Lăng cụ Đồ Chiểu rất quen thuộc đối với người con đất Ba Tri, Bến Tre. Bao năm tháng trôi qua, nơi đây vẫn ngày ngày chở che nơi yên nghỉ của Cụ Nguyễn Đình Chiểu - người nhà giáo, thầy thuốc mù "đánh" quân xâm lược bằng ngòi bút đã khiến bao thế hệ con cháu cúi đầu nể phục. Không chỉ là một địa điểm tham quan du lịch, hiện tại, lăng cụ Đồ Chiểu còn là một nơi lý tưởng để phục vụ công tác giảng dạy, hoạt động ngoại khóa của các trường học. 

Nguyễn Đình Chiểu (1822 - 1888), là một nhà thơ, nhà văn hóa cận đại của Việt Nam. Đến năm 1851, ông mới mở trường dạy học và làm thuốc. Sau khi ông mất, đến năm 1972 thì chính quyền Sài Gòn xây dựng đền thờ cũ. Sau đó, đền thờ mới được khởi công xây dựng vào ngày 1/7/2000 và khánh thành vào ngày 1/7/2002, chính thức đưa lư hương và tượng của cụ vào thờ. 

Lăng cụ Đồ Chiểu một quần thể kiến trúc vô cùng đồ sộ. Dẫn vào ngôi đền là cổng tam quan được xây dựng theo kiến trúc đặc trưng của đền chùa Việt Nam. Nhìn từ xa đã thấy được dãy ngói lấp lánh và cột trụ sơn màu đỏ son nổi bật. Bước qua cổng là khoảng sân rộng, lát đá, xung quanh trồng nhiều loại hoa kiểng bonsai quý, khoe sắc quanh năm. Hai bên phía hàng rào là 2 hàng dương xanh ngắt, xa xa là bụi tre ngà, những cây phượng vĩ,… tỏa bóng mát cho những người con về thăm lăng mộ.

Tiền đình trong lăng cụ Đồ Chiểu là một nhà vuông to, gọn, phía trong có đặt tấm bia lớn, thu hút ánh nhìn đầu tiên của du khách khi bước vào trong. Trên tấm bia khắc tiểu sử, cuộc đời cũng như sự nghiệp của nhà thơ yêu nước Nguyễn Đình Chiểu. Đối với những người chưa biết về ông, tấm bia này cũng đã giới thiệu đôi nét phần nào về cụ Đồ để du khách tham quan hiểu rõ.

Phía sau tiền đình là phần chánh điện bề thế. Những trụ cột chống đỡ chánh điện to hơn 1 vòng tay người lớn ôm, màu nâu đất trầm lắng theo thời gian. Ngay giữa lăng là tượng bán thân của cụ Đồ Chiểu được đúc bằng đồng bóng loáng, tỉ mỉ, luôn được lau chùi sạch sẽ. Có thể nói, nhà thơ yêu nước luôn ở trong trái tim của người dân, như một niềm tự hào, nể phục. Phía bên trái của bức tượng là mảng phù điêu tả cảnh cụ đọc văn tế “Lục tỉnh sĩ dân trận vong” tại chợ Đập năm 1883. Còn mảng phù điêu bên phải miêu tả trận chiến của Phan Ngọc Tòng tại Giồng Gạch.

Sau chánh điện là khu nhà tưởng niệm, lưu giữ những hiện vật về cuộc đời và sự nghiệp của cụ Đồ Chiểu. Ở đây có những quyển sách, tư liệu lịch sử, những tấm ảnh chụp các cấp lãnh đạo xuống tham quan lăng mộ. Đây cũng là một khu vực khá thu hút đối với những người đam mê lịch sử. Những tấm ảnh ở đây tái hiện rất sinh động cuộc đời nhà thơ yêu nước Nguyễn Đình Chiểu. Ngoài ra, còn có một khu bán quà lưu niệm với những đồ thủ công mỹ nghệ làm từ dừa, dầu dừa - một nét đặc trưng của vùng đất Bến Tre, để cho du khách thoải mái chọn lựa những món đồ ưng ý về làm quà.

Phía sau khu lưu niệm là khu mộ của nhà thơ Nguyễn Đình Chiểu. Ở đây, gia đình cụ được chôn cất sát nhau. Mộ cụ Đồ được khắc chữ Nhật, mộ vợ ông là cụ bà Lê Thị Điền khắc chữ Nguyệt. Và gần đó là mộ của con gái cụ Đồ – nữ sĩ Sương Nguyệt Anh cũng là một nhà thơ, nhà báo rất nổi tiếng thời bấy giờ. Khuôn viên mộ có một đồi cỏ nhỏ, xung quanh là những cây sứ cho hương thơm, cây me tỏa bóng mát, ao sen thanh khiết,… năm này qua năm khác tô đẹp cho khu lăng mộ.

Người ta nói câu “đất lành chim đậu” quả không sai. Các thầy cô cũng hay mượn nơi đây để dạy học môn lịch sử cho lớp trẻ. Đó cũng là một cách học đi đôi với hành.

Ngày nay, lăng cụ Đồ Chiểu là một trong những nơi thu hút khách du lịch tham quan khi đến với Bến Tre. Khi nói về nơi đây, người dân Ba Tri luôn dành tình cảm thân thương, trìu mến và rất đỗi tự hào. Có lẽ những ai đã từng đến nơi này đều không thể nào quên được hình ảnh ông Đồ “tàn nhưng không phế”, quyết đem ngòi bút đánh bại quân xâm lược.