Nằm trong con phố nhỏ, ngay gần cổng trường THCS Thành Công (Đống Đa, Hà Nội) có một quán nem dù đã mở ngót nghét 20 năm qua, vẫn nườm nượp khách mỗi ngày. Nhiều người gọi “quán” cho quen miệng, nhưng đây chỉ có hai chiếc bếp nhỏ, ghế nhựa, “không mái hiên, không bàn, không bát đũa” và chủ quán là bà lão tóc bạc, lưng còng tên Nguyễn Thị Thanh năm nay gần 80 tuổi. 

Bà Thanh đã bán nem ở đây gần 20 năm. Trước khi “chốt hạ” bán nem chua rán, bà Thanh cũng đã từng trải qua rất nhiều nghề để mưu sinh cuộc sống. Bà Thanh nhớ lại, ngày bé bà ở với mẹ không được nhiều bởi 19 tuổi đã đi lấy chồng ở phố Sơn Tây. Từ đó, bà cứ mưu sinh đủ thứ món nghề trên con phố này cũng vất vả, gian nan lắm. 

Trước đây, bà bán bún ngan măng, thêm cả bún riêu 3 năm trời. Ngày ấy bát bún riêu chỉ có 2 nghìn/bát. Rồi sau đó, bà chuyển sang bán cháo lòng tiết canh, trứng cút lộn rồi đến bán xôi chè. “Bà bán xôi chè cứ dậy 3-4h sáng, con dâu thấy mẹ vất vả bảo thôi mẹ bán nem chua rán. Nói chung cuộc đời tôi nhiều nghề lắm mới đến bán hải sản: tôm, cá, bò hiện nay nhưng đến tuổi này tôi chỉ cầm cự thời gian nữa là nghỉ thôi”, bà Thanh chia sẻ.

“Đôi bàn tay này điệu nghệ lắm, trải qua biết bao nghề từ cơm bình dân, cháo lòng, bún mắm ngan… được cái món nào cũng đắt hàng. Dù sao đi nữa bà cũng khéo hơn người thường một chút, có kinh nghiệm từng trải”, cụ bà nhớ lại.

Chia sẻ về món ăn này, bà cười cho biết, đó là món của con dâu truyền lại cho bà. Trước đây bà bán xôi chè vất vả cả ngày, con dâu tên là Hạnh bán nem chua rán nổi tiếng ở cổng trường Thăng Long đã bảo bà món quà vặt này bán để đỡ vất vả khi tuổi cao sức yếu. Nghe lời con dâu, hơn nữa trong nhà có người em làm nem chua đảm bảo, uy tín nên bà bán từ những năm 2000 đến giờ.

“Thấy mẹ bán buôn vất vả quá, nên con dâu mới bảo chuyển sang bán nem, khi ấy bà cũng đã 60 tuổi rồi, nem đã có sẵn nhà làm, cứ thế chỉ cần mua bột, mua dầu về rồi bán thôi”, bà Thanh nhớ lại. Thực đơn ở đây khá đơn giản giống như đồ nghề của quán, chỉ có nem chua rán, tôm phomai, tôm, cá viên. 

Chỉ vào đôi tay đầy đốm nâu chi chít của mình, bà kể rằng hồi đầu chưa biết cách chiên nên nem hay bị dính lại với nhau. Dầu sôi còn bắn hết lên tay của bà dần dần mới có kinh nghiệm nên nghĩ ra cách cho bột tôm vào nem và dùng vỏ bánh pía để gói nem sẽ ngon hơn và đặc biệt sẽ không bị bắn nữa. 

“Mấy tháng trời, ngồi cả ngày bà chỉ bán được 50-100 chiếc mà nem thời đó lại rẻ chỉ có 1 nghìn/chiếc, trừ chi phí tất cả cũng chẳng thu về được là bao. Xưa mới mở cũng bị cạnh tranh khốc liệt lắm, ngày xưa có một hàng khác mở sát cạnh nhau nhưng cuối cùng phải đứng lên vì không ngon bằng mình”, vị chủ quán cho hay.

Hiện nay, mỗi ngày bà Thanh bán được khoảng 350-400 chiếc, những ngày khách đông thì được gần 500 chiếc. “Mấy năm nay mới có người con trai phụ giúp, chứ 16-17 năm qua bà đều đi xe đạp đèo tất tần tật đến bán. Ngày xưa bà bán từ 9h sáng đến tối, nhưng vài năm trở lại đây yếu rồi nên bán từ 1 rưỡi chiều đến 7 rưỡi tối. Nhiều hôm mới chập tối bà đã hết sạch hàng phục vụ”.

Lượng khách ngày một đông hơn không chỉ là các học sinh nữa mà còn những vị khách gần xa, nhưng cụ bà chia sẻ niềm hạnh phúc nhất vẫn là được nhiều lớp học sinh yêu quý và nhớ về. 

“Từ những cháu học sinh cấp 2, đến khi các cháu đi lấy chồng lấy vợ, đi du học… vẫn luôn thường xuyên ghé đến quán nem bà còng này để ăn. Nhiều người đến ăn từ thời mỗi cái nem vẫn còn bán 1.000 đồng/chiếc giờ vẫn hay đến ôn lại kỷ niệm với bà, những ai có gia đình đều đến cho con cái đến ăn”, bà Thanh kể.

Với các vị thực khách, món ăn ở đây ngon không chỉ nhờ các nguyên liệu sạch mà còn nhờ sự vui tính, ấm áp của vị chủ quán lớn tuổi. “Cụ lớn tuổi mà nhanh nhẹn, tháo vát, bán hàng thoăn thoắt. Đôi tay gầy gò cùng tấm lưng gù giống bà nội quá, nhìn thân thương. Cụ nhớ order cực giỏi, nhớ cả thứ tự ai đến trước sau để sắp xếp trả đồ. Cũng như bên chị Hạnh, ở đây phải đợi khá lâu vì đông khách nhưng cái sự vui vẻ, thân thiện của người bán làm ai cũng quý, sẵn sàng bỏ chút thời gian ngồi lại để chờ để ăn nem mỗi giờ tan học”, chị Lan – một vị khách cho hay.

“Bà cụ siêu tốt bụng và ân cần, bà gọi mọi người là “em”, mình ngày trước có thắc mắc thì được giải thích rằng vì quán ở cạnh trường, nên cư xử như những giáo viên thôi”, bạn Nguyễn Khánh Huyền một “khách ruột” - học sinh trường THCS Thành Công chia sẻ.

Bà Thanh tâm sự, dù đã có tuổi nhưng đầu óc vẫn còn minh mẫn, bà nhớ từng gương mặt học sinh đến quán. “Bán đây gần 2 thập kỷ rồi, tuy tên khách thì bà không biết nhưng chỉ cần nhìn mặt là bà biết hết. Nhiều người phục bà vì sao lại nhớ dai thế, bà chỉ bảo coi như con cháu trong gia đình nên nhớ rất rõ, thế lại cười. 

Khách đông thì cũng phải cố mà nhớ lấy, nhưng mà nhiều lúc cũng quên, nên đôi khi cũng khó tính bảo với khách rằng đi ăn thì gọi một lần chứ gọi nhiều lần sao mà nhớ được. Nhiều người cũng lợi dụng việc đông khách mà trả không đúng với lúc gọi món, nhưng thiếu vài đồng cũng chẳng sao, người này bù người kia thế là huề”, bà Thanh cười nói.

Cuối cuộc trò chuyện, bà kể rằng tuổi cũng đã cao nên tương lai sẽ sớm nghỉ bán: “Bà giỏi lắm chắc bán được 1, 2 năm nữa thôi, còn nhường lại cơ ngơi cho con cháu, nó theo được hay không thì tuỳ duyên”.