Câu chuyện hiếm khi xảy ra
Câu chuyện cắt giảm phí thuê mặt bằng của Thế Giới Di Động hiện đang là chủ đề nóng, gây nên nhiều ý kiến trái chiều trong giới kinh doanh.
Sự việc xuất phát từ những hình ảnh chụp văn bản được cho là của MWG gửi tới đối tác cho thuê mặt bằng, được ông Trần Kỷ Mùi (Bình Định) đăng tải. Trong đó, ở văn bản gửi chung các đối tác, MWG đề nghị "KHÔNG TÍNH TIỀN THUÊ và không thanh toán 100% tiền thuê mặt bằng trong thời gian cửa hàng phải đóng cửa hoàn toàn, không kinh doanh theo yêu cầu bắt buộc của cơ quan Nhà nước; KHÔNG TÍNH TIỀN THUÊ 70% và thanh toán 30% tiền thuê mặt bằng trong thời gian cửa hàng bị hạn chế bán hàng để phối hợp phòng chống dịch".
Với thời gian áp dụng từ 1/1 - 1/8/2021, công văn của TGDĐ đề nghị tiền thuê đã thanh toán sẽ cấn trừ vào các kỳ thanh toán tiếp theo, cũng như sẽ áp dụng cho đến hết hạn hợp đồng thuê nếu xảy ra các trường hợp bất khả kháng buộc cửa hàng phải tạm đóng cửa hoặc hạn chế bán hàng.
Đây được coi là trường hợp hiếm khi xảy ra trong kinh doanh bởi thông thường hay xảy ra điều ngược lại: chủ mặt bằng đề nghị tăng giá mặt bằng cho thuê đối với bên thuê.
Trong trường hợp này, MWG không những đưa ra lời đề nghị mà còn chủ động cấn trừ số tiền vào các kỳ thanh toán tiếp theo mà chưa hề được sự đồng ý của chủ mặt bằng.
Việc tự ý giảm tiền thuê mặt bằng dưới góc nhìn pháp lý
Trao đổi với chúng tôi, Luật sư - Thạc sỹ Trần Xuân Hùng (Công ty TNHH Speedinvest) cho biết vụ việc này cần được xem xét công bằng cho tất cả các bên từ cả góc độ xã hội và pháp lý. Theo ông Hùng, có ba điểm chính cần suy xét như sau:
Thứ nhất đó là tính đúng của các văn bản đang lan truyền trên mạng. Việc bất ngờ một văn bản gây tranh cãi về mặt pháp lý được lan truyền trên mạng có thể ảnh hưởng tới uy tín, danh dự và công việc kinh doanh của các bên, vì vậy khi chưa xác minh được tính đúng, tính chính xác của văn bản, không nên vội vàng kết luận.
Để làm được điều này cần xác minh ba nội dung chính:
- Về thẩm quyền ban hành văn bản: Công văn, thông báo giảm đóng phí này do ai ban hành: người ký có phải người có đủ thẩm quyền đại diện cho công ty hay không: người dại diện theo pháp luật hoặc người được ủy quyền ban hành văn bản.
- Về nội dung văn bản: Nội dung này có phù hợp với quy định pháp luật hay không, có đúng với hợp đồng, thỏa thuận ký kết giữa các bên hay không. Việc này khi chưa đọc hợp đồng giữa các bên thì không đủ căn cứ để phán xét.
- Về trình tự ban hành: Việc để lưu truyền trên mạng xã hội là do Công ty chủ động hay chỉ là văn bản nội bộ đang nghiên cứu mà chưa được lưu truyền sang bên ngoài. Phải chăng có hiểu nhầm dẫn đến việc lan truyền không đáng có này.
Thứ hai là phải xem xét về khía cạnh pháp lý. Dưới góc độ học thuật, các văn bản ban hành bởi một bên trong hợp đồng mà có kết quả dẫn tới thay đổi một hoặc một số nội dung trong hợp đồng được coi là hành vi pháp lý đơn phương thể hiện ý chí của đơn vị phát hành văn bản. Và cũng cần phải xem xét hành vi này dừng lại ở việc tuyên bố (thể hiện ý chí) hay đã đến giai đoạn thực hiện (đến kỳ hạn đóng tiền thì đóng tiền chưa, đóng bao nhiêu, đúng ngày giờ không….). Và quan trọng hơn là hành vi pháp lý đơn phương này có gây thiệt hại gì cho các bên tham gia hợp đồng.
Thứ ba là việc đúng hay sai đó là tính cá biệt của vụ việc. Có thể Công ty ban hành một form văn bản giống nhau áp dụng cho các hợp đồng tương tự, nhưng đúng hay sai còn phụ thuộc vào ý chí và thiện chí của bên đối tác. Ví dụ một đối tác ở Hà Nội thông cảm và đồng ý với nội dung công văn thì vụ việc được đánh giá là bình thường và hợp lý còn nếu một đối tác ở Bình Định không đồng ý thì các bên sẽ phải ngồi lại với nhau và phải đối xử trên cơ sở tôn trọng tuyệt đối hợp đồng đã giao kết.
Và những điều còn lại
Như vậy, cho đến thời điểm này, còn quá sớm để nói MWG đúng hay sai. Tuy nhiên sự việc diễn ra giữa MWG và những người cho thuê mặt bằng (nhận được văn bản và thông báo của MWG) vẫn có điểm đáng tiếc.
Trong lúc dịch bệnh diễn ra, việc miễn, giảm tiền mặt bằng giữa người cho thuê và người thuê là những nghĩa cử chia sẻ thể hiện sự nhân văn. Suy cho cùng, mối quan hệ giữa bên cho thuê mặt bằng và MWG là mối quan hệ giữa người bán hàng - khách hàng.
Nếu MWG kiên nhẫn thuyết phục chủ mặt bằng cho thuê giảm giá thay vì gửi một thông báo về mức tiền thuê đã được tự ý giảm (có thể khiến chủ mặt bằng có thể có cảm giác bị áp đặt)?
Nếu chủ mặt bằng xem xét đề nghị của MWG, cân nhắc đến những khó khăn của doanh nghiệp trong bối cảnh dịch bệnh và có những chia sẻ với chính "Thượng đế" của mình?
Nhưng những hành động của hai bên dường như đã đi quá mức độ "bình thường" của sự chia sẻ này: bên thuê mặt bằng tự ý giảm giá thuê; còn bên cho thuê không đồng ý và có thể sẽ sử dụng pháp lý để giải quyết vấn đề này.
Có lẽ, nếu cả hai bên (bên thuê và bên cho thuê) vẫn không thoả thuận được và cùng duy trì quan điểm của mình như hiện tại thì sẽ cần có sự tham gia của bên thứ ba để phân xử.
Tuy nhiên, sau tất cả những vấn đề trên, MWG vẫn là cái tên được các báo nhắc đến miễn phí nhiều hơn so với các doanh nghiệp khác trên các phương tiện thông tin truyền thông trong khoảng vài ngày vừa qua.