Cái chết của cậu bé da đen Emmett Louis Till và khởi nguồn của Phong trào Dân quyền

Sự tàn bạo trong vụ mưu sát Till và bản án dành cho kẻ sát nhân đã khởi nguồn cho các phong trào đấu tranh nhân quyền mạnh mẽ cho người Mỹ gốc Phi về sau.

Sự kiện cái chết của George Floyd đang làm rung động toàn nước Mỹ, và trong quá khứ cái chết của một người da màu khác cũng từng làm rung động toàn nước Mỹ vào năm 1955: Emmett Louis Till. Sự tàn bạo trong vụ mưu sát Till và bản án dành cho kẻ sát nhân đã khởi nguồn cho các phong trào đấu tranh nhân quyền mạnh mẽ cho người Mỹ gốc Phi về sau.

Emmett Louis Till là ai?

Emmett Louis Till sinh năm 1941 tại Chicago. Mẹ của cậu, bà Mamie Carthan lớn lên tại khu vực Delta, bang Mississipi. Đây là khu vực được xem là nghèo nhất của bang thời bấy giờ. Bà nuôi dạy Till cùng với mẹ của mình vì bố mẹ của Till đã ly hôn vào năm 1942 vì người cha Louis Till ngoại tình. Năm 6 tuổi, Till mắc bệnh bại liệt và di chứng để lại là tật nói lắp (cà lăm). Dẫu vậy, cậu vẫn được nhận xét là một cậu trai "vui vẻ và nhiệt thành như mọi chàng trai 14 tuổi khác".

Năm 1955, gia đình Till được một người họ hàng từ Mississipi đến thăm. Sau khi nghe những câu chuyện về Mississipi từ người họ hàng, Emmett Till muốn được tận mắt chứng kiến nơi này. Sinh ra và lớn lên trong một gia đình lao động phía Nam Chicago, Till vẫn chưa hiểu hết được mức độ phân biệt đối xử tại vùng Mississipi. Mặc dù mẹ cậu đã căn dặn cậu phải cẩn thận vì màu da của mình, Till vẫn là cậu trai mới lớn thích nghịch ngợm.

Emmett Till đến Money, Mississipi vào ngày 21/08/1955. Ngày 24/08/1955, Till không đi nhà thờ với người cậu Mose Wright mà cùng với người anh em họ Curtis Jones và một vài cậu bạn đến Bryant's Grocery and Meat Market để mua kẹo. Chủ sở hữu cửa hàng này là một cặp vợ chồng trẻ người da trắng, Roy và Carolyn Bryant. Ngày hôm đó, Carolyn trông cửa hàng một mình. Câu chuyện diễn ra tại cửa hàng lúc đó vẫn còn là điều gây tranh cãi đến tận thế kỉ sau.

Theo lời kể của Curtis Jones, Till có hình một cô bạn da trắng học cùng lớp trong ví và khoe với các cậu bạn rằng đây là bạn gái của mình. Các cậu bạn không tin và thách Till đến bắt chuyện với cô chủ cửa hàng Carolyn. Till đi vào, mua ít kẹo và khi bước ra khỏi cửa hàng và tại đó Till được cho là đã nói “Tạm biệt em yêu” – “Bye, baby” với Carolyn. Không hề có nhân chứng ở trong cửa hàng tại thời điểm đó. Carolyn Bryant sau đó đã khai rằng Till đã nắm lấy cô ta, làm những động tác dâm dục và huýt sáo (wolf-whistle) trêu ghẹo cô ta. Trong một số phiên bản khác của câu chuyện, bao gồm cả lời kể từ một số đứa trẻ đứng ngoài cửa hàng, Till có thể đã huýt sáo trêu ghẹo Carolyn. Tuy nhiên, một người anh em họ khác tên Simeon Wright, cũng có mặt trong ngày hôm đó, đã phản bác lại lời kể của Jones và cho rằng không hề có bức ảnh của cô bạn gái da trắng nào và không ai thách thức Till đi vào cửa hàng để trêu ghẹo Carolyn hết.

Roy (24 tuổi) và Carolyn (21 tuổi) Bryant

Cái chết của Emmett Till

Khi sự việc xảy ra, Roy Bryant, ông chủ cửa hàng và là chồng của Carolyn đang đi vắng vài ngày vì chuyện làm ăn. Sau khi trở về và nghe những câu chuyển xảy ra trong cửa hàng, người đàn ông này cực kì tức giận. Anh ta đã tra khảo những người da đen bước vào cửa hàng. Bằng cách nào đó, anh ta đã biết được cậu trai trêu ghẹo vợ mình đến từ Chicago và hiện đang ở nhà ông Mose Wright. Một số nhân chứng tình cờ nghe thấy Bryant và anh trai cùng cha khác mẹ tên John William "J. W." Milam, thảo luận về việc lôi Till ra khỏi nhà.

78370476_711818486252191_3937731325275930624_n

Rạng sáng ngày 28/8/1955, Bryant và Milam lái xe đến nhà của Mose Wright. Milam mang theo súng lục và đèn pin. Hắn ta yêu cầu Wright cho gặp “"the nigger who did the talking" - "thằng m*i đen nào nói". Vợ của Wright đã đề nghị đưa tiền cho 2 người đàn ông nhưng Milam từ chối và hối Emmett Till mặc quần áo vào. Milam đã đe dọa Mose Wright không được tiết lộ với ai về chuyện này. Mặc cho Mose Wright van xin, 2 người đàn ông vẫn ép Till lên một chiếc xe tải màu xanh. Till được cho là đã bị đánh đập ở trên xe đến bất tỉnh, sau đó được đưa đến một nhà chứa dụng cụ sau nhà của Milam để tra tấn. Willie Reed, một nhân chứng lúc đó 18 tuổi, đã nhìn thấy chiếc xe tải đi ngang qua. Reed nhớ lại đã thấy hai người đàn ông da trắng ngồi ở ghế trước và "hai người đàn ông da đen" ở phía sau. Một số người đã suy đoán rằng hai người đàn ông da đen làm việc cho Milam và bị cáo buộc tiếp tay đánh đập Till. Cả hai đã phủ nhận điều này. Till được cho là đã bị bắn và ném xác qua cầu Black Bayou ở Glendora, Mississippi, gần sông Tallahatchie. Cả nhóm sau đó lái xe trở về nhà của Roy Bryant ở Money, và đã đốt quần áo của Till.

Ba ngày sau, cơ thể sưng phồng và biến dạng, không mảnh vải che thân của Till được tìm thấy bởi hai cậu bé đang câu cá ở sông Tallahatchie. Đầu của Till bị cắt xẻo khá nặng, bị bắn vào tai phải, một mắt bị rớt ra ngoài. Có bằng chứng cho thấy Till đã bị đánh vào lưng và hông, và cơ thể Till bị đè bởi một cánh quạt, được buộc chặt quanh cổ bằng dây thép gai. Ông Mose Wright được gọi đến để nhận dạng thi thể. Thi thể đã biến dạng nặng đến nổi không còn nhìn ra được nhưng ông Mose vẫn có thể xác nhận được đó là Till vì chiếc nhẫn có khắc chữ L.T (Louis Till – tên cha) vẫn còn trên tay.

Thi thể của Till được chuyển đến Chicago. Mẹ Till đã chọn tổ chức một đám tang với quan tài mở để mọi người có thể nhìn thấy thi thể Till trong 5 ngày. Hàng ngàn người đã đến Roberts Temple Church of God để xem bằng chứng về tội ác tàn bạo này.

Mặc cho nỗi đau quá lớn về việc thi thể con trai được đưa ra cho mọi người chứng kiến, cô đã chọn một đám tang với quan tài mở trong một nỗ lực để "cho thế giới thấy những gì đã xảy ra, bởi vì tôi không còn ngôn từ nào để diễn tả điều này. Và tôi cần ai đó giúp tôi lên tiếng về sự việc này”. Hình ảnh thi thể của Till được lưu hành khắp nước Mỹ và xuất hiện trên tạp chí Jet và The Chicago Defender, cả hai ấn phẩm của người da màu, tạo ra phản ứng dữ dội của công chúng. Time sau đó đã bầu chọn hình ảnh Mamie Till đứng cạnh thi thể bị hành hạ tàn nhẫn của con trai mình là 1 trong 100 hình ảnh có tầm ảnh hưởng nhất mọi thời đại.

Till được chôn cất vào ngày 6 tháng 9 tại Nghĩa trang Burr Oak ở Alsip, Illinois. Quan tài của Till hiện đang được trưng bày tại Bảo tàng Lịch sử và Văn hóa Mỹ gốc Phi của Smithsonian ở Washington, D.C.

Đám tang với quan tài mở của Emmett Till

Quan tài của Emmett Till hiện vẫn được trưng bày ở Washington

Chưa đầy hai tuần sau khi thi thể Emmett được chôn cất, Milam và Bryant được đưa ra tòa. Phiên tòa xét xử J.W. Milam và Roy Bryant bắt đầu vào ngày 19/9/1955 tại tòa án hạt Tallahatchie. Tất cả các tờ báo đều cử phóng viên đến đưa tin, từ New York Times, tới Atlanta Consitution hay The Chicago Defender... Tuy nhiên những phóng viên da màu phải ngồi ở một khu tách biệt với phóng viên nhà báo da trắng và vị trí này cũng xa bồi thẩm đoàn hơn. Bồi thẩm đoàn được lựa chọn lại hoàn toàn là người da trắng. Không có một thành viên nào là người da màu, trong khi họ chiếm đến 65% dân số hạt Tillahatchie.

Roy Bryant và J.W. Milam tại phiên tòa xét xử án mạng Emmett Till

Nhưng vào 1 năm sau, tháng Một năm 1956, Bryant và Milam thú tội, đã bắt cóc và giết Emmett Till trong một bài báo của tờ tạp chí Look. 2 gã sát nhân được nhận 4,000 USD vì đã kể câu chuyện của họ. Bryant và Milam thậm chí còn không có một chút ăn năn hối cải nào vì những hành động đã gây ra.

Khi cả đất nước thấy những tấm hình đăng tải trong tờ tạp chí Jet, họ đã không thể nào chịu đựng được nữa. Chỉ vài tháng sau vụ án mạng Emmett Till, Rosa Parks từ chối nhường chỗ trên bus và bắt đầu phong trào tẩy chay xe bus Montgomery, điều mà nhiều người tin rằng đã chính thức bắt đầu phong trào dân quyền. Parks kể lại rằng vụ án Emmett Till là động lực lớn để cô dũng cảm được đến như vậy.

Nhiều thập kỉ sau, câu chuyện về Emmett Till vẫn nổi trên các mặt báo. Vào năm 2007, Carolyn Bryant thú nhận rằng đã bịa ra phần lớn câu chuyện cô dùng để buộc tội Emmett Till. Cụ thể hơn là những phần liên quan đến “dùng lời nói và hành động ve vãn để tán tỉnh.”

Vào năm 2018, một tấm bia tưởng niệm dành cho Till gần sông Tallahatchie đã bị phá hoại đến lần thứ ba kể từ khi được hoàn thành. Lần đầu tiên, cả đài tưởng niệm bị đánh cắp và đã không được tìm thấy. Và sau khi được thay thế, đã có người dùng súng bắn cả tá phát đạn vào bia tưởng niệm. Sau khi được sửa chữa, những vết đạn tiếp tục xuất hiện.