Hai biến chủng nCoV mới trỗi dậy

Hiện nay, ngoài các biến chủng từ Anh, Nam Phi, Brazil và Ấn Độ, giới khoa học đang theo dõi sát hai biến chủng mới trỗi dậy là Lambda và Epsilon. Mức độ nguy hiểm của hai biến chủng này được dự đoán có thể làm thay đổi lộ trình thoát dịch của toàn cầu.

Lambda hay còn có tên gọi là C.37 là biến chủng nCov xuất hiện lần đầu tiên tại Peru vào tháng 8/2020. Biến chủng này đang bị coi là nguyên nhân khiến quốc gia này có số người chết vì Covid-19 trên đầu người cao nhất thế giới. Biến chủng này chiếm tới 81% số ca nhiễm mới ở Peru từ tháng 4 tới nay.

Biến chủng Lambda, hay còn có tên C.37 và được cho là xuất hiện lần đầu tiên tại Peru vào tháng 8/2020, đang bị coi là nguyên nhân khiến quốc gia này báo cáo số người chết vì Covid-19 trên đầu người cao nhất thế giới. Lambda là biến chủng chiếm tới 81% số ca nhiễm mới ở Peru từ tháng 4 tới nay.

Không chỉ ở Peru, hiện nay có khoảng 30 quốc gia trên thế giới ghi nhận đã có ca nhiễm biến chủng Lambda. Biến chủng Lambda mang một số đột biến gây nguy cơ lây nhiễm cao hơn và còn chống lại hệ thống miễn dịch trong cơ thể con người.

Biến chủng Epsilon được phát hiện lần đầu tiên vào tháng 5/2020 ở Mỹ. Biến chủng này có thể loại bỏ các kháng thể của cơ thể bệnh nhân Covid-19 sản sinh. Hơn nữa, các loại vaccine hiện hữu có thể giảm từ 50 đến 70% tác dụng khi gặp biến chủng này.

Trong quá trình tìm hiểu đột biến của biến chủng Epsilon, các nhà nghiên cứu nhận thấy đột biến này đã làm suy yếu 14 trong số 34 kháng thể trung hòa an toàn với vaccine. Các nhà nghiên cứu tại Đại học Washington cũng cho rằng có ba đột biến protein được biến thể Epsilon sử dụng để làm suy yếu đến 70% các loại vaccine hiện có.

Thách thức mới của giới khoa học.

Ngày 14/6, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã thêm Lambda vào danh sách "những biến chủng đáng quan tâm". Tuy nhiên một số chuyên gia cho rằng, cần phải chứng minh rõ khả năng lây nhiễm, tác động đến các biện pháp chống Covid-19 như xét nghiệm và tiêm chủng trước khi đưa biến chủng Lambda vào danh sách biến chủng đáng lo ngại.

Thomas Preiss, giáo sư chuyên về khoa học bộ gene tại Đại học Quốc gia Australia, cũng đánh giá cần điều tra thêm mới biết được liệu Lambda có thể "vượt qua biến chủng Delta về khả năng lây nhiễm trong cộng đồng trên thực tế" hay không.

Theo một số nguyên cứu chưa được xét duyệt của Đại học Chile công bố đầu tháng 7, biến chủng Lambda có khả năng làm giảm mức độ kháng thể chống lại virus ở những người đã tiêm vaccine Covid-19 Sinovac của Trung Quốc. Được biết, đây là loại vaccine được sử dụng rộng rãi ở nước này.

Về mức độ lây nhiễm của Lambda, nghiên cứu này nhận định chính loại biến chủng này đã làm tăng nguy cơ lây nhiễm cho người dân ở Chile, bất chấp việc Chile là một trong những quốc gia tiêm chủng nhanh nhất thế giới. Hiện tại, biến chủng này đang chiếm hơn 1/3 số ca nhiễm tại Chile.

"Xét đến tình trạng biến chủng này lây lan nhanh chóng tại Peru, Ecuador, Chile và Argentina, chúng tôi đánh giá Lambda có nguy cơ đáng kể trở thành một biến chủng đáng lo ngại", nghiên cứu kết luận.

Đối vớ biến chủng Epsilon, trong một bài báo khoa học đăng trên tạp chí Science đầu tháng 7, các nhà khoa học chỉ ra ba đột biến của Epsilon làm giảm hiệu lực của các kháng thể trung hòa sinh ra từ những vaccine hiện nay, hoặc nhờ từng nhiễm nCoV. Các nhà khoa học này còn phát hiện Epsilon đã đã tự sắp xếp lại một đoạn protein gai đặc biệt mà virus sử dụng để bám vào tế bào người, đánh giá đây là cách tránh miễn dịch một cách gián tiếp.

Tuy nhiên, vào tháng 6 vừa qua, Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC) đã hạ cấp biến chủng Epsilon từ "đáng lo ngại" thành "đáng quan tâm", với lý do tỷ lệ nhiễm loại biến chủng này đã giảm đáng kể trên toàn quốc. WHO cũng hạ mức độ nghiêm trọng của biến chủng này, xếp vào danh sách cần theo dõi thêm.

Giới chuyên gia cho biết những biến chủng đáng lo ngại hiện nay dường như lây lan dễ dàng hơn, nhưng khi khả năng miễn dịch của cộng đồng gia tăng, virus sẽ chịu thêm áp lực tiến hóa mới có thể lách qua được lớp bảo vệ này. Cho nên trong bối cảnh biến chủng nCoV đang gia tăng hiện nay, các nhà khoa học có thể sẽ cần giải quyết vấn đề này bằng cách tăng liều vaccine.