Mới đây, Thứ trưởng Bộ KH-ĐT Trần Quốc Phương đã có văn bản đề nghị ACV hoàn thiện bổ sung dự án mở rộng, nâng cấp cảng hàng không (CHK) Điện Biên. Trong đó, vấn đề quan trọng nhất cần làm rõ là hiệu quả tài chính của dự án.

Cụ thể, theo ông Phương, báo cáo nghiên cứu khả thi, hiệu quả tài chính của dự án chỉ đạt 3,12%. Thời gian thu hồi vốn đầu tư lớn, đến 50 năm. Dự án không có hiệu quả về mặt tài chính, không phù hợp với yêu cầu quy định; Sử dụng vốn Nhà nước đầu tư vào sản xuất kinh doanh tại doanh nghiệp về việc đầu tư bảo đảm bảo toàn và phát triển vốn…

Chủ tịch ACV Lại Xuân Thanh cho rằng: “Dự án không đạt hiệu quả đầu tư về tài chính nếu tính riêng CHK Điện Biên. Tuy nhiên, thực tế trong 21 CHK do ACV đang quản lý, khai thác, chỉ có 7 CHK hoạt động có lãi”.

Theo ông Thanh, việc đưa CHK Điện Biên vào đánh giá riêng hiệu quả tài chính, hiệu quả đầu tư là không phù hợp vì đặc thù ngành hàng không là điểm nối điểm theo vùng và văn hóa nên hiệu quả kinh doanh phụ thuộc vào các điểm đến, đi và mang lợi ích kinh tế cho nhau.

Ông này cho biết thêm: “Hơn nữa, mỗi CHK có vai trò khác nhau trong việc phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, an ninh - quốc phòng, vì vậy Nhà nước đã giao cho ACV quản lý, khai thác, đầu tư phát triển hệ thống 21 CHK để ACV cân đối lợi nhuận và có trách nhiệm cân đối đầu tư phát triển các CHK”.

Cũng liên quan đến dự án này, Bộ Giao thông vận tải cho rằng, dù chưa đem lại hiệu quả tài chính cho ACV, nhưng việc đầu tư khu bay mới sẽ giúp CHK Điện Biên khai thác được thêm nhiều đường bay trực tiếp với các đầu tàu kinh tế lớn như: Hà Nội, TP HCM, Đà Nẵng, Hải Phòng bằng các tàu bay phản lực như A320/A321. Việc này sẽ góp phần thúc đẩy du lịch, phát triển kinh tế - xã hội và an ninh - quốc phòng của tỉnh Điện Biên nói riêng và vùng Tây Bắc nói chung.

Ông Nguyễn Hoàng Anh, Chủ tịch Ủy ban quản lý vốn nhà nước tại doanh nghiệp từng bày tỏ lo ngại khi theo Quyết định số 236 của Thủ tướng Chính phủ quy hoạch phát triển giao thông vận tải hàng không giai đoạn đến năm 2020, định hướng đến năm 2030, CHK Điện Biên được quy hoạch sân bay cấp 3C (theo ICAO) dùng chung cho dân dụng và quân sự. Đến năm 2020, công suất thiết kế đạt 0,3 triệu hành khách/năm và đến năm 2030 đạt 2 triệu hành khách/năm.

Tuy nhiên, tại Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi dự án (Pre-FS), các mô hình dự báo đều có kết quả đến năm 2025, sản lượng hành khách dưới 500 nghìn khách/năm; đến năm 2030, sản lượng hành khách dưới 1 triệu khách/năm.

Trong khi đó, lãnh đạo ACV cho hay, con số 2 triệu khách đến năm 2030 theo quy hoạch CHK Điện Biên là phù hợp. Tuy nhiên, do ảnh hưởng của đại dịch Covid-19 đã làm thay đổi mạnh về quy mô, cấu trúc, tốc độ tăng trưởng của thị trường vận tải hàng không Việt Nam. Điều này dẫn đến việc dự báo sản lượng hành khách đến năm 2030 theo báo cáo Pre-FS thay đổi.

Vị lãnh đạo này phân tích, việc dự báo lại sản lượng hành khách đến năm 2030 theo báo cáo Pre-FS là phù hợp với tình hình kinh tế - xã hội hiện tại, sản lượng hành khách khi thực hiện đầu tư xây dựng đều phải tính toán, dự báo lại để phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế - xã hội hiện tại. Trong trường hợp sản lượng dự báo để phục vụ đầu tư lớn hơn quy hoạch được duyệt, cần phải điều chỉnh quy hoạch.

Lãnh đạo ACV còn khẳng định đã tính toán việc phân kỳ đầu tư với sân bay này. Cụ thể, trước mắt ACV sẽ đầu tư ngay khu bay, xây dựng đường cất/hạ cánh mới kích thước 2.400m x 45m, sân quay 2 đầu, kết cấu bê tông xi măng, đảm bảo khai thác máy bay A320/A321 hoặc tương đương. Sân đỗ máy bay sẽ được xây dựng đảm bảo một vị trí đỗ ATR72 và hai vị trí đỗ A320/A321.

Tại khu hàng không dân dụng, để đảm bảo hiệu quả vốn chủ sở hữu, tiết kiệm chi phí đầu tư nhưng vẫn đáp ứng nhu cầu hoạt động khai thác, chất lượng dịch vụ, ACV đề xuất trước mắt chưa xây mới nhà ga theo quy hoạch mà chỉ cải tạo, mở rộng, tận dụng nhà ga hiện hữu đáp ứng công suất 500 nghìn khách/năm.

Sân bay Mường Thanh hay còn gọi là sân bay Điện Biên Phủ thuộc nay thuộc phường Thanh Trường, thành phố Điện Biên Phủ, tỉnh Điện Biên. Đây vốn là sân bay dã chiến hồi 1954 – cứ điểm 206 năm xưa, một căn cứ tiếp vận rất quan trọng của Pháp và cũng là sân bay trung tâm của tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ.

Năm 1958, vận tải hàng không dân dụng chính thức được mở tại sân bay Điện Biên và do quân đội đảm nhiệm nhưng các chuyến bay còn rất ít. Đến năm 1984, kỷ niệm 30 năm chiến thắng Điện Biên Phủ, tuyến đường bay Hà Nội- Điện Biên bằng máy bay AN24, AK40... được khôi phục. Sau 10 tháng khai thác, do các điều kiện kỹ thuật không cho phép, ngày 30/1/1995 đường bay đã bị cắt để sửa chữa đường cất hạ cánh. Sau khi sửa chữa, CHK Điện Biên đã hoạt động trở lại và máy bay là loại ATR72. Năm 2004, CHK Điện Biên được đầu tư mở rộng sân đỗ máy bay diện tích 12.000m2 đảm bảo cho 4 vị trí máy bay đỗ. Nhà ga hành khách với diện tích sử dụng 2.500m2, đủ năng lực phục vụ hai chuyến bay ATR72 tương đương với 300 hành khách/giờ cao điểm.

Ngày nay, sân bay này đã được cải tạo, nâng cấp thành một cảng hàng không dân dụng của thành phố Điện Biên Phủ. Cảng hàng Điện Biên Phủ có tọa độ 21°23'50 vĩ Bắc, 103°00'28 kinh Đông. Sân bay có: Đài kiểm soát không lưu. Hệ thống rada dẫn đường. Đường băng bê tông xi măng để hạ, cất cánh, dài 1830 m, rộng 30 m.

Đường lăn, sân đỗ rộng 7.500m2 với 04 vị trí đỗ máy bay. Nhà ga hành khách rộng 2.500m2 với trang thiết bị và công nghệ hiện đại, phục vụ một lúc cả chuyến bay quốc tế và nội địa.

Đây là sân bay lớn nhất miền Tây Bắc Việt Nam. Hiện tại, sân bay Điện Biên Phủ thực hiện ngày 2 chuyến Hà Nội - Điện Biên và Điện Biên - Hà