Gia Cát Lượng là một nhân vật thông minh, có tài năng xuất chúng trong "Tam Quốc Diễn Nghĩa". Mặc dù được miêu tả là "nửa thần nửa người" nhưng ông vẫn không tránh khỏi sinh - lão - bệnh - tử. Nhưng trước khi qua đời, ông lại căn dặn quân lính làm một việc khó hiểu, đó là nhét 7 hạt hạt gạo vào miệng ông.
Trên thực tế, việc nhét 7 hạt gạo vào miệng trước khi chết của Gia Cát Lượng là một nghi thức dân gian cổ xưa của Trung Quốc. Nghi thức này được gọi là "phạm hàm", theo đó, các hạt gạo, ngọc hay đồng xu sẽ được đưa vào miệng người chết.
Người Trung Quốc xưa kia luôn tin rằng người đã khuất cần được đối xử tôn trọng như khi còn sống. Cho nên, họ tiến hành nghi lễ "phạm hàm" để đảm bảo người chết sẽ có tiền và thức ăn khi ở thế giới bên kia.
Theo ghi chép của Trịnh Huyền trong "Chu Lễ", nghi lễ "phạm hàm" bắt đầu xuất hiện từ thời Hạ và Thương. Đặc biệt là thời nhà Thương, nghi thức nhét gạo vào miệng người chết phổ biến nhất. Hầu hết những người chết đều phải thực hiện theo nghi thức này, không có ngoại lệ.
Xoay quanh vấn đề này, nhiều người thắc mắc rằng, tại sao Gia Cát Lượng không nhét ngọc, vàng bạc, mà lại nhét gạo như dân thường. Có người lý giải rằng, đây là ý muốn được sống như một dân thường của ông, rồi lại có người lý giải rằng, ông không được nhét ngọc vì không phải là vua của một nước.
Tuy nhiên, lý giải được nhiều người yêu thích nhất là Gia Cát Lượng đang cố tình để lừa Tư Mã Ý rằng ông vẫn còn sống. Từ đó, quân Thục sẽ bảo toàn được lực lượng và lui về. Đồng thời, đây là cách để ông khiến hậu thế nể phục tài năng hơn người của mình.