Quốc gia này 'lừa' thế giới rằng họ không có Covid-19?
Quốc gia Trung Á này được cho là đang nỗ lực che giấu sự thật về những ca bệnh, giữ vững hình ảnh "không có Covid-19". Đâu mới là sự thật?
Đất nước tự xưng mình "không có Covid-19" là quốc gia nào?
Turkmenistan, một nước cộng hòa thuộc Liên Xô cũ với gần 6 triệu dân, là một trong 5 quốc gia không ghi nhận bất kỳ trường hợp nhiễm Covid-19 nào, theo một đánh giá dữ liệu do Đại học Johns Hopkins và Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) thu thập.
Trong gần 2 năm kể từ khi đại dịch bắt đầu, Turkmenistan tuyên bố mình không có Covid-19, bất chấp ca bệnh ở các nước láng giềng ngày một nhiều. Tuy nhiên, trang CNN cho rằng đó chỉ là lớp áo mà chính phủ của quốc gia Trung Á này muốn "khoác lên mình". Tổng thống Turkmenistan Gurbanguly Berdymukhamedov (cầm quyền từ năm 2006) đã bác bỏ các báo cáo về việc không có Covid-19 ở nước này là "giả", đồng thời chính phủ Turkmenistan cũng không trả lời yêu cầu bình luận của CNN về tin này.
Tổng thống Turkmenistan Gurbanguly Berdymukhamedov tại phiên họp trực tuyến thứ 76 của Đại hội đồng Liên hợp quốc ngày 21/9/2021.
Bằng chứng là gì?
Các tổ chức độc lập, nhà báo và nhà hoạt động bên ngoài Turkmenistan có bằng chứng cho thấy nước này đang chiến đấu với làn sóng dịch thứ 3 với nhiều người thiệt mạng, và chính phủ muốn duy trì hình ảnh nên đã nói dối.
Ruslan Myatiev (người sống lưu vong từ Turkmenistan, biên tập viên của tổ chức tin tức độc lập Turkmen News có trụ sở tại Hà Lan) cho biết ông đã xác minh tất cả 60 trường hợp tử vong tại nước này có phổi bị tổn thương nghiêm trọng và có dấu hiệu điều trị y tế tương ứng bệnh nhân Covid-19.
Myatiev được các nguồn tin nội bộ thông báo về một "căn bệnh phổi kỳ lạ, giống như bệnh cúm" đang ảnh hưởng đến nhiều người vào 5/2020 - cùng thời điểm Covid-19 bùng phát khắp thế giới. Vào tháng 6/2020, đại sứ quán Hoa Kỳ tại thủ đô Ashgabat đã đưa ra cảnh báo về "công dân địa phương có các triệu chứng tương tự với Covid-19 đang được kiểm tra" và bị cách ly trong vòng 14 ngày.
Phụ nữ đeo khẩu trang ở Ashgabat, Turkmenistan, ngày 15/7/2020. Ảnh: CNN
Một phái bộ của WHO đến Turkmenistan vào tháng 7/2020 cũng không xác nhận bất kỳ trường hợp nhiễm Covid-19 nào, nhưng lại ghi nhận "số ca nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính và viêm phổi đang gia tăng".
Diana Serebryannik (Giám đốc nhóm Quyền và Tự do của Công dân Turkmenistan lưu vong có trụ sở tại châu Âu) cho biết, nhờ một nguồn tin nội bộ, tổ chức của bà được biết rằng các bệnh viện hiện vật lộn để đối phó số ca bệnh tràn lan. Các bác sĩ cho Diana biết cả bình oxy và máy thở đều không có sẵn trong nước, việc điều trị rất tốn kém và số ca tử vong do có thể lên đến hàng nghìn người. Đôi khi bác sĩ không thể nhận thêm bệnh nhân và gửi họ về nhà.
Theo Diana, nguyên nhân chính thức của những ca tử vong không hề được ghi nhận là Covid-19 hoặc viêm phổi mà được thay thế bằng bệnh khác, chẳng hạn như đau tim. Tổ chức Theo dõi Nhân quyền phi lợi nhuận cho biết, các nhân viên y tế bị áp lực phải im lặng về tình trạng này.
Tình hình mâu thuẫn này dẫn đến khó khăn cho các vấn đề ngoại giao. Vào tháng 7/020, một nhà ngoại giao Thổ Nhĩ Kỳ là Kemal Uchkun đã nhập viện với các triệu chứng giống như Covid-19, nhưng bệnh viện từ chối nhận ông và Uchkun phải về nước (theo tạp chí Asian Affairs).
Trang BBC cho biết, các bức ảnh chụp X-quang mà vợ của Uchkun gửi đến bệnh viện Thổ Nhĩ Kỳ được xác nhận là có dấu hiệu của Covid-19. Tuy nhiên, nguyên nhân Uchkun qua đời ngày 7/7/2020 lại được ghi nhận là trụy tim.
Dù tuyên bố là không có Covid-19, người dân ở nước này vẫn mang khẩu trang. Ảnh chụp ngày 13/7/2020. Ảnh: CNN
Khẳng định "Không có Covid-19" để giữ mãi một "bức tranh màu hồng"?
Ruslan và Dinana cho rằng, việc không thừa nhận quốc gia có dấu vết của Covid-19 là vì Tổng thống Berdymukhamedov rất chú trọng vào việc quản lý "hiệu quả hạnh phúc của người dân".
Hai nhà hoạt động xã hội, nhà báo này cho rằng Tổng thống nói dối rằng Turkmenistan không có Covid-19 để giữ vững "hình ảnh lý tưởng mà Tổng thống đã tạo ra", tránh chịu chỉ trích từ công chúng. Theo quan điểm của họ, khi một quốc gia có vấn đề xảy ra thì người chịu trách nhiệm, bị công kích nhất là người đứng đầu.
Dù Turkmenistan chưa có động thái gì về những cáo buộc trên, Diana tin rằng ngày đó rồi sẽ đến vì đã có quá nhiều thương vong.
Một thành viên của Tổ chức Theo dõi Nhân quyền cho biết, các tổ chức quốc tế tương tác với Turkmenistan, bao gồm cả WHO, có nhiệm vụ phải trung thực với thế giới về tình hình dịch bệnh ở nước này.
