Nhà cổ Bình Thủy – di tích nghệ thuật xứ Tây Đô

Nhà cổ Bình Thủy có địa chỉ tại số 142/144 Bùi Hữu Nghĩa, Cần Thơ. Đây là căn nhà cổ hiếm hoi được giữ lại nguyên vẹn, mang đặc trưng kiến trúc, văn hóa hai thời kỳ, kết hợp hài hòa giữa kiến trúc phương Đông và phương Tây.

Ngôi nhà được xây dựng từ năm 1870. Chủ nhân ngôi nhà là ông Dương Chấn Kỷ - là người trí thức vô cùng nổi tiếng thời bấy giờ. Ông đã nắm bắt các trào lưu của kiến trúc phương Tây thịnh hành để áp dụng vào căn nhà của mình. Bởi vậy, du khách có thể dễ dàng nhận thấy phong cách biệt thự cổ kiểu Pháp tại nhà cổ Bình Thủy. Hơn nữa, ngôi nhà có dấu ấn phong thủy của người phương đông vô cùng rõ nét đã tạo nên không gian Động – Tây vô cùng hài hòa, ấn tượng.

Cổng phụ của ngôi nhà được xây dựng theo lối kiến trúc của người Trung Hoa với bốn cột trụ lớn. Trên mái cổng được lợp ngói dạng ống men màu xanh rêu. Tại cổng có gắn hai biển hiệu lớn: bảng tiếng Trung đề chữ “Phước An Hiệu” còn biển tiếng Việt đề chữ “Phủ thờ họ Dương”.

Ngay khoảng sân trước nhà là lối cầu thang vàng dẫn lên nhà vô cùng ấn tượng, mềm mại và nổi bật. Ngôi nhà có nền cao hơn 1m so với sân vườn, xây dựng trên tổng diện tích là 6000m2.

Kiến trúc tổng thể căn nhà gồm: nhà trước, nhà giữa và nhà sau. Nhà trước theo phong cách châu Âu có 5 gian, là nơi dùng để tiếp khách trong các dịp lễ quan trọng. Nhà giữa cũng là ngôi nhà 5 gian, trong đó 3 gian chính được sử dụng làm nơi thờ như truyền thống, hai gian hai bên được dùng làm nhà ở. Nhà sau có chức năng làm nơi sinh hoạt chung.

Điều đặc biệt trong xây dựng nhà cổ Bình Thủy là tại gian nhà chính một lớp muối hột dày 10cm đã được lót dưới lớp gạch bông để xua đuổi côn trùng, tạo sự thông thoáng và tránh tà vật ảnh hưởng đến căn nhà theo quan niệm phong thủy xưa.

Với nhà cổ Bình Thủy, dù kiến trúc và cách bài trí mang đặc trưng phong cách châu Âu nhưng vẫn mang nét văn hóa tín ngưỡng tâm linh đặc trưng của người Việt. Điều này thể hiện rõ nhất tại gian thờ mang đặc trưng thuần Việt. Bởi vậy, căn nhà được đánh giá có sự giao thoa, hòa hợp giữa hai nền văn hóa Đông – Tây.

Gian thờ chính giữa nhà mang đúng truyền thống của người Nam Bộ. Các chi tiết chạm khắc trên hương, đèn cô cùng tinh tế. Các cho tiết trang trí đều là hình tượng của tứ linh, các con vật tượng trưng cho sự hưng thịnh của gia chủ như: Dơi, công, rồng… và hình ảnh các loại hoa tứ quý như: Mai, sen, cúc, trúc, lan.

Theo kể lại, gia tộc họ Dương từ xa xưa đã nổi tiếng giàu có và có thú chơi đồ cổ. Bởi vậy, tại nhà cổ Bình Thủy còn lưu giữ rất nhiều cổ vật quý giá và có giá trị như bộ bàn ghế cẩm thạch từ Vân Nam Trung Quốc, sa-lông Pháp thời Louis, chén tách thời Minh – Thanh Trung Quốc, đèn treo từ thế kỷ XIX... Nhà cổ Bình Thủy được công nhận là di tích nghệ thuật cấp quốc gia. Đây là điểm đến không thể bỏ lỡ khi du khách đến với mảnh đất Cần Thơ.