Tọa lạc tại vị trí vàng trên đường Cách Mạng Tháng 8, ngay "cửa ngõ" TP. Thái Nguyên, Dự án Thái Hưng Eco City (sau đổi tên thành Crown Villas) do Công ty Cổ phần Thương mại Thái Hưng (Công ty Thái Hưng) làm chủ đầu tư được đánh giá là dự án đáng sống bậc nhất tại Thái Nguyên khi sở hữu môi trường sống sinh thái, mật độ xây dựng thấp và cung cấp hơn 40 tiện ích đa dạng mang tiêu chuẩn sống 5 sao.

Thế nhưng, kể từ lúc triển khai, dự án này đã vướng phải không ít tai tiếng, liên quan đến việc chuyển đổi lô đất vàng 22,6 ha, vốn thuộc sở hữu của Thép Gia Sàng.

Nghi vấn thâu tóm “đất vàng”

Ra đời ngay sau sự kiện thống nhất đất nước, ngày 1/5/1975, Nhà máy cán thép Gia Sàng đã cho ra mẻ thép đầu tiên. Sau 40 năm thăng trầm, biểu tượng của ngành luyện thép một thời dần tụt dốc không phanh ngay khi vừa cổ phần hóa.

Những nhà xưởng không một bóng người, những dây chuyền hoen gỉ nằm chơ vơ cùng năm tháng, và số nợ lên tới cả trăm tỷ đồng. Đầu năm 2013, thép Gia Sàng chính thức dừng hẳn sản xuất khiến hơn 300 công nhân rơi vào cảnh thất nghiệp.

Năm 2013, Công ty Gia Sàng dừng mọi hoạt động sản xuất, kèm theo đó là số nợ phải thanh toán cho Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam chi nhánh Thái Nguyên và các khoản nợ khác. Do doanh nghiệp không có khả năng thanh toán các khoản nợ trên nên năm 2014, Chi cục thi hành án dân sự thành phố Thái Nguyên đã tổ chức thi hành bản án theo Quyết định 07 của TAND thành phố Thái Nguyên.

Sau nhiều cuộc họp, các đơn vị liên quan đã thống nhất giải quyết thi hành án bằng cách bán đấu giá công khai toàn bộ khối tài sản trên đất của doanh nghiệp với điều kiện: tổ chức, cá nhân trúng đấu giá không được tháo dỡ nhà xưởng, dây chuyền sản xuất mà phải đầu tư để tái sản xuất, giải quyết việc làm và bảo vệ quyền lợi cho người lao động, đảm bảo an sinh xã hội.

Công ty Thái Hưng là đơn vị trúng đấu giá với số tiền 56 tỷ đồng, cam kết sẽ thực hiện các yêu cầu của người lao động, cũng như chủ trương của UBND tỉnh.

Tháng 12/2016, Thái Hưng đã đưa thép Gia Sàng hoạt động trở lại theo đúng cam kết trong sự hân hoan của toàn thể cán bộ công nhân viên. Thế nhưng, chỉ 6 tháng sau đó, công ty này bất ngờ cho dừng hoạt động và tiến hành tháo dỡ nhà máy cán thép.

Trong khi dư luận vẫn chưa hết giật mình trước động thái bất ngờ của Công ty Thái Hưng, ngày 23/11/2017, UBDN tỉnh Thái Nguyên nhanh chóng ban hành văn bản số 3669/QĐ-UBND (do ông Vũ Hồng Bắc - Chủ tịch UBND tỉnh Thái Nguyên ký) về việc Quyết định chủ trương đầu tư Dự án Khu tổ hợp thương mại dịch vụ, trường học và nhà ở Gia Sàng (Thái Hưng Eco City, sau đổi tên thành Crown Villas) ngay trên phần đất nhà xưởng cũ rộng 22,6 ha của nhà máy thép Gia Sàng.

Quyết định nêu rõ, dự án có quy mô khoảng 34,19ha với các hạng mục chủ yếu như khu nhà phố thương mại, nhà liền kề, nhà ở biệt thự, nhà ở xã hội, khu trường học, khu dịch vụ thương mại... Diện tích sử dụng đất là khoảng 34,19ha trong đó phần diện tích đã được UBND tỉnh Thái Nguyên cho Công ty Thái Hưng thuê tại Quyết định số 2448/QĐ-UBND ngày 23-9-2016 là 21,44 ha, phần diện tích mở rộng là 12,75 ha. Tổng vốn đầu tư dự kiến hơn 2.134 tỷ đồng với mục tiêu tạo ra khu tổ hợp thương mại, dịch vụ, trường học và nhà ở văn minh hiện đại...

Cũng cần nói thêm, từ thời điểm cuối tháng 4/2017, Công ty Thái Hưng đã hoàn tất thương vụ mua vào 17.817.900 cổ phiếu TIS từ Tổng công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn nhà nước (SCIC), với giá bình quân 11.216 đồng/cổ phiếu và mua thêm 290.000 cổ phiếu qua sàn, nâng lượng cổ phần sở hữu tại Tisco (Công ty CP Gang thép Thái Nguyên) từ 14,2 triệu cổ phiếu (tỷ lệ 7,72%) lên 32,3 triệu cổ phiếu, tương ứng tỷ lệ 17,55%.

Chỉ sau đó ít ngày, đầu tháng 5/2017, Thái Hưng lại tiếp tục mua vào 4,5 triệu cổ phiếu TIS, nâng lượng sở hữu sau giao dịch lên 36,8 triệu cổ phiếu, chiếm 20% vốn điều lệ của Tisco.

Ngày 29/6/2017, trong cuộc họp Đại hội đồng cổ đông bất thường của Gang thép Thái Nguyên, ông Nguyễn Văn Tuấn, Chủ tịch HĐQT Công ty Thái Hưng được bầu làm Chủ tịch HĐQT Tisco.

Nhưng, đích ngắm của Thái Hưng có phải dừng lại ở việc thâu tóm và quản lý Tisco? Bởi, doanh nghiệp này đang gặp rất nhiều khó khăn và còn đang bị Thanh tra Chính phủ thanh tra toàn diện.

Nhiều luồng ý kiến cho rằng đây là động thái dọn đường để Thái Hưng tiến tới việc triển khai dự án trung tâm thương mại Thái Hưng Eco City (đã được chuẩn bị từ trước) khi Tisco đang là cổ đông lớn nhất tại Công ty CP Luyện cán thép Gia Sàng (doanh nghiệp sở hữu 22,6 ha đất trung tâm TP Thái Nguyên) với 39,66% cổ phần.

Phó thủ tướng yêu cầu thanh tra

Ngày 12/8/2019, Văn phòng Chính phủ đã công văn số 7143/VPCP-V.I, gửi Thanh tra Chính phủ và UBND tỉnh Thái Nguyên nêu ý kiến chỉ đạo của Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Trương Hòa Bình, như sau: "Thanh tra Chính phủ bổ sung nội dung thanh tra, xử lý các nội dung đơn phản ánh, kiến nghị...về việc thu hồi đất của Công ty cổ phần luyện cán thép Gia Sàng cho Công ty cổ phần thương mại Thái Hưng thuê để sử dụng vào mục đích xây dựng nhà máy luyện cán thép, nhưng sau đó chuyển đổi mục đích sử dụng đất để xây dựng Dự án khu tổ hợp thương mại dịch vụ, trường học và nhà ở Gia Sàng (Thái Hưng Eco City) tại phường Gia Sàng, Thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên trong quá trình thanh tra công tác quản lý, sử dụng đất đai, đầu tư xây dựng tại tỉnh Thái Nguyên; báo cáo Thủ tướng Chính phủ trong quý IV năm 2019".

Kiểm toán nhà nước chỉ rõ sai phạm

Mới đây, ngày 11 tháng 5 năm 2020, Kiểm toán Nhà nước đã có báo cáo kiểm toán quyết toán Ngân sách Nhà nước năm 2018 , trong đó, có các nội dung nổi bật như: dự toán thu chi Ngân sách Nhà nước, tiền thuê đất, thuế đất, mua sắm, quản lý, sử dụng tài sản công,..

Tại báo cáo, Kiểm toán Nhà nước chỉ ra nhiều tồn tại trong công tác quản lý đất đai như: chỉ định doanh nghiệp làm chủ đầu tư dự án xây dựng nhà ở thương mại trong khi doanh nghiệp chưa có quyền sử dụng đất hợp pháp theo quy định; cho phép doanh nghiệp chuyển mục đích sử dụng đất từ đất sản xuất, kinh doanh phi nông nghiệp sang thực hiện Dự án khu đô thị không thông qua đấu giá quyền sử dụng đất.

Cụ thể, UBND tỉnh Thái Nguyên chấp thuận chủ trương chuyển đổi mục đích sử dụng đất của Nhà máy Luyện cán thép Gia Sàng sang xây dựng Khu đô thị mới Thái Hưng Eco City (Crown Villas) và chỉ định Công ty Thái Hưng làm chủ đầu tư trong khi công ty này chưa có quyền sử dụng hợp pháp theo quy định tại Điều 22, 23 của Luật Nhà ở.

Công ty CP Thương mại Thái Hưng có vốn điều lệ 1000 tỷ đồng, tiền thân là Doanh nghiệp tư nhân Dịch vụ Kim khí Thái Hưng được thành lập vào tháng 5/1993, hoạt động sản xuất kinh doanh đa ngành nghề, trong đó có 3 nhóm ngành nghề chính là sản xuất (phôi thép, cốp pha thép, chế biến lâm sản, kết cấu, xây dựng), kinh doanh (thép xây dựng, phôi thép, phế liệu kim loại, sách văn hóa phẩm, kinh doanh lâm sản) và dịch vụ (vận tải, khách sạn, nhà hàng,...).

Người gây dựng nên Thái Hưng là bà Nguyễn Thị Cải và chồng là ông Nguyễn Quốc Thái. Riêng bà Cải được biết đến là người “đàn bà thép” nơi “đất thép” (Thái Nguyên).