Bên cạnh những món ăn ngon nức tiếng khiến du khách quốc tế "thầm thương trộm nhớ" Việt Nam còn sở hữu hàng loạt món "độc - lạ", thậm chí khiến nhiều người dân bản địa còn phải e dè không dám động đũa.

Những món ăn được chế biến từ nguyên liệu tươi roi rói, ăn sống không cần qua nấu nướng là thử thách khiến không ít du khách nước ngoài "khóc thét" ngay khi nhìn thấy.

Cá nhảy

“Cá nhảy” là một món ăn đặc sản và quen thuộc trong nhiều gia đình người Thái ở Sơn La. Điểm khác biệt của món này chính là ở cách ăn rất lạ lùng. Cá phải còn sống, được chế biến và ăn ngay tại bàn.

Muốn có món cá nhảy đúng chuẩn, người dân phải chọn loại cá được nuôi ở ao tự nhiên hoặc bắt ở suối nguồn, cách xa khu dân cư. Cá bắt về phải còn sống, thả vào chậu nước sạch thấy còn bơi khoẻ là đạt yêu cầu.

Món này chế biến khá đơn giản nhưng yêu cầu phải đầy đủ nguyên liệu, bao gồm lõi chuối tươi, rau thơm, tỏi, ớt, mắc khén… Khi ăn, người ta bắt cá trực tiếp từ chậu, dùng dao nhỏ khía nhanh vào bụng cá, nặn ruột bỏ ra ngoài rồi thả nhanh vào hỗn hợp ăn kèm.

Khi mổ cá phải nhanh tay để cá vẫn còn sống, thả ra còn có thể giẫy được. Cá khi đó vẫn còn sống, quẫy mạnh nên có tên là cá nhảy.

Cá mổ đến đâu thì ăn đến đó, như vậy thịt mới giòn ngọt, không có mùi tanh. Mỗi thực khách dùng một chiếc thìa nhỏ xúc cá kèm theo lõi chuối và nước chua đưa lên miệng thưởng thức.

Đuông dừa

Đuông dừa là ấu trùng dạng sâu của bọ kiến dương, có kích thước chỉ bằng ngón tay trỏ hoặc ngón chân cái người lớn, dài chừng 3 - 5cm, toàn thân màu vàng nhạt. Đuông dừa có thể chế biến thành nhiều kiểu như nướng, nấu cháo, làm gỏi,... nhưng ngon nhất, dễ làm nhất vẫn là món đuông dừa tắm mắm. Đây là món ăn khoái khẩu của người dân Bến Tre.

Sau khi bắt đuông dừa từ thân cây dừa, người dân rửa chúng sơ qua nước để làm sạch vụn dừa còn sót. Đuông dừa sạch được nhanh chóng bỏ vào chén rượu trắng trong vài phút để loại bỏ chất đen trong cơ thể. Cuối cùng, ngâm đuông dừa vào bát nước mắm ớt.

Con đuông còn ngọ nguậy đặt trong bát nước mắm ớt cay, cứ thế gắp bỏ vào miệng sẽ cảm nhận được vị béo bùi mà nhiều người nói giống y như lòng đỏ trứng gà tan dần trong khoang miệng. 

Tuy vậy, không phải ai cũng dám thử món đặc sản này vì hình dạng đuông dừa dễ gây cảm giác sợ nhất là việc thưởng thức chúng khi còn sống. Hiện nay, loại vậy này đã bị cấm nuôi và phân tán dưới mọi hình thức do có hại cho môi trường.

Gỏi kiến

Đến huyện Sa Thầy, Kon Tum nơi sinh sống của dân tộc Rơ Măm bạn phải thức món cá gỏi kiến vàng độc và lạ. Món ăn mới nghe tên nhiều người cảm thấy sợ, nhưng khi được ăn rồi thì khó mà quên được hương vị đặc trưng “có một không hai”.

Nguyên liệu làm nên món gỏi kiến gồm có cá, kiến vàng và một số gia vị khác. Cá tươi được bắt từ suối tự nhiên để đảm bảo độ ngon, ngọt thịt, sau đó được lọc lấy phần thịt và băm nhuyễn cho dễ ăn, hạn chế mùi tanh.

Cá sau khi băm nhiễm được trộn với rau thơm. Người dân bắt vài tổ kiến vàng thả vào hỗn hợp trên để kiến tiết ra chất axit làm chín cá. Nếu chọn được những tổ kiến thật to thì sẽ có cả trứng kiến vàng, giúp món ăn thêm bùi, ngậy.

Khoảng 30 phút sau, trộn đều kiến vàng và cá rồi bóp hỗn hợp cho ráo bớt nước. Khi ăn, dùng ít rau rừng để cuốn. Vị chát của rau rừng giúp giảm vị tanh của cá, làm món gỏi thêm đậm đà hơn. Bà con gọi đây là món Plat (gỏi kiến vàng), còn trộn thêm thính gạo vào gỏi thì gọi là món Trót IagLia.

Tuy cách chế biến có phần lạ lẫm với thực khách nhưng đây là món ngon bổ dưỡng mà người dân Rơ Mâm yêu thích cũng như thường dùng để chiêu đãi khách quý tới nhà. Vị ngọt dai tươi rói của cá sống với vị béo ngậy, bùi bùi của trứng kiến tạo nên món ăn thơm ngon khiến ai ăn một lần cũng nhớ mãi.

Nhum biển

Nhum biển (có nơi gọi là nhím biển hay cầu gai) thường sống thành từng nhóm trong hốc đá, có nhiều ở vùng biển các tỉnh miền Trung như: Bình Định, Quảng Ngãi, Ninh Thuận, Phú Quốc (Kiên Giang)…

Nhum biển có hình dáng to tròn, bên ngoài nhiều gai, được biết đến với hai loại trắng và đen. Nhum trắng thường dùng để nấu cháo rất ngon còn nhum đen là nguyên liệu cho các món gỏi hay ăn tái.

Những con nhum biển được bắt lên vẫn còn tươi rói. Đập nhum vỡ làm đôi sẽ thấy cả phần trứng lẫn thịt gồm nhiều múi đầy đặn vàng ươm bên trong, khác hẳn vẻ ngoài xấu xí, gai góc.

Để ăn nhum biển sống, người ta thường vắt thêm nước cốt chanh cho nhum tái đi một chút. Thêm chút mù tạt cay nồng làm giảm vị tanh của nhum.