Bảo vệ danh thắng ở Quảng Ngãi, cần hành động trước khi quá muộn

Danh thắng bị tàn phá

Ba Làng An (xã Bình Châu, huyện Bình Sơn) hay Ba Tân Gân (tên thời chống Pháp) là một trong những địa điểm du lịch nổi tiếng được đông đảo mọi người biết đến ở tỉnh Quảng Ngãi. Nơi đây còn thường xuyên được ví von là “Lý Sơn trong đất liền” bởi cảnh sắc thiên nhiên hữu tình không kém. Đến với nơi đây khách du lịch còn được chiêm ngưỡng vẻ đẹp của những tảng đá núi lửa kéo dài thành từng dãy tường thành, nương mình bên con sóng vỗ tự bao đời.

Lại nói về cái tên Ba Làng An, thời xưa nơi đây có ba làng cùng có tên An là An Hải (xã Bình Châu, huyện Bình Sơn), An Vĩnh, An Kỳ (xã Tịnh Kỳ, TP Quảng Ngãi) mang vẻ đẹp hoang sơ, mộc mạc với những bãi đá núi lửa nối nhau tít tắp.

Theo nguyên Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, ông Nguyễn Đăng Vũ cho hay, Ba Làng An và vùng đất mang 3 giá trị lớn gồm văn hóa, địa chất và lịch sử. Ông cho biết thêm, các chuyên gia trong nước và quốc tế đều đánh giá hệ thống núi lửa của Ba Làng An và các khu vực lân cận vô cùng độc đáo và hiếm có trên thế giới.

Giá trị là thế, nhưng hiện nay danh thắng Ba Làng An đang dần bị tàn phá theo thời gian. Cụ thể khu vực gành Đá Đỏ đã bắt đầu xuất hiện việc đào đất phá núi để lấy đất làm gành biểu diễn công khai. Phía hải đăng Ba Làng An thì quy mô đào bới này còn diễn ra mạnh mẽ hơn, nhiều quả đồi đã bị bạt phá nham nhở.

Đặc biệt là vào những mùa đông khách du lịch, lượng khách đông bất thường còn kéo theo cả nguy cơ tàn phá san hô dưới biển. Theo ghi nhận trong vài tháng qua ở Gành Yến, lượng khách du lịch kéo về khu vực này ngày một đông, một số người thiếu ý thức đã giẫm đạp lên san hô, thậm chí một vài người ý thức kém còn lấy trộm san hô mang về. Vì vậy, mà chỉ trong thời gian ngắn, khi nước ta kích cầu du lịch thì nhiều rạn san hô đã bị tàn phá nghiêm trọng.

Một người dân ở thôn Thanh Thủy (xã Bình Hải) bày tỏ: “Bãi san hô vốn gắn bó với người dân ở khu vực này. Tuy nhiên trước kia ít người biết đến. Sau khi được phổ biến trên mạng xã hội, người người ùn ùn kéo đến tham quan. San hô bị giẫm nát hoặc bị khai thác mang về. Tiếc cho tuyệt tác của thiên nhiên mà cũng xót cho nguồn lợi thủy sản, tôm cá mất nơi trú ẩn và đẻ trứng. Biết như thế này thà đừng phổ biến”.

Không chỉ có Gành Yến, mà cổng Tò Vò (Lý Sơn) cũng đang phải đối mặt với nguy cơ bị xâm thực từ sóng biển. Đã từ lâu cổng Tò Vò là dấu tích từ hoạt động phun trào núi lửa từ hàng triệu năm trước, được tạo nên khi nham thạch gặp nước biển đông cứng lại. Theo thời gian nó mang hình thù độc đáo và trở thành địa điểm check-in. Thế nhưng, hiện tại do tác động của sóng biển mà cổng Tò Vò đang có dấu hiệu bị bào mòn và làm mỏng cấu trúc đá. Thêm vào đó, việc du khách thường xuyên leo trèo lên cổng Tò Vò chỉ để chụp ảnh cho “chất” cũng khiến di sản này phải “cõng” thêm nỗi lo sợ bị hư hỏng và sụp đổ.

Cần làm “chuồng” trước khi mất “bò”

Khi thắng cảnh trở nên nổi tiếng đồng nghĩa với việc nhiều du khách biết đến. Tuy nhiên điều này lại có hệ quả của nó khi gây sức ép lên những thắng cảnh. Mặt khác, đa số các địa điểm du lịch ở nơi đây đa số là trải nghiệm tự phát nên chưa có những cảnh báo cũng như hướng dẫn cụ thể.

“Việc du khách giẫm đạp, làm hư hỏng hoặc khai thác san hô ở Gành Yến mang về làm cho khu vực này bị tàn phá cũng là việc nằm ngoài dự tính, chưa lường tới được. Hiện huyện đã họp các phòng, ban chuyên môn để lên phương án bảo vệ san hô Gành Yến”, bà Huỳnh Kim Ngân - Trưởng phòng Văn hóa Thông tin huyện Bình Sơn cho biết.

Đặc biệt là với danh thắng Ba Làng An, chuyện các du khách “cư xử kém” với danh thắng là chuyện như cơm bữa. Điển hình như vào năm 2019, UBND huyện Bình Sơn đã ra quyết định xử phạt hành chính đối với ông Nguyễn Hữu Phúc vì tội đã tự ý đào bới, san ủi rừng phòng hộ ven biển; xây dựng bờ kè bê tông cốt thép; dựng trụ bê tông, lát gạch men, mái che lá dừa… Với những tội trạng này, ông Phúc đã bị xử phạt hành chính 15 triệu đồng. Tuy nhiên, có vẻ như mức xử phạt này vẫn chưa đủ để răn đe khi người dân địa phương vẫn tiếp tục xâm hại đến danh thắng Ba Làng An.

Tại huyện đảo Lý Sơn, để bảo vệ cổng Tò Vò, chính quyền đã khuyến nghị du khách không trèo leo lên cổng Tò Vò khi tham quan đảo, đặc biệt tại các phiến đá mỏng, điểm cao, nguy hiểm. Tuy nhiên, thực tế là việc chấp hành khuyến nghị này vẫn bị “bơ”, và việc bảo vệ di sản cũng chỉ mới dừng ở việc treo bảng cảnh báo mà chưa có chế tài cụ thể.

Theo Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Quảng Ngãi, ông Nguyễn Minh Trí cho biết việc quản lý trực tiếp các danh thắng trên thuộc về chính quyền địa phương tuy nhiên thực tế thì địa phương chưa bám sát quản lý hết được. “Người dân, du khách đều biết xâm phạm di sản, thắng cảnh sẽ bị xử phạt, tuy nhiên tình trạng đó vẫn diễn ra. Chúng tôi phối hợp tăng cường giám sát, xử lý vi phạm theo Luật Di sản để hạn chế”, ông nói thêm.

Chính vì thế, ngay bây giờ các địa phương và chính quyền nếu không chịu thay đổi và đề ra những chính sách cụ thể để bảo vệ cũng như gìn giữ thắng cảnh trước nguy cơ bị xâm hại và tàn phá thì chỉ nay mai thôi nhiều tuyệt tác thiên nhiên ở Quảng Ngãi sẽ chỉ còn trong hoài niệm.

 “Cần phải bảo vệ các thắng cảnh, di sản của thiên nhiên, đừng để “mất bò mới lo làm  chuồng”, chị Huỳnh Thị Loan - 1 du khách nêu quan điểm.