"Mồng một Tết cha, mồng hai Tết mẹ, mồng ba Tết thầy" được xem là câu nói thường trực của người Việt mỗi độ Tết đến xuân về. Câu nói này hàm chứa ý nghĩa như một lời phân chia ngày Tết của mỗi người nhằm mong muốn con cái thể hiện đạo hiếu với cha mẹ cũng như công dạy dỗ của thầy cô giáo. Vậy tại sao lại có câu nói này?

Theo các chuyên gia văn hóa, trong các sách xưa, đặc biệt là sách "Câu cửa miệng" của Trần Duy Vôn chỉ nói là "Mồng một Tết cha, mồng ba tết thầy". Câu nói này với hàm ý là mồng một, mồng hai là ngày báo hiếu cha mẹ, mồng ba là ngày đền đáp công ơn dưỡng dục của thầy, chứ không có đoạn mồng hai Tết mẹ.

Một giả thuyết khác mà các chuyên gia nghiên cứu rằng, "mồng một Tết cha, mồng hai Tết mẹ, mồng ba Tết thầy" có ý nghĩa, cha là bên nội, mẹ là bên ngoại cho hợp lý. Tức là mồng một thì chúc Tết bên nội, mồng hai thì về nhà ngoại thăm hỏi, chúc tụng.

Còn về mồng ba Tết thầy, các cụ xưa giải thích đây là truyền thống "tôn sư trọng đạo" của người Việt. Người xưa rất trọng người thầy, xem người như là người cha thứ hai của mình. Thế nên vào những ngày đầu năm, sau khi cúng gia tiên và chúc Tết ông bà, cha mẹ, vào mồng 3 người Việt thường đến thăm hỏi thầy xưa, dành tặng những món quà mong muốn thầy có nhiều sức khỏe trong năm mới.

Ngày “Tết thầy” này được xem như là “ngày Nhà giáo Việt Nam” thời xưa – khi ngày 20/11 chưa chính thức ra đời, là cơ hội để biết bao thế hệ học trò tỏ lòng biết ơn đến những người đưa đò. Ngoài ra, đây cũng là dịp những người trẻ Việt họp lớp, giao lưu với những người bạn cũ sau một năm dài ít có cơ hội gặp gỡ.

Trên tinh thần đó, ngày mùng 3 là ngày người Việt dành cho thầy cô giáo – những người đã dành sự hi sinh lớn lao cho sự nghiệp trồng người không mệt mỏi. Với tinh thần “tôn sư trọng đạo”, người Việt luôn quan niệm “Nhất tự vi sư, bán tự vi sư” (một chữ là thầy, nửa chữ cũng là thầy).