Tuần qua, hàng nghìn chiếc xe jeepney, được xem là những "vua đường phố" của Philippines, được phép đón khách trở lại trên một số tuyến tại thủ đô Manila. Đây là tin vui với cả tài xế và những người thường sử dụng loại xe này để đi làm.

"Không khẩu trang, không đi xe"

Có hàng chục nghìn chiếc xe jeepney lăn bánh trên những con đường đông nghẹt ở thủ đô Manila của Philippines trước khi bị buộc phải tạm ngưng hoạt động cách đây 15 tuần, khi chính quyền áp dụng các biện pháp hạn chế để chống dịch. Tính đến ngày 4/7, Philippines ghi nhận tổng cộng hơn 40.330 ca nhiễm và 1.280 ca tử vong do Covid-19.

Từ hôm 3/7, khoảng 6.000 chiếc jeepney đã được phép hoạt động trở lại. 

"Nếu không có jeepney, chúng tôi tốn kém quá nhiều. Giờ đây chúng tôi có thể tiết kiệm được nhiều tiền khi jeepney hoạt động trở lại", một hành khách tên Alejandra Carable chia sẻ.

Đi jeepney chỉ tốn khoảng 9 peso (hơn 4.000 đồng), rẻ hơn đi tàu hỏa, taxi và một số phương tiện giao thông vốn đã được phép hoạt động trở lại cách đây một tháng khi chính quyền bắt đầu nới lỏng một trong những gói biện pháp hạn chế khắt khe và lâu dài nhất thế giới.

Việc người dân đi làm trở lại bỗng gặp rắc rối vì thiếu jeepney. Người đi làm lâm vào cảnh không biết xoay xở ra sao, trong khi một số công ty gặp khó khăn trong chuyện đưa đón nhân viên.

Giờ đây, dù đón khách trở lại, jeepney phải hoạt động ở mức hạn chế. Hình ảnh được truyền thông đăng tải cho thấy các jeepney được lắp tấm nhựa để ngăn cách chỗ ngồi của khách và có gắn bảng thông báo: "Không khẩu trang, không đi xe".

Hành khách phải được kiểm tra thân nhiệt trước khi lên xe. Đài CNN Philippines cũng quay cảnh các tài xế trở lại làm việc dưới trạng thái bình thường mới, đeo khẩu trang kín mũi miệng.

Trước dịch, thông thường các xe jeepney chở tới 15 người ngồi san sát nhau. Tuy nhiên, Ban Quản lý và nhượng quyền giao thông đường bộ (LTFRB) của nước này yêu cầu các nhà điều hành jeepney hoạt động chỉ một nửa số ghế ngồi để hạn chế sự lây lan của virus.

Mới chỉ 10% được hoạt động trở lại

Xe jeepney là một trong số những "nạn nhân" đầu tiên của đại dịch COVID-19, khi Chính phủ Philippines áp dụng lệnh phong tỏa. Nhiều tài xế lâm vào cảnh khốn đốn vì thất nghiệp và phải đi ăn xin để sống qua ngày. Họ đặt trên jeepney những tấm bìa có dòng chữ kêu gọi mọi người cho tiền và đồ ăn.

Bên trong một bến xe chở khách từng rất nhộn nhịp tại làng Tandang Sora ở ngoại ô thành phố Quezon thuộc vùng thủ đô Manila, Hãng tin AP hồi cuối tháng 6 đã có bộ ảnh ghi nhận câu chuyện khoảng 35 tài xế biến những chiếc jeepney của họ thành nhà ở.

Họ ăn ngủ ngay trên xe. Khoang chở khách thường ngày đã trở thành một gian bếp chật chội. "Chúng tôi không có thu nhập, không có gì để nuôi con cái. Tôi hi vọng sẽ được phép hoạt động lại", Jude Recio, một tài xế có 3 con, chia sẻ.

Dù jeepney hoạt động trở lại, ông Mar Valbuena - một nhà điều hành jeepney - chia sẻ với báo Manila Times rằng 6.002 đơn vị xe jeepney được đón khách trở lại trên 49 tuyến đường ở vùng đô thị Manila chỉ là một phần trong số 50.986 chiếc jeepney phục vụ công cộng đã ngưng hoạt động do COVID-19, tức chiếm chỉ khoảng 10%. 

Ông lo lắng các tài xế không đủ sống vì chính quyền không trợ cấp nhiên liệu và không có đủ khách.

Để trang trải cuộc sống, một số tài xế xe jeepney đang cung cấp dịch vụ vận chuyển cho các công ty tư nhân. Nhiều nhóm đã kêu gọi chính quyền cho phép thêm nhiều jeepney đón khách trở lại.

Xe jeepney được cải tiến từ những chiếc xe jeep của quân đội Mỹ để lại Philippines sau Thế chiến thứ 2. Trong nhiều thập niên, xe jeepney là phương tiện giao thông đường bộ phổ biến nhất, trở thành một biểu tượng văn hóa của Philippines.