Những dự án đầu tư của Trung Quốc ồ ạt đổ vào Maldives làm dấy lên lo ngại nguy cơ Bắc Kinh lợi dụng nhằm phục vụ mục đích quân sự và chính trị chiến lược.

Hợp đồng thuê cù lao Feydhoo Finolhu

Feydhoo Finolhu là cù lao nhỏ, có diện tích khoảng 1,3 km2, nằm cách thủ đô Male của Maldives khoảng 3 hải lý. Tháng 12/2016, một công ty không tiết lộ danh tính của Trung Quốc được chính phủ Maldives cho phép thuê lại cù lao này với giá hữu nghị chỉ 4 triệu USD.

Vị trí chiến lược của Feydhoo Finolhu cho phép người làm chủ hòn đảo kiểm soát giao thông đến và đi từ sân bay quốc tế ở thủ đô Male, cũng như các vùng biển lân cận.

Hợp đồng thuê Feydhoo Finolhu rẻ một cách khó hiểu cùng vị trí chiến lược của cù lao này làm dấy lên lo ngại đây không chỉ là thỏa thuận về phát triển thương mại.

Việc các bên liên quan không công bố danh tính công ty thuê Feydhoo Finolhu càng làm dấy lên những đồn đoán về bản chất hoạt động hợp tác giữa Maldives và công ty Trung Quốc.

Khu nghỉ dưỡng tại đảo san hô Kunaavashi

Một dự án khác của Trung Quốc tại Maldives là khu nghỉ dưỡng trên đảo san hô Kunaavashi, cách thủ đô Male 35 hải lý. Hòn đảo này được thuê trong thời hạn 50 năm bởi liên doanh Trung Quốc Guangdong Beta Oceans và đối tác bản địa là Tolarno Maldives Kunaavashi.

Công tác nạo vét và thi công xây dựng được khởi động từ năm 2015. Ban đầu, khu nghỉ dưỡng tại Kunaavashi được kỳ vọng sẽ mở cửa hoạt động vào cuối năm 2016. Tuy nhiên, dự án này tới nay vẫn chưa hoàn thành.

Dự án tại Kunaavashi cũng làm dấy lên lo ngại về khả năng đảo san hô này được sử dụng cho mục đích quân sự bí mật. Tuy nhiên, những nghi ngờ đã giảm xuống sau khi các bên liên quan tới dự án công khai thông tin và hoạt động xây dựng.

Hình ảnh vệ tinh cho thấy các công trình xây dựng tại Kunaavashi dường như là khu nghỉ dưỡng đúng nghĩa, với những villa nằm dọc bờ biển, các ngôi nhà trên mặt nước, những hàng cây cọ và một cảng nước nông phục vụ mục đích dân sự.

Đầu tư lớn tại thủ đô Male

Những dự án lớn và nổi bật nhất của Trung Quốc là phát triển cơ sở hạ tầng ở thủ đô Male và vùng phụ cận Hulhumale. Tại thủ đô Male, Trung Quốc rót tiền giúp chính phủ Maldives xây dựng trung tâm hành chính và thương mại.

Hai dự án quan trọng nhất là mở rộng sân bay quốc tế Velena ở thủ đô Male và xây dựng cầu Sinamale nối thủ đô với vùng Hulhumale. Hai dự án này nhận vốn đầu tư từ Ngân hàng Xuất Nhập khẩu Trung Quốc.

Beijing Urban Construction là tập đoàn xây dựng Trung Quốc ký thỏa thuận mở rộng sân bay Velena năm 2014. Đáng chú ý, công ty Trung Quốc đã thay thế tập đoàn GMR của Ấn Độ, công ty trước đó được Maldives chọn để tiến hành dự án mở rộng sân bay.

Sau 4 năm, một đường băng dài 3.400m mở rộng về phía đông của đường băng cũ được khai trương vào năm 2018. Việc mở rộng sân bay bao gồm xây dựng mới một khu tiếp nhiên liệu và nhà ga hàng hóa của sân bay Velena. Để phục vụ dự án, chính phủ Maldives phải vay 800 triệu USD từ ngân hàng Trung Quốc.

Những dự án dang dở

Các công ty Trung Quốc theo đuổi nhiều dự án khác tại Maldives, một số vấp phải nghi ngờ về mục tiêu quân sự và chiến lược.

Năm 2015, dự án xây dựng đảo Fahala tại rạn san hô Thaa được Maldives trao cho tập đoàn China Engineering and Machinery Corporation của Trung Quốc. Một dự án khác cũng thuộc về các công ty Trung Quốc là dự án xây dựng tại đảo Olhugiri. Mặc dù vậy, CSIS cho biết chưa có tiến triển tại cả hai dự án ở Fahala và Olhugiri.

Một dự án thu hút nhiều sự chú ý là trạm quan trắc hải dương trên đảo Makunudhoo, được Cơ quan Hải dương quốc gia Trung Quốc thúc đẩy. Năm 2017, Trung Quốc và Maldives thống nhất triển khai dự án, cùng thời điểm hai nước ký kết thỏa thuận thương mại tự do mới.

Dự án trên đảo Makunudhoo vấp phải sự phản đối từ phía Ấn Độ, khi New Delhi cho rằng trạm quan trắc hải dương sẽ được Bắc Kinh lợi dụng phục vụ những mục đích khác ngoài quan sát và nghiên cứu khoa học.

Trong suốt năm 2018, các quan chức Ấn Độ liên tục hối thúc Maldives hủy bỏ dự án hợp tác với Trung Quốc. Tới tháng 6/2019, thỏa thuận về trạm quan trắc hải dương trên đảo Makunudhoo bị Maldives hủy bỏ.

"Maldives là nước nhỏ, phụ thuộc vào vay vốn nước ngoài, cùng với vị trí chiến lược của nó, làm dấy lên những lo ngại Trung Quốc sẽ sử dụng đòn bẩy kinh tế để đạt được nhượng bộ chính trị", CSIS bình luận.

Các quốc gia trong khu vực, đặc biệt là Ấn Độ, lo ngại Bắc Kinh có thể tìm cách đi xa hơn, tiếp cận các cơ sở tại Maldives nhằm phục vụ mục đích quân sự, như dự án trạm quan trắc trên đảo Makunudhoo mà nay đã bị hủy bỏ.