Vị trí ô Quan Chưởng

Ô Quan Chưởng nằm trên phố Hàng Chiếu, phường Đồng Xuân, quận Hoàn Kiếm. Thời pháp con phố này có tên của lái buôn người pháp. Năm 1888 con phố bị cháy trụi trong vụ hỏa hoạn kinh thành nên đổi tên là Phố Mới. Sau này đổi tên là Hàng Chiếu do tập trung rất nhiều chiếu cói từ Nam Đinh, Thái Bình mang lên buôn bán.

Ô Quan Chưởng nằm ở phía Đông của kinh thành Thăng Long xưa. Từ thời Lê,cửa ô đã tồn tại nhưng có kiến trúc còn sơ sài. Mãi đến năm 1817 (năm Gia Long Đinh Sửu) mới được xây lại cho kiên cố.

Kiến trúc Ô Quan Chưởng

Ô Quan Chưởng được xây dựng theo kiểu vọng lâu gồm hai tầng. Tầng dưới còn nguyên cửa chính cao 3m, rộng gần 3m và hai cửa phụ hai bên, mỗi cửa rộng 1.65m, cao 2.5m. Phía trên cửa chính là một vọng lâu, khi xưa dùng để lính tuần canh gác. Lối lên vọng lâu được xây bậc thang hai bên ngoài cổng phụ.

Cửa ô được xây bằng gạch vồ - tương tự như gạch xây Văn Miếu – Quốc Tử Giám thời Gia Long. Bên tường trái còn tấm bia ghi lệnh của Tổng đốc Hoàng Diệu yêu cầu lính canh gác cẩn mật nhưng ko được gây phiền nhiễu cho dân

Phía dưới vọng lâu, trên cửa chính đắp nổi dòng chữ Hán bằng sứ xanh: “Đông Hà môn”. Đông Hà môn là cửa quan trọng của vòng ngoài kinh thành Thăng Long thời kỳ 36 phố phường, hướng ra bến sông Hồng.  

Tại sao gọi là Ô Quan Chưởng

Rõ ràng trên cửa ô còn ghi dòng chữ “Đông Hà môn” – nghĩa là cửa Đông Hà nhưng từ lâu người ta đã quen gọi là Ô Quan Chưởng. Theo kể lại rằng, trong cuộc chiến chống quân Pháp đánh thành Hà Nội lần thứ nhất, viên quan Chưởng cùng binh lính đã anh dũng chiến đấu và hy sinh tại cửa ô này. Để tưởng nhớ và ghi ơn công lao của viên quan đã hy sinh cho Hà Nội nên nhân dân đã gọi là Ô Quan Chưởng.  

Giá trị lịch sử Ô Quan Chưởng

Quan bao năm tháng với thăng trầm của lịch sử, mảnh đất Thăng Long đã hơn 1000 năm tuổi, Ô Quan Chưởng vẫn khóac lên mình vẻ cổ kính, uy nghi trở thành biểu tượng kiên cường của người Hà Nội; là nhân chứng sống vể Hà Nội 36 phố phường.

Di tích trở thành điểm đến độc đáo cho những ai yêu thích khám phá mảnh đất Hà Nội xưa. Thăng Long xưa ngày nay chỉ còn một cửa ô duy nhất như nhắc nhở thế hệ hôm nay biết trân trọng và bảo tồn những công trình mà lịch sử để lại.