Theo ước tính của Tổng cục Du lịch Việt Nam, dưới tác động của dịch Covid-19, các khách sạn, công ty lữ hành và công ty du lịch đã bị ảnh hưởng nghiêm trọng.

Nhiều khách sạn đã phải rút ngắn thời gian làm việc của nhân viên hoặc tạm thời đóng cửa vì không thể duy trì hoạt động. Một số khách sạn lớn chuyên phục vụ khách quốc tế cho biết doanh thu của họ sụt giảm mạnh trong giai đoạn chịu ảnh hưởng của dịch Covid-19.

Dù là ngành nghề bị ảnh hưởng đầu tiên và nặng nề nhất nhưng khách sạn có thể là ngành đầu tiên thoát khỏi “vùng trũng” sau đại dịch.

Khủng hoảng chưa từng có tiền lệ

CBRE Vietnam, đơn vị môi giới và tư vấn đầu tư bất động sản, nhận định Covid-19 đã gây nên khủng hoảng chưa từng có tiền lệ cho ngành khách sạn.

Sau khi đạt kỷ lục về lượng khách quốc tế với 18 triệu lượt trong năm 2019, Việt Nam ghi nhận sự sụt giảm về khách quốc tế trong quý I/2020 ở mức 18,1% so với cùng kỳ 2019, đồng thời lượng khách nội địa cũng giảm 18% so với cùng kỳ.

Tháng 3 là giai đoạn chịu nhiều ảnh hưởng nhất từ đại dịch trong quý vừa qua. Công suất khách sạn ở Hà Nội và TP.HCM trong tháng 3 giảm khoảng 70% so với cùng kỳ năm 2019, giữa lúc lượng khách quốc tế trong riêng tháng 3 cũng giảm mạnh đến 68,1% so với cùng kỳ năm trước.

Báo cáo thị trường khách sạn Việt Nam trong quý I của Savills Research cho thấy tình hình hoạt động kém nhất từ trước đến nay tại TP HCM, cả công suất phục vụ và giá phòng trung bình đều sụt giảm mạnh. Một phần nguyên nhân là từ sự sụt giảm về nhu cầu quốc tế, trước tiên từ khách du lịch Trung Quốc, tiếp đến là du khách Hàn Quốc và châu Âu.

Theo Bộ Công thương, việc đầu tư nhiều công trình khách sạn cũng phải tạm ngưng hoạt động xây dựng, kéo theo việc khai trương các khách sạn mới có thể sẽ bị trì hoãn.

Chẳng hạn, ở TP. Hồ Chí Minh, trong quý I/2020 vừa qua chỉ có thêm một dự án mới. Còn ở Hà Nội, trước khi đại dịch Covid-19 bùng phát dự kiến sẽ có thêm một khách sạn 4 sao với 343 phòng trong quý I/2020 và hai dự án khác trong năm 2020. Tuy nhiên, những diễn biến khó lường của dịch bệnh có thể sẽ ảnh hưởng đến việc khai trương 3 dự án trên trong năm 2020.

Đóng cửa, cắt giảm và phục vụ cách ly

Với lượng khách lưu trú sụt giảm mạnh, nhiều khách sạn đã phải đóng cửa, tạm ngưng hoạt động, cách giảm nhân sự, giảm giá phòng hoặc tình nguyện đăng ký làm khu cách ly.

Savills Vietnam dẫn nguồn thống kê của Sở Du lịch TP HCM cho biết 90% các doanh nghiệp du lịch vừa và nhỏ đã tạm đóng cửa. Lượng khách quốc tế đến thành phố giảm 43% so với cùng kỳ năm ngoái, xuống còn 1,3 triệu lượt.

Nhiều yêu cầu đặt phòng đã bị hủy trong tháng 2 và tháng 3. Để cạnh tranh, hầu hết hạng phòng đều giảm giá, đặc biệt ở Quận 5, nơi các khách sạn 3 sao nhắm đến du khách Trung Quốc.

Trong quý I, giá phòng trung bình đã giảm 14% so với cùng kỳ năm ngoái, xuống còn 77 USD/phòng/đêm.

Để bù đắp doanh thu sụt giảm, các nhà quản lý đã bố trí cắt giảm nhân lực tạm thời và chia ca làm việc. Một số đã cắt giảm hơn 50% nhân viên của họ và số khác được sử dụng làm các cơ sở y tế và cách ly tạm thời. Đây được xem là các giải pháp tình thế để bù đắp phần nào doanh thu trong giai đoạn khủng hoảng vì dịch bệnh.

Tính đến ngày 24/3, đã có 156 khách sạn 3 đến 5 sao của 24 tỉnh, thành phố đăng ký làm cơ sở cách ly tập trung có trả phí theo chỉ đạo của Ban Chỉ đạo quốc gia Phòng, chống dịch COVID-19 về việc sử dụng cơ sở lưu trú, khách sạn vào việc cách ly tập  trung.

Trong số các cơ sở lưu trú này, có những nơi cung cấp chi tiết số tiền lưu trú, tiền ăn, cũng có những điểm ủng hộ hoàn toàn cơ sở vật chất, giảm giá các dịch vụ đi kèm. Nhiều khách sạn không có nhân viên hoặc yêu cầu hỗ trợ nhân viên y tế để phục vụ người được cách ly.

Địa phương có danh sách đăng ký cơ sở lưu trú tham gia đông nhất là Đà Nẵng với 41 cơ sở. Đứng thứ hai là Đồng Nai với 29 cơ sở. Quảng Ninh đứng thứ 3 với 12 cơ sở.

Tại Hà Nội, công suất phục vụ phòng giảm 13% và doanh thu trên mỗi phòng có sẵn giảm 49% so với cùng kỳ năm ngoái.

Các khách sạn 3 sao và 4 sao có kết quả kém nhất với doanh thu trên mỗi phòng có sẵn giảm 60%, phần lớn do sự sụt giảm lượng khách du lịch tới Hà Nội.

Các khách sạn 5 sao chịu ảnh hưởng ít hơn do vẫn duy trì được nguồn khách chính của phân khúc cao cấp. Giá phòng trung bình giảm 13% so với cùng kỳ năm ngoái, xuống còn 127 USD/phòng/đêm, dẫn tới doanh thu trên mỗi phòng có sẵn giảm 46% so với cùng kỳ năm 2019.

Ba khách sạn đã được thiết lập làm khu cách ly là Khách sạn Thăng Long Espana, Khách sạn 3 sao Hòa Bình và Khách sạn 4 sao Mường Thanh Xa La.

Savills Vietnam dẫn báo cáo của Sở Du lịch Hà Nội cho biết từ tháng hai đến ngày 19/3, 151 khách sạn đã bị đóng cửa ở các quận Hoàn Kiếm và Đống Đa.

Doanh thu trên mỗi phòng có sẵn ở khu vực phía tây thủ đô giảm 43% so với cùng kỳ năm ngoái, bị ảnh hưởng bởi sự sụt giảm cuối tháng ba sau khi việc hoãn tổ chức Giải đua xe Công thức 1 dẫn đến các yêu cầu đặt phòng bị hủy.

‘Dịch vụ 5 sao, giá 3 sao’ và kỳ vọng vào khách nội địa

Theo ông Troy Griffiths, phó giám đốc điều hành Savills Vietnam, khách sạn là loại hình kinh doanh bị ảnh hưởng đầu tiên và nặng nề nhất nhưng cũng sẽ là một trong những ngành đầu tiên thoát khỏi vùng trũng. Nhu cầu trong nước sẽ dần trở lại ổn định và Việt Nam có triển vọng phục hồi ngành khách sạn nhanh chóng.

Bất chấp tình hình kinh doanh ảm đạm, Savills vẫn đưa ra dự báo tươi sáng dựa trên những phân tích trước đây từ dịch SARS năm 2003 và khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2009.

Đơn vị này cho rằng lượng khách quốc tế chỉ tạm ngưng và du lịch nửa cuối năm 2020 sẽ khởi sắc, đặc biệt ở thị trường nội địa.

Hậu đại dịch, du khách trong nước được kỳ vọng sẽ thúc đẩy ngành du lịch. Một số đường bay nội địa đã được mở lại từ cuối tháng 4 và tiếp đến có thể là các chặng bay quốc tế.

Bên cạnh nhu cầu du lịch trong nước tăng cao, các gói kích cầu và sự hỗ trợ của chính phủ sẽ góp phần vào sự phục hồi.

Covid-19 dường như được kiểm soát hiệu quả hơn ở châu Á, tạo lợi thế thu hút du khách ngay tại các nước thuộc châu lục này.

Việt Nam được đánh giá là một trong những quốc gia có thể mở lại ngành du lịch sớm nhất nhờ kiểm soát tốt dịch bệnh. Đến nay, cả nước đã có hơn 320 trường hợp nhiễm bệnh và tỷ lệ tử vong do Covid-19 bằng không.

Đầu tháng 5, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã phát động Chương trình “Người Việt Nam đi du lịch Việt Nam”, nhằm kích cầu du lịch nội địa, tạo điều kiện để người dân du lịch tới các vùng miền trong cả nước trong bối cảnh bình thường mới sau dịch Covid-19.

Đà Nẵng là địa phương hưởng ứng khá tích cực với việc công bố Chương trình kích cầu du lịch “Đà Nẵng tri ân - Danang Thank You 2020” vào ngày 23/5.

Chương trình đến nay đã thu hút được hơn 150 doanh nghiệp du lịch của thành phố tham gia với nhiều hình thức khuyến mãi “Giám giá sốc – Dịch vụ chuẩn – Chất lượng cao”, “giảm giá nhưng không giảm chất” hoặc gia tăng số lượng và chất lượng dịch vụ đi kèm.

8 công ty lữ hành uy tín được Ban tổ chức cùng Hiệp Hội Du lịch Đà Nẵng lựa chọn đã đăng ký tham gia cam kết đồng hành cùng chương trình kích cầu với Gói dịch vụ 3 ngày 2 đêm bao gồm: 2 đêm nghỉ ở khách sạn 5 sao và vé máy bay khứ hồi từ các địa phương đến Đà Nẵng trị giá 1.990.000 VNĐ (bay Vietjet Air) và 2.490.000 VNĐ (bay VietnamAirlines).

Chiến lược “Dịch vụ 5 sao, giá 3 sao” như của Đà Nẵng được xem là giải pháp hợp lý hiện nay cho ngành khách sạn nói riêng và ngành du lịch nói chung.

Hiệp hội Du lịch Việt Nam (VITA) cùng Hiệp hội Du lịch các địa phương trên cả nước cũng đã thống nhất triển khai Chương trình kích cầu du lịch nội địa trên phạm vi toàn quốc, từng bước chuẩn bị cho lữ hành quốc tế để phục hồi du lịch sau Covid 19.

Phó Chủ tịch thường trực VITA Vũ Thế Bình cho biết, khác với chương trình kích cầu trước đây chỉ chọn một số tỉnh không xảy ra dịch để đón du khách, chương trình kích cầu lần này được triển khai ở tất cả các địa phương trên cả nước, do tình hình dịch về cơ bản đã được kiểm soát rất tốt.

Về giá tour chương trình kích cầu, ông Vũ Thế Bình cho biết, sẽ có 2 phương án song song, thứ nhất là giá rẻ hơn tour du lịch thông thường từ 20-30% nhưng chất lượng dịch vụ không giảm; thứ hai là giữ nguyên giá nhưng tăng dịch vụ cao cấp cho khách.

Theo Chủ tịch VITA Nguyễn Hữu Thọ, chương trình kích cầu nội địa là hết sức quan trọng để khôi phục du lịch, thời điểm này việc kích cầu nên hướng tới kéo dài thời gian lưu trú của khách tại một điểm, hạn chế di chuyển.

“Mặc dù dịch chưa chấm dứt hoàn toàn nhưng chúng ta không thể ngồi chờ hết dịch, quan điểm của Chính phủ là vừa khôi phục hoạt động sản xuất kinh doanh, vừa đảm bảo an toàn phòng chống dịch bệnh. Du lịch là ngành tiên phong trong hoạt động khôi phục kinh tế nên các giải pháp tích cực gắn với đảm bảo an toàn luôn được đặt lên hàng đầu”, ông Bình khẳng định.

Năm 2019, du lịch Việt Nam phục vụ khoảng 85 triệu lượt khách nội địa. Đây là nguồn khách quan trọng của du lịch Việt Nam, đặc biệt trong bối cảnh dịch Covid-19 trên thế giới vẫn có những diễn biến phức tạp. Việc đẩy mạnh kích cầu du lịch nội địa sẽ là bài toán hợp lý và đúng đắn cho du lịch Việt Nam hiện nay.