Một chuyến đi xe đạp từ trung tâm thủ đô đến các vùng lân cận sẽ giúp bạn thấy được sự phát triển và đổi thay của một thành phố 2 triệu dân. Điểm tham quan đầu tiên là Đài Độc lập Phnom Penh, nơi kỷ niệm sự kết thúc thời kỳ kiểm soát thuộc địa của Pháp vào năm 1953. Trên những hàng cây trải dài dọc theo đại lộ, khu vực này có những không gian xanh mát nhất của thành phố và những bức ảnh chụp các quốc gia đã định hình đất nước Campuchia như ngày nay.

Khu vực này còn có một đài tưởng niệm cố Quốc vương Norodom Sihanouk, người có quan hệ mật thiết với Bắc Kinh, Trung Quốc. Và gần đó là tổ hợp sòng bạc NagaWorld khổng lồ lớn nhất Campuchia.

Trên con đường chạy về phía Bắc đến Cung điện Hoàng gia, tối nào cũng có các gia đình ra trước sân ngồi ăn vặt, các cô tập thể dục nhịp điệu, trẻ con chơi đùa cùng nhau và thanh thiếu niên thì chụp ảnh tự sướng. Nhịp sinh hoạt thường ngày đã dần trở lại khi nỗi sợ Covid-19 giảm đi.

Tiếp tục trải nghiệm Phnom Penh về phía Bắc, bạn sẽ bắt gặp tàn dư của người Trung Quốc trong lịch sử thành phố được thể hiện ở Xie Tian Gong, một ngôi chùa, trường học được xây dựng vào năm 1880, có một vài nhà buôn cũ, cửa hàng cũng ở gần đó, lối sinh hoạt xa xưa dường như không có nhiều thay đổi. Điều này hoàn toàn trái ngược với kiến trúc hiện đại của Trung Quốc ngày nay là sự xuất hiện của các tòa nhà lớn và trung tâm thương mại.

Phát triển kinh tế, xây dựng cơ sở hạ tầng và thay thế những công trình cũ là câu chuyện muôn năm thuở ở Campuchia. Điều này càng được nhấn mạnh khi bạn đi qua cây Cầu Hữu nghị Campuchia - Nhật Bản và tiếp tục tiến về phía Bắc, ôm lấy bờ sông trên con đường hẹp gập ghềnh đầy bê tông và sỏi. Nơi này từng có một nhà thờ Công giáo nhỏ được xây dựng vào năm 1919 bởi các nữ tu dòng Carmelite, đây cũng là một trong những ngôi nhà thờ duy nhất còn sót lại sau nạn diệt chủng Khmer Đỏ, nhưng giờ đây, nó cũng đang trở thành một đống đổ nát.

Sự phát triển ở Phnom Penh đang diễn ra với quy mô lớn để duy trì nhu cầu ổn định của tầng lớp trung lưu. Những vùng đất trống và cánh đồng bị chìm trong bê tông để mở các trường đại học mới, hội trường đám cưới, nhà hàng, trung tâm đại lý xe hơi… Khi đi qua những ngôi làng khiêm tốn dọc bờ sông, bạn có thể nhìn thấy những đứa trẻ hồn nhiên chơi đùa trước những ngôi nhà gỗ có bóng mát của cây ăn quả và những ngôi chùa Phật giáo lâu đời. Nhưng liệu họ có thể gìn giữ điều này bao lâu nữa?

Vào năm năm trước, khu vực này không có cảm giác là một phần của Phnom Penh, cuộc sống này là ở nông thôn với những cánh đồng lúa, con đường mòn hẹp và cao hơn một chút so với những hàng cọ và đường chân trời chạy tít. Trên những con đường mòn đó, bạn dễ dàng bắt gặp những chú bò, dê và gà đang đi cùng với mình và chậm rãi tiến đến những đồn điền trồng xoài, những khu vực trồng rau trên con đường về tưởng niệm.

Quần thể tượng đài Win-Win thể hiện sự hoành tráng trong thiết kế. Hàng tấn đá granit và đá cẩm thạch được đánh bóng bao phủ mọi bề mặt cùng với bãi đậu xe rộng lớn. Đài tưởng niệm thể hiện vai trò của thủ tướng Hun Sen và đỉnh cao chính trị của đất nước Campuchia với thông điệp gửi đến mọi người rằng: Từ sự kết thúc của cuộc xung đột với Khmer Đỏ, mọi người dân đều được hưởng hòa bình và thịnh vượng.

Có thể tượng đài này khó có thể tạo được dấu ấn đối với kiến trúc và lịch sử toàn cầu như đền thờ Angkor, thế nhưng khi trải nghiệm Phnom Penh bằng xe đạp, nó lại thu hút bởi sự ghi nhớ công lao với nhà lãnh đạo đất nước cũng như cuộc sống của người dân Campuchia đã thay đổi thế nào kể từ năm 1998.

Nhưng nhìn chung, dưới một góc nhìn thân thiện và dễ chịu hơn thì một chuyến trải nghiệm Phnom Penh bằng xe đạp sẽ cho bạn những cái vẫy tay chào của mấy nhóc Campuchia đi kèm các cuộc đua xe đạp không hồi kết khi chúng thấy bạn chạy ngang nhà, những chuyến phiêu lưu qua các cánh đồng rồi bất chợt tận hưởng một vài lon nước ngọt mát lạnh từ máy bán hàng tự động. Đơn giản tận hưởng thế thôi.