới thiệu sản phẩm. Cũng như chúng ta, chúng ta muốn khách quốc tế đến Việt Nam, thì chúng ta phải đến nước họ, mang sản phẩm đến để chào. Cho nên du lịch outbound cũng là cái đích hướng tới.

Cái thứ ba là du lịch inbound, đương nhiên khi hình ảnh của đất nước mở ra trong mắt của những vị khách quốc tế thì lượng khách quốc tế vào cũng sẽ tăng lên. Riêng hội chợ VITM đạt được cả ba mục tiêu đó. Theo trình tự ưu tiên du lịch nội địa, du lịch outbound và cuối cùng là du lịch inbound. Đó là nhu cầu thực tế và cần phải có.

Ngoài ra, khi xác định được đối tượng phục vụ thì người tổ chức sẽ biết chính xác đối tượng để tập trung vào. Đối với các doanh nghiệp du lịch, họ cần có một cái sân chơi thể, họ giới thiệu sản phẩm có. Họ có thiết lập quan hệ với các doanh nghiệp để có thể tạo thành liên kết để đưa sản phẩm của họ  đến khắp nơi. Đấy chính là là hoạt động B2B - doanh nghiệp với doanh nghiệp. Ở đây kể cả du lịch nội địa, du lịch quốc tế đều có thể phối hợp với nhau.

Đối với người dân, VITM phục vụ cho nhu cầu của những người đi du lịch có chỗ để tìm hiểu và mua sản phẩm. Người Việt Nam có thói quen đi du lịch theo phong trào, theo ngẫu hứng mà chưa xếp đặt thành kế hoạch sống của mỗi con người. Ở Châu Âu, thường người ta hoạch định kế hoạch cho họ từ hàng năm trước có nghĩa là năm tới đây sẽ đi đâu, sẽ dành bao nhiêu tiền, bao nhiêu ngày cho chuyện đi du lịch.

Nhưng Việt Nam không có việc đó. Nguyên nhân của những việc ấy là do người Việt Nam không có cơ hội để tiếp xúc với các sản phẩm du lịch và vì vậy cái thiệt thòi của họ không có cơ hội để lựa chọn những cái dịch vụ phù hợp với họ. Cho nên hoạt động thứ hai của hội chợ chính là hoạt động B2C - doanh nghiệp tới khách hàng cá nhân. Dịch vụ đó trước đây không có ở Việt Nam nên người dân không biết mua tour ở đâu. Thường người ta đến các công ty du lịch để tìm hiểu.

Và đến đó thì họ không có được cái không khí mà người ta có thể tìm ra được ở hội chợ. Đó hoàn toàn là do tư vấn của doanh nghiệp du lịch hướng dẫn. Vì vậy, tại hội chợ, hàng trăm doanh nghiệp cùng chào bán sản phẩm. Họ cạnh tranh với nhau ngay trong hội chợ và tạo một cơ hội hiếm có cho những người dân được quyền lựa chọn. Người ta có thể đi trong nước, người ta có thể đi nước ngoài và đặc biệt là họ được quyền so sánh để tìm kiếm ra cái có lợi nhất cho. 

Thứ ba là bản thân hội chợ này có đặc trưng là triển khai một chương trình kích cầu mang tính vĩ mô. Đây là sự kiện kích cầu lớn nhất trong năm. Tại đây, hàng trăm doanh nghiệp đều phải chuẩn bị trước 6 tháng, để có các gói sản phẩm rẻ nhất mang đến đưa ra hội chợ. Không phải ngẫu nhiên mà những cái tour đi châu Âu có thể giảm giá 30%. Người dân vừa được chọn lựa, vừa được mua tour với giá rẻ nhất thì họ hoàn toàn có quyền đưa ra những chương trình du lịch cho bản thân sau đó vài tháng. Như vậy, đó là cách để người dân Việt Nam quen dần với việc thiết lập kế hoạch dài hơi. Muốn như vậy thì phải có một chương trình kích cầu kèm theo rồi đấy để người ta thấy cái lợi. 

Đó cũng chính là lí do tại sao trong VITM 2019 chỉ có 19 doanh nghiệp báo cáo nhưng đã bán được 345 tỷ đồng tour trong 4 ngày hội chợ. Như vậy nhu cầu B2C đã tạo ra được một cái phong trào cho người dân đến dự hội chợ, tìm kiếm những sản phẩm thích hợp và thay đổi quan điểm đi du lịch theo kế hoạch.

Có nhiều sự kiện đông người hơn nhưng đó sự kiện lễ hội. Đối với sự kiện hội chợ mà có tới 85.000 người đến để chọn lựa sản phẩm mua bán sản phẩm như năm ngoái thì đó là một thành công to lớn.

- Sự góp mặt của các quốc gia khác đã đóng góp lớn vào sự thành công của VITM, VITM 2013 đã thể hiện điều đó. Trong quá trình tổ chức VITM, quốc gia nào khiến ông có ấn tượng mạnh nhất? 

Ông Vũ Thế Bình: Quốc gia gắn bó với bó với VITM nhiều nhất là Hàn Quốc. Đó là một quốc gia có quyết tâm rất lớn trong việc khai thác thị trường du lịch Việt Nam. Đó chính là lý do tại sao Hàn Quốc hiện nay đã trở thành quốc gia có số lượng khách sang Việt Nam đứng thứ hai sau Trung Quốc. 

Năm 2019, số lượng khách Hàn Quốc sang Việt Nam là 3,5 triệu lượt. Và đó cũng là quốc gia mà số lượng người Việt sang du lịch đạt đến con số 500.000 lượt. Đấy chính là do sự tham gia một cách rất là mạnh mẽ các hoạt động du lịch ở Việt Nam. Đã có những Hàn Quốc tham gia VITM với số lượng gian hàng lên tới 65 gian hàng. Đó là một con số kỷ lục và nếu như năm nay không có Covid-19 thì tôi tin rằng số lượng gian hàng của Hàn Quốc có thể sẽ lên tới con số 60.

Ngoài ra còn có những quốc gia và vùng lãnh thổ gắn bó lâu dài với chúng ta, đó là Nhật Bản và Đài Loan…

Hội chợ còn mở ra cơ hội cho những mối quan hệ mới. Năm 2017, tại hội chợ VITM, lần đầu tiên có một đoàn lữ hành Mỹ gồm 20 doanh nghiệp đã sang thăm Việt Nam theo lời mời của Hiệp hội Lữ hành Việt Nam. Và Phó Chủ tịch Hiệp hội lữ hành lớn nhất thế giới đấy đã có bài phát tại lễ khai mạc VITM 2017 và sau đó mối quan hệ giữa du lịch Việt Nam - Mỹ ngày càng gắn bó.

Xin cám ơn ông về những chia sẻ này.