Tục uống tro cốt người chết của bộ tộc cổ ở Amazon
Bộ tộc Yanomami ở những cánh rừng Amazon khiến cả thế giới kinh ngạc, khi họ duy trì tập tục... uống tro cốt người chết qua một món súp.
Yanomami là ai?
Yanomami (Yąnomamö hoặc Yanomama) là một tộc người ở rừng nhiệt đới Amazon, biên giới giữa Venezuela và Brazil. Tộc này có khoảng 35.000 người, sống tại khoảng 200 - 250 ngôi làng. Yanomami là bộ tộc lớn nhất của vùng.
Bộ tộc Yanomani được cho là xuất hiện từ thế kỉ 17. Tới hiện tại, họ vẫn sống hoang dã như thuở trước với lối săn bắt, canh tác và hoạt động thương mại duy nhất là buôn bán bông, thuốc lá tự trồng. Người Yanomami làm nông, đốt nương làm rẫy và trồng trọt. Họ săn khỉ, nai, chim cánh cụt.
Đàn ông Yanomami.
Lối sống có phần hoang dã là lý do người Yanomami vẫn duy trì những nghi thức mai táng đáng sợ, uống tro cốt người chết là một trong số đó.
Vì sao người Yanomami uống tro cốt?
Người Yanomami không coi cái chết là lẽ tất yếu của sự sống. Đối với họ, ai đó mất đi là vì pháp sư của bộ lạc đối thủ đã cử một linh hồn độc ác đến tấn công.
Để bảo vệ linh hồn "vừa bị tấn công" ấy và khiến "người chết hòa vào thân xác người sống", những người Yanomami sẽ hỏa táng để lấy tro và đưa tro ấy vào cơ thể. Nghi thức này gồm các bước như:
- Quấn thi thể trong lá và để ở bìa rừng trong khoảng 30 đến 45 ngày.
- Trở lại bìa rừng, lấy những mảnh xương của thi thể để hỏa táng
- Sau khi hỏa táng, phần tro cốt sẽ được trộn cùng chuối lên men để tạo thành một món như súp
- Món súp này được đựng trong một quả bầu. Người làng sẽ tụ họp lại, truyền tay nhau quả bầu này và ăn một ít súp
Người Yanomami tin rằng khi uống tro cốt trong trái bầu, linh hồn người chết sẽ tìm được sự thanh thản
Nghi thức này cũng tương tự với người bị kẻ thù hữu hình sát hại. Tuy nhiên, chỉ có cánh phụ nữ mới truyền tay nhau quả bầu. Cánh đành ông trong bộ lạc sẽ lên kế hoạch phục thù và tác chiến. Nếu kế hoạch không thành, họ không được phép ăn hết tro cốt cho đến khi họ tin rằng người đã khuất đã được phục thù, không con vướng bận gì nữa.
Văn hóa Yanomami truyền thống đánh giá cao vào hành vi hung hăng. Người Yanomami liên tục chiến đấu với nhau. Phần lớn đời sống xã hội Yanomami tập trung vào việc hình thành liên minh thông qua thương mại, chia sẻ lương thực với các nhóm thân thiện khác; đồng thời tiến hành chiến tranh chống lại các làng thù địch.
Các thành viên tộc Yanomami đợi kiểm tra Covid-19 ở Alto Alegre, bang Roraima vào tháng 7 năm ngoái. Ảnh: Nelson Almeida / AFP / Getty Images
Đến những năm 1990, người Yanomami bị đe dọa bởi sự xâm nhập của những những đoàn thợ mỏ Brazil vào lãnh thổ của họ ở bang Roraima của Brazil. Năm 1991, chính phủ Brazil dành một diện tích khoảng 93.240 km vuông (trên 30 % lãnh thổ tổ tiên của họ) cho người Yanomami sinh sống.
Đếnđầu thế kỷ 21, cam kết của chính phủ với việc hoạch định, cam kết ranh giới lãnh thổ cho người Yanomami vẫn chưa thống nhất.
