Thời gian qua, cộng đồng mạng liên tiếp "dậy sóng" vì doanh nhân Nguyễn Phương Hằng lên sóng livestream cho biết đã nằm mơ thấy một số nghệ sĩ ăn chặn tiền từ thiện. Theo đó, những cái tên được réo gọi như Thủy Tiên, Trấn Thành, Đàm Vĩnh Hưng,... nhận phải nhiều chỉ trích.
Việc này trở thành đề tài nóng, gây ra nhiều tranh cãi. Một số người ủng hộ, số khác lại cho rằng bà Phương Hằng vu khống, làm ảnh hưởng đến danh dự, nhân phẩm các cá nhân khác.
Ai cũng có quyền tự do ngôn luận nhưng không thể tự do ngôn luận bất chấp hậu quả
Mới đây, TravelMag đã liên hệ luật sư để làm rõ vụ việc trên qua góc nhìn pháp lý. Luật sư Nguyễn Quốc Thành - Đoàn luật sư Đồng Nai, Giám đốc Công ty Luật TNHH Tốt & Cộng sự cho biết:
"Nếu bà Hằng có chứng cứ cho rằng một có nhân có hành vi vi phạm pháp luật thì có quyền tố cáo sự việc đến cơ quan chức năng. Nếu bà Hằng không sử dụng quyền này mà lại livestream, công khai đả kích, nhục mạ người khác, kết tội người ta... thì đó là hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng, có dấu hiệu của hành vi vu khống hoặc làm nhục người khác.
Ai cũng có quyền tự do ngôn luận nhưng không thể tự do ngôn luận bất chấp hậu quả, bỏ qua quyền và lợi ích của cá nhân khác. Quá trình livestream, có những khi bà Hằng đã dùng ngôn từ xấu, nhắc đích danh và hoặc có khi nói bóng gió các cá nhân, tổ chức. Tuy nhiên những lời lẽ của bà Hằng vẫn đa phần là lời mắng nhiếc chung chung nên khó xác định giữa "vi phạm đạo đức" và “vi phạm pháp luật”.
Trong trường hợp cơ quan chức năng muốn xử lý vì hành vi xúc phạm danh dự, nhân phẩm, làm nhục thì phải có đơn khiếu nại, tố cáo từ những người được bà Hằng nhắc tới một cách cụ thể.
Các mức chế tài cho hành vi sỉ nhục, lăng mạ người khác
Nói cách khác, hành vi xâm phạm danh dự, nhân phẩm, uy tín của cá nhân là hành vi vi phạm pháp luật và tùy theo mức độ vi phạm sẽ có chế tài xử phạt phù hợp.
Đối với hành vi chửi bới, sỉ nhục người khác trên mạng xã hội, nếu hành vi chưa đến mức cấu thành tội phạm thì có thể bị xử lý hành chính.
Cụ thể, theo Nghị định 15/2020/NĐ-CP, hành vi chia sẻ thông tin giả mạo, thông tin sai sự thật, xuyên tạc, vu khống, xúc phạm uy tín của cơ quan, tổ chức, danh dự, nhân phẩm của cá nhân…. . có thể bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000.
Nếu tiết lộ thông tin bí mật đời tư của cá nhân và bí mật khác (mà chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự) thì bị phạt tiền 20.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng.
Còn trường hợp hành vi lăng mạ người khác trên mạng xã hội có dấu hiệu nghiêm trọng thì tùy từng trường hợp cụ thể có thể bị xử lý tội Làm nhục người khác hoặc Vu khống.
- Theo đó, người nào xúc phạm nghiêm trọng nhân phẩm, danh dự của người khác thì bị phạt cảnh cáo, phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng hoặc phạt cải tạo không giam giữ đến 3 năm.
- Người nào bịa đặt hoặc loan truyền những điều biết rõ là sai sự thật nhằm xúc phạm nghiêm trọng nhân phẩm, danh dự hoặc gây thiệt hại đến quyền, lợi ích hợp pháp của người khác thì bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 2 năm hoặc phạt tù từ 3 tháng đến 1 năm.
- Sử dụng mạng máy tính hoặc mạng viễn thông, phương tiện điện tử để phạm tội thì bị phạt tù từ 1 năm đến 3 năm.
Như vậy có thể thấy pháp luật đề cập đến tất cả 2 hành vi: hành vi “xúc phạm” đơn thuần và hành vi “thông tin giả mạo, xuyên tạc, sai sự thật” nhằm xúc phạm người khác.
Những người nào cho rằng bị bà Hằng xúc phạm danh dự, nhân phẩm có thể làm đơn khởi kiện yêu cầu bác bỏ thông tin đó, yêu cầu người đưa ra thông tin xin lỗi, cải chính công khai và bồi thường thiệt hại; hoặc tố cáo bà Hằng để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình.
Các cá nhân bị nghi ngờ "ăn chặn tiền từ thiện" có thể tố cáo bà Phương Hằng không?
Luật sư Nguyễn Quốc Thành nói thêm: "Khi xét thấy quyền và lợi ích hợp pháp của mình hoặc của người khác bị xâm hại, người có quyền khởi kiện (cá nhân, cơ quan, tổ chức) gửi đơn khởi kiện đến Tòa án có thẩm quyền yêu cầu giải quyết. Kèm theo đơn khởi kiện phải có tài liệu chứng cứ chứng minh quyền, lợi ích hợp pháp của người khởi kiện bị xâm phạm. Người khởi kiện có thể nộp đơn trực tiếp tại Tòa án, gửi qua đường bưu chính hoặc gửi trực tuyến bằng hình thức điện tử qua cổng thông tin điện tử của Tòa án.
Đơn khởi kiện phải có những nội dung sau:
- Ngày, tháng, năm và địa điểm làm đơn khởi kiện (ví dụ: Hà Nội, ngày…tháng…năm…)
- Tên Tòa án nhận đơn khởi kiện: nếu là tòa án cấp huyện thì ghi rõ tòa án huyện gì, thuộc tỉnh hay thành phố trực thuộc trung ương nào, và địa chỉ của tòa án đó.
- Tên, nơi cư trú, làm việc của người khởi kiện là cá nhân. Nếu bên khởi kiện là tổ chức thì ghi rõ địa chỉ trụ sở; số điện thoại, và địa chỉ thư điện tử (nếu có). Trường hợp các bên thỏa thuận địa chỉ để Tòa án liên hệ thì ghi rõ địa chỉ đó;
- Tên, nơi cư trú, làm việc của người có quyền và lợi ích được bảo vệ là cá nhân. Đối với tổ chức thì ghi rõ địa chỉ trụ sở; số điện thoại, và địa chỉ thư điện tử (nếu có), và cũng ghi rõ người đại diện theo pháp luật của tổ chức đó.
- Tên, nơi cư trú, làm việc của người bị kiện là cá nhân, nếu bên bị kiện là tổ chức thì ghi rõ địa chỉ trụ sở; số điện thoại, địa chỉ thư điện tử (nếu có). Trường hợp không rõ nơi cư trú, làm việc hoặc trụ sở của người bị kiện thì ghi rõ địa chỉ nơi cư trú, làm việc hoặc nơi có trụ sở cuối cùng của người bị kiện;
- Đối với người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan thì cũng cung cấp thông tin tương tự như trên.
- Quyền, lợi ích hợp pháp của người khởi kiện bị xâm phạm; những vấn đề cụ thể yêu cầu Tòa án giải quyết đối với người bị kiện, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan; Nếu có người làm chứng thì ghi rõ họ, tên, địa chỉ của người làm chứng;
- Danh mục tài liệu, chứng cứ kèm theo đơn khởi kiện
Khi nhận đơn khởi kiện nộp trực tiếp, Tòa án có trách nhiệm cấp ngay giấy xác nhận đã nhận đơn cho người khởi kiện. Trong thời hạn 03 ngày làm việc, Chánh án Tòa án phân công một Thẩm phán xem xét đơn khởi kiện. Trong thời hạn 05 ngày làm việc, kể từ ngày được phân công, Thẩm phán phải xem xét đơn khởi kiện và có một trong các quyết định sau đây:
- Yêu cầu sửa đổi, bổ sung đơn khởi kiện;
- Thụ lý vụ án theo thủ tục thông thường hoặc rút gọn nếu vụ án có đủ điều kiện để giải quyết theo thủ tục rút gọn;
- Chuyển đơn khởi kiện cho Tòa án có thẩm quyền nếu vụ án thuộc thẩm quyền của tòa khác và thông báo cho người khởi kiện;
- Trả lại đơn khởi kiện nếu vụ việc đó không thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án.
- Kết quả xử lý đơn của Thẩm phán phải được ghi chú vào sổ nhận đơn và thông báo cho người khởi kiện.
Thụ lý và phân công thẩm phán giải quyết vụ việc:
- Sau khi nhận đơn khởi kiện và tài liệu, chứng cứ kèm theo, nếu xét thấy vụ án thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án thì Thẩm phán phải thông báo ngay cho người khởi kiện biết để họ đến Tòa án làm thủ tục nộp tiền tạm ứng phí trong trường hợp họ phải nộp tiền tạm ứng án phí.
- Thẩm phán thụ lý vụ án khi người khởi kiện nộp cho Tòa án biên lai thu tiền tạm ứng án phí.
- Trong thời hạn 03 ngày làm việc, Thẩm phán phải thông báo bằng văn bản cho các đương sự, tổ chức, cá nhân có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đến việc giải quyết vụ án, cho Viện kiểm sát cùng cấp về việc thụ lý vụ án.
- Chánh án Tòa án quyết định phân công Thẩm phán giải quyết vụ án bảo đảm nguyên tắc vô tư, khách quan, ngẫu nhiên.