Bảo tàng dân tộc học Việt Nam: Nơi lưu giữ kiến trúc dân gian giữa lòng Hà Nội

Các công trình kiến trúc đặc sắc tại bảo tàng Dân tộc học

Nhà rông Ba Na

Nhà rông có ý nghĩa như bộ mặt của làng, bởi đây là công trình kiến trúc cao lớn nhất và đẹp nhất, thể hiện sức mạnh và tài nghệ của cộng đồng dân làng.

Đây là không gian của hoạt động xã hội và hoạt động nghi lễ của đàn ông, nơi các già làng bàn bạc công việc chung cũng như xét xử những vụ vi phạm luật tục hoặc kiện tụng; nơi dân làng tụ họp khi giải quyết những việc hệ trọng của cộng đồng, tổ chức nghi lễ và ăn uống chung.

Năm 2003, 29 người thợ Ba Na đã được mời đến bảo tàng Dân tộc học Việt Nam để tạo dựng lại nhà rông với cấu trúc y nguyên ngôi nhà rông làng Kon RBang, xã Vinh Quang, thành phố Kon Tum. Ngôi nhà có chiều cao thực sự ấn tượng 19m, sàn nhà cao hơn mặt đất gần 3m với 8 cây cột gỗ có đường kính 60cm và những cây sào dài 14; 15m.

Chạy dọc trên nóc và trước cửa nhà rông trang trí những điêu khắc gỗ hình mặt trời, mặt trăng, quả bầu. Bên trong nhà rông, trên các cột và quá giang là các đồ họa dân gian hình chim, thú, cỏ cây, hoa lá.

Ngay tại trung tâm thủ đô Hà Nội - nơi vốn không phải là nguồn cội của nhà rông lại luôn có những con người mong muốn tìm về những giá trị truyền thống nguyên bản. Điều này đã thúc đẩy bảo tàng đưa đến cho công chúng những hiện vật trưng bày một cách chân thật nhất.

Nhà dài Ê Đê

Nhà ở truyền thống của người ê đê là ngôi nhà sàn dài (Sang Dôk) là một kiến trúc độc đáo đã được sử thi Đam San mô tả “nhà dài như tiếng chiêng ngân”, dài đến nỗi “con voi đi mỏi chân mới hết”.

Ngôi nhà dài của người Ê Đê tại bảo tàng được tái hiện nguyên bản theo nhà dài của bà H’Đách Êban tại buôn Ky phường Buôn Ma Thuột tỉnh Đắc Lắc được xây dựng từ năm 1967. Nhà dài 42m; sàn cao 1,1m; rộng 6m; có gần 300 hiện vật được trưng bày tại đây.

Anh Phạm Văn Quang, hướng dẫn viên tại Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam chia sẻ: “Ngôi nhà dài của bà H’Đách Ê Ban đã được 16 người ở buôn Ky phục dựng giống như nguyên bản. Nhưng vẫn không thể nào có cầu thang ván đầu nhà phía Bắc, rộng khoảng hơn 1m như người nhà mô tả; bởi cây gỗ làm ra cầu thang ấy phải lớn lắm mà bảo tàng không thể tìm thấy được”.

Đặc biệt các bậc thang luôn được lấy số lẻ vì người Ê Đê tin rằng số chẵn là số của ma quỷ. Nếu có trường hợp nhà dài nào đó, cầu thang cái bị lật ngược lại thì phải hiểu rằng gia đình đó có chuyện buồn và không muốn tiếp khách.

Cầu thang ván là một thanh cây lớn dài 1,5-2m có hình chiếc thuyền lướt sóng phía đầu cong lên có khắc chạm nổi hình trăng non và đôi bầu vú. Vành trăng non tượng trưng cho sự chung thủy, đôi bầu vú tượng trưng cho chế độ mẫu hệ. Mỗi đầu nhà dài có một sân sàn. Sân sàn ở phía cửa chính được gọi là sân khách

Nhà dài là kiến trúc độc đáo, là nơi cư trú, và sinh hoạt văn hóa, là nét đặc trưng của xã hội mang truyền thống mẫu hệ của người Ê Đê ở Tây Nguyên. Trong bối cảnh văn minh đô thị phát triển mạnh mẽ, đồng bào khi làm nhà ít làm nhà dài. Những ngôi nhà truyền thống như tại bảo tàng dân tộc học càng góp phần rất mạnh mẽ vào việc giữ gìn và bảo tồn ngôi nhà dài truyền thống của người Ê Đê.

Nhà mồ Giarai

Ngôi nhà mồ do 5 người đàn ông Giarai Arap ở làng Mnông Ngọ, tỉnh Gia Rai dựng năm 1998. Ở làng, trong nhà mồ này có thể chôn cất khoảng 30 người.Người Giarai làm nhà mồ đẹp chỉ để phục vụ lễ bỏ mả. Nghi lễ diễn ra trong vài ba ngày, sau đó, toàn bộ nhà mồ cùng với tượng và các trang trí... bỏ hoang, hư hỏng dần theo năm tháng.

Nhiều ý kiến cho rằng, trưng bày tượng nam nữ giao hợp tại nơi văn hóa cộng đồng là phản cảm. Nhưng dưới góc độ chuyên môn của các nhà văn hóa, hình ảnh này mô tả thực tế cuộc sống của người dân Gia Rai. Và việc bảo tàng trưng bày ngôi nhà mồ thể hiện tính tôn trọng, bình đẳng giữa các cộng đồng dân tộc Việt Nam.

Đến thăm quan tại bảo tàng dân tộc học, du khách sẽ  ngưỡng mộ và nể phục những người đã tạo ra các công trình kiến trúc này. Vật liệu xây dựng cũng như các chi tiết trang trí tuy rất đơn giản nhưng lại gợi cảm giác rất gần gũi, rất tự nhiên. Đồng thời, giúp mỗi người hiểu hơn về nét văn hóa đặc trưng của các cộng đồng dân tộc”.

Địa chỉ bảo tàng Dân tộc học Việt Nam

Bảo tàng năm trên đường Nguyễn Văn Huyên, Cầu Giấy, Hà Nội đối diện công viên Nghĩa Đô.

Du khách có thể đi các tuyến bus: 07, 38, 39,12,97, 96, 85 để xuống tại công viên Nghĩa Đô rồi đi bộ sang bảo tàng.

Giá vé và lệ phí bảo tàng Dân tộc học Việt Nam

Giá vé

40.000 đồng/người/lượt

Giảm  vé

Sinh viên: 20.000 đồng/người/lượt;

Học sinh: 10.000 đồng/người/lượt;

Các đối tượng được hưởng chính sách ưu đãi hưởng thụ văn hóa (Người cao tuổi; Người khuyết tật nặng...): 50%

Người dân tộc thiểu số: 50%

Miễn vé

Trẻ em dưới 6 tuổi;

Người khuyết tật nặng đặc biệt;

Vé xem múa rối nước

Người lớn: 90.000đ/vé

Trẻ em: 70.000đ/vé

Phí thuyết minh

Thuyết minh trong nhà tiếng Việt: 50.000đ

Thuyết minh ngoài trời tiếng Việt: 50.000đ

Thuyết minh toàn bộ bảo tàng tiếng Việt: 100.000đ

Thuyết minh trong nhà tiếng Anh/Pháp: 100.000đ

Phí chụp ảnh

Máy ảnh du lịch: 50.000đ/máy

Máy ảnh chuyên nghiệp: 500.000đ/máy

Một số hình ảnh khác về bảo tàng Dân tộc học:

Ngày nay, giữa đại ngàn Tây Nguyên, hình ảnh những ngôi nhà dài, nhà rông, nhà mồ đã phần nào vơi bớt và không còn giữ được nhiều nét truyền thống trong cách xây dựng và trang trí như xưa. Không gian Tây Nguyên giữa lòng thủ đô Hà Nội tại Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam đã giúp khách tham quan hiểu được nếp sống, văn hóa, tập tục của một số bà con dân tộc thiểu số vùng Tây Nguyên. Đồng thời cũng giúp họ nhận thức rằng: Việt Nam là một quốc gia đoàn kết với 54 dân tộc anh em chung sống nhưng bản sắc và tập tục của từng vùng văn hóa luôn được tôn trọng và bảo lưu trọn vẹn.